| |
 | Nagtatrabaho pa kami sa kabanatang ito. |
H I E R F Ä N G T
W A S A N .
|
{13A-501 } Teilsätze in Filipino und in
europäischen Sprachen
In der filipinischen Sprache wird unterschieden, ob bei einem untergeordneten Satz eine
besondere semantische Beziehung zum übergeordneten Satz besteht oder nicht. Konjunktionssätze
werden gebildet, um eine solche Beziehung anzuzeigen. Fehlt diese, wird ein Ligatursatz
gebildet.
In europäischen Sprachen gibt es Konjunktionssätze und Relativsätze. Relativsätze
entsprechen filipinischen Ligatursätzen mit Bezugswort. Fehlt ein solches, wird in den
europäischen Sprachen ein Konjunktionssatz gebildet, notfalls mit einer inhaltsarmen
Konjunktion wie 'dass'. Es gibt also Konjunktionssätze mit und
ohne besondere semantische Beziehung zum übergeordneten Satz.
{13A-5211}
Konjunktionen
Die mit einem Stern {*}
gekennzeichneten Konjunktionen bago und pagkatapos sind Inhaltswörter, da
sie als Interklitbezugswort dienen können.
| |
| [1] | at | Lumabas ang mansanas
na may lason at kaagad na bumukas ang mata ni Busilak
at napaupo siya at nabuhay.
{W Busilak 3} Der Apfel mit
dem Gift kam heraus, und sofort öffnten sich Schneewittchens Augen, und sie setzte sich
auf und war lebendig. | {C} |
| [2] | bago {*} | Mayayari mo ba ito bago dumating
ang Linggo? Kannst du das vor Sonntag fertigmachen? | {C} |
| [3] | Bago siya
umalis ay nagbigay ng malaking handaan. Vor ihrer Abreise hat sie eine
große Einladung gegeben. (bago ist Interklitbezugswort, ohne
Ligatur.) | {C} |
| [4] | Bago mag-alas-doze. Vor 12 Uhr.
{8A-131 (6)} | {C} |
| [5] | Bagong Taon.
Neujahr. | {J} |
| [6] | bago ang | Bago ang hatinggabi.
= Bago dumating ang hatinggabi. Vor (Ankunft von) Mitternacht.
(Die mit bago ang gebildeten Konstruktionen sind als verkürzte Nebensätze
zu betrachten.) | {C} |
| [7] | dahil sa |
Umiiyak ang bata dahil sa pinalo siya. Das Kind weint,
weil es geschlagen worden ist. .., denn es ist geschlagen worden. | {C} |
| [8] | dahil (sa) | [a] Naliligo na ako
dahil (sa) may tubig. Ich bade jetzt, weil Wasser
da ist. [b] Hindi na ako naliligo dahil (sa)
walang tubig. Ich bade jetzt nicht, weil kein Wasser da ist. | {C} |
| [9] | dahil | Narito ako dahil dito raw
matatagpuan ang kayamanang nasa dulong arko ng bahaghari.
{W Samadhi 4.2} Ich bin hier, weil man hier - so
sagt man - einen Schatz am Ende des Regenbogens finden kann. | {C} |
| [10] | dahil sa | Dahil sa iyo. Wegen dir. |
{O MA} |
| [11] | dahil | Ano ang dahil ng kanilang pagparito? Was ist der
Grund ihres Kommens? | {N} |
| [12] | dahil doon |
Nagpunta si Elena sa isang salu-salo at dahil doo'y hindi
siya nakapag-aral ng kanyang aralin. Elena ging auf eine Party, und
deshalb hat sie ihre Aufgaben nicht gelernt. | {C MA.PD} |
| [13] | habang |
Wala siyang kaimik-imik habang ako'y
nagsasalita. Er sagte nichts, während ich sprach. | {C} |
| [14] | hanggat | Hindi
sila magsasalita hanggat sa palagay
nila ay tamang-tama na ang sasabihin nila. Sie fangen nicht an zu sprechen,
bis sie das Gefühl haben, dass das Gesagte vollständig richtig ist. | {C} |
| [15] | hanggang sa | Hanggang sa dulo. Bis zum Ende. |
{O MA} |
| [16] | hanggang | Pupunta na ako sa Maynila dahil
hanggang Sabado wala kaming pasok. Ich gehe jetzt
nach Manila, weil wir bis Samstag keine Schule haben. | {O.MA} |
| [17] | kahit | Tatlo lamang ang
binili naming libro kahit lima ang aming kailangan. Wir kauften nur drei
Bücher, obwohl wir fünf brauchen. | {C} |
| [18] | kahit ... |
Kahit kailan umalis si Tony ay wala akong
pakialam. Wann Tony auch gehen will, ich werde ihn nicht davon abhalten.
{13-5.2.2} |
{C DI} |
| [19] | kahit ... |
Kahit sino ang pumasok dito. Hier war (irgend) jemand.
{6-4.4.1} |
{PF(D PI)} |
| [20] | Hindi ako nagbibigay ng tulong
kahit kailan. Ich gebe niemals Hilfe. {6-4.4.1} | {PF(D DI)} |
| [21] | kapagka
kapag pag | Kapag ginawa mo iyon, masisiyahan
ang iyong mga magulang. Wenn du das tust, werden sich deine Eltern freuen. |
{C} |
| [22] | Pag natawid mo na ang ilog, ay makikita mo ang aming
bahay. Wenn du den Fluss überschritten hast, kannst du unser Haus sehen. | {C} |
| [23] | Pag umulan dapat kumuha ng payong. Wenn es regnerisch ist,
musss man den Schirm mitnehmen. | {C} |
| [24] | kasi |
Nahulog ang bata, kasi'y hindi mo inaalagaan. Das
Kind ist hingefallen, weil du nicht aufgepasst hast. | {C} |
| [25] | Palatanong kasi
si Joe at si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap
ukol sa kanyang mga sinusulat. {13A-5213 Σ} Weil Joe und Nimfa wirklich neugierig waren,
suchen sie das Gespräch über das, was sie (Nimfa) schreibt.
(kasi wird nur am Satzanfang vermieden, ist also nicht streng
enklitisch.) | {C/EC} |
| [26] | Ikaw kasi'y umakyat sa hagdan. Du bist auf die Leiter
geklettert [, was du nicht hättest tun sollen]. | {D/EC} |
| [27] | kaya |
Galit na galit ang reyna kaya nagpanggap siya na
maglalako. Die Königin war außer sich vor Ärger, deshalb verkleidete
sie sich als Krämerin. | {C} |
| [28] | Kaya naman isang gabi
isinagawa ko ang aking balak, ang paslangin ang asawa ko.
Deshalb nahm ich eines Abends mein Ziel auf, meinen Mann umzubringen.
{2A-251 Σ} |
{C} |
| [29] | kundi |
Sino ang tutulong sa akin kundi
ikaw? Wer hilft mir außer dir? | {C} |
| [30] | kung |
Kung dumating si Juan ay tawagin mo ako. Wenn Juan kommt
(angekommen ist), rufe mich. (Der Konditionalsatz steht im
Präteritum, wenn das Ereignis sicher erscheint.) |
{C} |
| [31] | Kung darating si Juan ay tawagin mo ako. Falls Juan
kommt (kommen sollte), rufe mich. (Bei größerer
Unsicherheit wird die Zukunft gebraucht.) | {C} |
| [32] | Itinanong niya kung dapat niyang tapusin ang trabaho.
Er fragte, ob er die Arbeit beenden soll. | {C} |
| [33] | kung ... | Kung sino ang
papasok dito ay ayaw kong kausapin siya. Mit keinem, der hierher kommt, möchte
ich sprechen. {13-5.2.2} | {C PI} |
| [34] | man | Di man kami
nakapaguusap alam kong masaya din siya.
{W Girl 3.9} Obwohl wir nicht darüber sprachen,
wusste ich, dass auch sie glücklich war. (Di als Kurzform von hindi ist
kein Kurzwort, sondern kann als Bezugswort für das enklitische Kurzwort man
dienen. man ist stets enklitisch.) | {C/EC} |
| [35] | ... man |
Kailanman makita niya ako, ay
nagagalit siya. Jedesmal, wenn er mich sieht, wird er
ärgerlich. {13-5.2.2} |
{DI.C)} |
| [36] | Sino man ang pumasok
dito. Sinuman ang pumasok dito. Hier war
(irgend) jemand. {6-4.4.1} |
{PF(PI D)} |
| [37] | Hindi ako nagbibigay ng tulong
kailanman. Ich gebe niemals Hilfe. {6-4.4.1} | {D/DI.C} |
| [38] | nang (1) |
Temporale Konjunktion: Beispielsätze siehe {13A-5212 (1 2)}. |
{C} |
| [39] | nang (2) | Konjunktion in
Wiederholungen: Beispielsätze siehe {13A-5212 (3)}. |
{C} ? |
| [40] | nang | nang als Bestimmungswort der
Disjunktphrase siehe {5-3.3}. | {M0} |
| [41] | ngunit |
Aalis ako ngunit babalik naman ako
agad. Ich gehe, komme aber gleich zurück. | {C} |
| [42] | ni ... ni |
Ni ikaw ni ako ay hindi aalis. Weder du noch ich
werden gehen. | {C} |
| [43] | o |
Matamis ba o maasim iyan? Ist es süß oder sauer? |
{C} |
| [44] | pagkatapos {*} |
Umalis siya pagkatapos dumating ang kapatid ko. Er ging weg,
nachdem mein Bruder gekommen war. | {C} |
| [45] | Pagkatapos niyang pukulan ito ng matalim na irap.
{W Karla 202} ... nachdem sie ihm einen
bitterbösen Blick zugewofen hatte. (pagkatapos ist Interklitbezugswort, mit
Ligatur.) | {C} |
| [46] | Pagkatapos mag-ikasampung-Mayo ... Nach dem 10.Mai ...
{8A-131 (6)} | {C} |
| [47] | pagkatapos |
Nagkamali siya, ngunit pagkatapos ay nagsisi. Er machte einen
Fehler, denn er später bereute. | {D} |
| [48] | pagkatapos | Malapit na ang
pagkatapos ng trabaho. Die Fertigstellung der Arbeit ist in Sicht. | {N} |
| [49] | pagkatapos nang |
Pagkatapos nang tatlong taon. (Pagkatapos kung lumipas ang
tatlong taon.) Nach drei Jahren. {10-3} |
{D} |
| [50] | para |
Walang dahilan para paghambingin ko sila. Es gibt keinen Grund, dass ich die beiden
miteinander vergleiche. {7A-6266 Σ} |
{C} |
| [51] | para huwag |
Takpan mo ang pagkain para huwag dapuan ng langaw. Decke das Essen ab, damit
keine Fliegen kommen. | {C DP} |
| [52] | para | Parang hayop.
Wie ein Tier. | {J} |
| [53] | Para kang pagod. Du siehst müde aus. (Als ob du müde wärest).
Parang uulan. Es ist wie Regen. | {D} |
| [54] | para sa | Para sa
bata ang bagong damit. Das neue Kleid ist für das Kind. | {O MA} |
| [55] | pero |
Maganda nga siya pero suplada naman. Sie ist hübsch,
aber sehr eingebildet. | {C} |
| [56] | sapagkat
sapagka | Uuwi na ako
sapagkat gabi na. Ich werde jetzt gehen, weil es
schon später Abend ist. ..., denn es ist schon später Abend. | {C} |
| [57] | subali subalit |
Inantok siya, subalit hindi lubos na nakatulog. Er war
übermüdet, aber er konnte überhaupt nicht schlafen. | {C} |
| [58] | samantala |
Matutulog ako; samantala'y ipagpapatuloy nila ang trabaho.
Ich werde schlafen, in dieser Zeit werden sie weiter arbeiten. | {C} ? {D} |
| [59] | Gusto ko ang malamig na panahon, samantalang ang iba
ay ayaw. Ich mag die kühle Jahreszeit, während andere sie nicht mögen. | {C} |
| [60] | Samantala, ibibigay namin sa inyo ang mga
tampok na balita. In der Zwischenzeit geben wir ihnen die wichtigsten Nachrichten. |
{D} |
| [61] | tuwing |
Lumalapit ang aso tuwing tinatawag. Der Hund kommt jedes
Mal, wenn er gerufen wird. | {C?} |
| [62] | upang | Dinala niya ang
buto upang iuwi sa kanyang tirahan. {W Äsop 2}
Er nahm den Knochen, um ihn nach Hause zu bringen. | {C} |
| [63] | yamang
yayamang | Yayamang ikaw ay pagod, dapat kang
magpahinga. Weil du müde bist, musst du schlafen. | {C} |
| [64] | Ang puno ng unggoy ay namatay, yamang ang sa pagong
ay tumubo hanggang sa magbunga. Der Baum des Affen starb ab, während der Baum der
Schilkröte wuchs, bis er Früchte trug. {W Unggoy} | {C} |
|
{13A-5212}
Konjunktion nang
In Sätzen mit der Konjunktion nang und einem Verb wird letzteres im Infinitiv
verwendet {7-6.2.4}.
| |
| (1) Konjunktionssätze mit nang |
| [1] | Naglalaro kami nang
madapa ako. Wir spielten, als ich hinfiel. |
| [2] | Dinala niya ang buto upang iuwi sa
kanyang tirahan, ngunit nang siya ay malapit na, napadaan
siya sa isang ilog. {W Äsop 2} Er (der Hund)
nahm den Knochen, um ihn nach Hause zu tragen, aber als er schon nahe war, kam er an einem Fluss
vorbei. |
| [3] | Nang magbalik ang uwak sa kanyang mga kauri, ...
{W Äsop 2} Als die Krähe zu ihren Artgenossen
zurückkehrte, ... |
| [4] | Kiling na ang araw sa kanluran nang sapitin ni Oden ang lungsod.
{W Anak ng Lupa 3.1} Die Sonne war schon nach
Westen geneigt, als Oden die Stadt erreichte. |
| [5] | Nagulat siya nang magsalita mula sa
kanyang likuran si Chris ... {W Karla
5.201} Sie erschrak, als hinter ihr Chris sagte ... |
| [6] | Pauwi na ako ng bahay nang may mapansin
ako. {W Piso 3.1} Ich ging nach Hause, als
mir etwas auffiel. |
| [7] | Nang mapadaan siya sa salaming nakasabit sa dingding,
napatigil siya ... {W Pang-unawa 3.3}
Als sie zu dem Spiegel ging, der an der Wand hängt, stutzte sie ... |
| [8] | Humagulgol na parang bata si Rod at napatigil lamang siya nang
maramdaman niya ang kamay na humaplos
sa kanyang likuran. {W Suyuan 3.11}
Rod heulte wie ein Kind und und hörte erst dann auf, er fühlte, dass sich eine Hand auf seinen Rücken
legte. |
| (2) Verkürzte Konjunktionssätze mit
nang |
| [9] | ... baka si Toryo'y umuwi na, baka hind
nagklase nang araw na iyon ...
{W Anak ng Lupa 3.6} vielleicht ist Toryo schon
nach Hause gegangen, vielleicht ist an diesem Tage kein Unterricht (kein Unterrricht, als dieser
Tag ist) |
| [10] | Gusto kong sabihin sa 'yo
na hind na tayo bata para matakot sa isang bagay na alam naman nating
mangyayari rin nang gabing iyon. {W Madaling Araw 3.4} Ich möchte dir sagen, dass wir nicht Kinder waren, um eine
Sache zu fürchten, von der wir wissen, dass sie an jenem Tag geschehen wird (wenn dieser Tag da
ist). |
| [11] | Nang mga sandaling iyon, bigla akong
naguluhan sa nakita kong pag-aalala sa mga mata niya.
{W Piso 3.4} In diesem Augenblick (als dieser
Augenblick war) war ich plötzlich verwirrt, als ich ein Erinnern in seinen Augen
sah. |
| (3) nang als Konjunktioonen in
Wiederholungen |
| [12] | Umiyak na siya nang umiyak.
{W Piso 3.4} Er weinte
bitterlich. |
| [13] | Sa isang kaliwang kalye, pito nang pito ang matabang
pulis ... {W Anak ng Lupa 3.5}
In einer Straße links pfiffen und pfiffen übergewichtige Polizisten ... |
|
{13A-5213 Σ}
Satzanalyse: Konjunktion kasi und Teilsätze mit
gemeinsamem Subjekt
Palatanong kasi si Joe at
si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap ukol sa kanyang mga sinusulat.
{W Suyuan 5.5}
Weil Joe und Nimfa wirklich neugierig waren, suchen sie das Gespräch über das, was
sie schreibt. |
| Palatanong kasi si Joe at si Nimfa naman |
| {C-SC/S/PS} |
| Palatanong | kasi | si Joe at si Nimfa naman |
| {P-P} | C |
{P-S} |
|
| si Joe at si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap
ukol ... |
| {C-0/I/SYP} |
| si Joe at si Nimfa naman | ay naghahanap
nang makakausap ukol ... |
| {P-S} |
{P-P} |
| palatanong | kasi | si | Joe | at | si | Nimfa |
nama'y | naghahanap | nang | makakausap | ukol ... |
| J | C | A/Na | N/Na | C | A/Na | N/Na |
D.MP | VA00/E | D.L | VA01/F | O |
| neugierig | weil | | Joe | und | | Nimfa |
wirklich | suchen | schon | reden | wegen |
| Die Konjunktion kasi wird
in der Regel am Satzanfang vermieden und erscheint hier wie ein enklitisches Kurzwort
{13A-5211 [25]}. |
| Die Phrase si Joe at si
Nimfa ist gleichzeitig Subjekt des vorangehenden untergeordneten Konjunktionssatzes und
des folgenden unabhängigen Teilsatzes. Dies ist möglich, da der erste Teilsatz in kanonischer
und der zweite in nichtkanonischer Rehenfolge steht (Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt
{13-5.3.3}. |
| Das enklitische Kurzwort naman gehört
zum gemeinsamen Subjekt. Daher steht es vor dem Prädikat des zweiten Teilsatzes und dessen verkürztem
Bestimmungswort ay. |
{13A-531}
Ligatursätze mit Prädikat und Subjekt
| |
| [1a] | Hayaan mo naman akong makita
siya kahit sa huling sandali. [++]
{W Suyuan 5.1} Lass sie mich zum
letzten Mal sehen. {13-5.3.1 [2]} |
{C-L/PSP} | {P-P(V)} |
| [1b] | Hayaan mo naman akong siya> ang makita kahit sa huling sandali.
(Vermutlich sind die Sätze [1b 1c] ungrammatikalisch,
da siya das Tatobjekt ist und der Täter im Ligatursatz fehlt.) |
{C-L/PS} | {P-S(PP)} |
| [1c] | Hayaan mo naman akong siya ay makita kahit sa huling
sandali. | {C-L/SYP} | {P-S(PP)} | | |
| [2a] | Narinig mo ba ang tsismis na mahal
niya si Maria? [++] Hast du das Gerücht gehört, dass er Maria liebt?
{13-5.3.1 [4]} |
{C-L/PS} | {P-P(V)} |
| [2b] | Narinig mo ba ang tsismis na si Maria
ang mahal niya? [+] | {C-L/PS} |
{P-P(A/Na N/Na)} |
| [2c] | Narinig mo ba ang tsismis na si Maria
ay mahal niya? [+] | {C-L/SYP} |
{P-S(A/Na N/Na)} | | |
| [3a] | Naghihintay akong pumunta
siya sa Maynila. [++] Ich warte darauf, dass er nach Manila geht.
{13-5.3.1 (2)} |
{C-L/PSP} | {P-P(V)} |
| [3b] | Naghihintay akong siya ang
pupunta sa Maynila. [+] | {C-L/PS} |
{P-P(PP)} |
| [3c] | Naghihintay akong siya ay
pupunta sa Maynila. [+] | {C-L/SYP} |
{P-S(PP)} | | |
| [4a] | Binalak ni Miguel na bilhin ang kahit anong kotse.
[0] Miguel hatte vor, irgendein Auto zu kaufen. (Da das
Subjekt ang kahit anong kotse recht unbestimmt ist, ist der Satz
verbesserungsbedürftig. Vgl. {13-5.3.1 [14b]}, wo dieses Problem nicht besteht.) |
{C-L/PSP} | {P-P(V)} |
| [4b] | Binalak ni Miguel na kahit anong kotse ang bilhin.
[+] (Satz [4b] vermeidet, dass kahit anong kotse
das Subjekt mit Bestimmtheit bildet.) | {C-L/PS} |
{P-P(J/PF N)} |
| [4c] | Binalak ni Miguel na ang kahit anong kotse ay
bilhin. [-] (Satz [4c] ist keine Verbesserung gegenüber
[4a], da kahit anong kotse das Subjekt mit Bestimmtheit
bildet.) | {C-L/PS} | {P-S(MS .. N)} |
| |
| [5a] | Iniisip mo bang talagang may pera ang
kapatid ko? [++] Denkst du, dass mein Bruder wirklich Geld hat?
{13-5.3.2 [5]} | {C-L/PS} |
{P-P(P-A/E)} |
| [5b] | Iniisip mo bang kapatid ko ang
talagang may pera? [0] | {C-L/PS} | {P-P(N)} |
| [5c] | Iniisip mo bang ang kapatid ko ay
talagang may pera? [0] | {C-L/SYP} |
{P-S(MS N)} | | |
| [6a] | Alam ba ninyong kapatid ko ang nagpalayas ng
magnanakaw? [++] Wisst ihr, dass mein Bruder den Dieb vertrieben hat?
{13-5.3.2 [6a]} | {C-L/PS} |
{P-P(N)} |
| [6b] | Alam ba ninyong nagpalayas ng magnanakaw ang
kapatid ko? [++] | {C-L/PS} | {P-P(V)} |
| [6c] | Alam ba ninyong ang kapatid ko ay
nagpalayas ng magnanakaw? [0] | {C-L/SYP} |
{P-S(MS N)} |
| [6d] | Alam ba ninyong magnanakaw ang pinalayas ng
kapatid ko? [++] {13-5.3.2
[6b]} | {C-L/PS} | {P-S(MS N)} |
| [6e] | Alam ba ninyong pinalayas ng kapatid
ko ang magnanakaw? [++] | {C-L/PS} | {P-P(V)} |
| [6f] | Alam ba ninyong ang magnanakaw ay pinalayas
ng kapatid ko? [0] | {C-L/SYP} |
{P-S(MS N)} | | |
| [7a] | At sino nga ba ang maniniwalang ang isang slim
girl ay magiging isa nang kilala? [++]
[{W Regine 3.5}] Und wer glaubt
schon, dass ein schlankes Mädchen eine der Bekanntheiten wird.
{13-5.3.2 [8]} | {C-L/SYP} |
{P-S(MS .. N)} |
| [7b] | At sino nga ba ang maniniwalang magiging
isa nang kilala ang isang slim girl? [++] |
{C-L/PS} | {P-P(V)} | | |
| [8a] | Kailangang sina Ben ay magtanim ng gulay. [+/-]
{10A-419 [1] Σ} Ben und seine
Freunde müssen Gemüse pflanzen. {13-5.3.2 [9]} | {C-L/SYP} |
{P-S(A/Na N/Na)} |
| [8b] | Kailangang magtanim ng gulay sina Ben. [++]
{10A-419 [2]} | {C-L/PS} |
{P-P(V)} | | |
| [9a] | Ang tanging alam ko lamang ay malayo na ang loob
niya sa akin. [++] Das einzige, was ich weiß, ist, dass ihre Gedanken
weit weg von mir sind. {13-5.3.2
[13]} | {C-L/PS} | {P-P(J)} |
| [9b] | Ang tanging alam ko lamang ay ang loob niya ay
malayo na sa akin. [0] | {C-L/SYP} |
{P-S(MS N)} |
| [9c] | Ang tanging alam ko lamang ay loob niya ang
malayo na sa akin. [-] | {C-L/SYP} |
{P-P(N)} | |
{13A-5311 Σ}
Satzanalyse: Ligatursätze
Umalis ako ng Kinaway na bitbit ang
ilang damit at kaunting pera na pabaon ng Lola na talaga
namang ayaw akong payagang umalis, ...
{W Damaso 301} Ich verließ Kinaway,
Masbate und trug mit meinen Händen einige Kleidungsstücke und etwas Geld, das mit Großmutter
für die Reise mitgegeben hatte. Sie wollte wirklich nicht zulassen, dass ich
weggehe, ... |
| Umalis ako ng K. |
| {C-0/I} |
| na bitbit ang damit at kaunting pera |
| {C-L} |
| na pabaon ng Lola |
| {C-L} |
| na talagang ayaw akong payagang umalis |
| {C-L} |
Das Verb umalis mit Argumentstruktur
{VA10/fa|fl} ist wenig gebräuchlich, jedoch regelmäßig {8-1.2 [10|11]}. |
| Der erste Ligatursätze ist
syntaktisch untergeordnet, semantisch steht er nahezu mit dem übergeordneten Satz auf dem
gleichen Niveau (Umalis ako at bitbit ko.). In diesem Ligatursatz fehlt das
Komplement ko zu bitbit; es ist nicht erforderlich, da ako im
übergeordneten Satz das Bezugswort für den Ligatursatz ist. Dass ako ein ANG-Pronomen
ist und ein NG-Pronomen fehlt, ist unerheblich {13-5.4.3}. In allen Ligatursätzen wird die na Form der Ligatur
gewählt, obwohl die -ng Form phonologisch möglich wäre. |
| bitbit ist der
Wortstamm anstelle einer Zeitform binitbit ko ang damit
{7-6.3}. |
| Neben der Ligatur
besitzt der Ligatursatz nur die Nominalphrase baon ng Lola als Prädikat. Das Subjekt
ang pera wird nicht wiederholt, 'Das Geld ist der Proviant von der
Großmutter'. |
| In diesem Teilsatz passt das fehlende
niya syntaktisch und semantisch zum Bezugswort Lola im übergeordenten
Teilsatz. |
| umalis | ako | ng | Kinaway |
na | bitbit | ang | ilang | damit | at |
kaunting | pera |
| VA10/A | PP/1S | MC | N/Na | L | X/VP10 |
MS | J.L | N | C | J.L | N/Es |
| weggehen | ich | | Ort |
| baumeln lassen | | einige | Kleidung | und |
J.L | Geld |
| na | pabaon | ng | Lola |
na | talaga | namang | ayaw | akong | payagang |
umalis |
| L | N | MC | N | L | D | D/EC.L | DP |
PP/1S/EC.L | VP/N.L | VA/N |
| Proviant | | Großmutter | | wirklich |
tatsächlich | nicht mögen | ich | zulassen |
weggehen |
{13A-5331 Σ}
Satzanalyse: Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt
Ambisyosa.. yan ang salitang
karaniwan ay bukambibig ng mga taong nakapaligid sa akin. {W Girl 101}
Ehrgeizig, das ist das ständige Wort, das die Redensart um mich herum ist. |
| Ambisyosa.. | yan ang salitang karaniwan |
| {C-0/I} | {C-0/I/PS} |
| yan | ang salitang karaniwan |
| {P-P} | {P-S} |
|
|
| ang salitang karaniwan ay bukambibig
ng mga taong nakapaligid sa akin. |
| {C-S/SYP} |
| ang salitang karaniwan | ay bukambibig
ng mga taong nakapaligid sa akin. |
| {P-S} |
{P-P} |
| ambisyosa | yan | ang | salitang | karaniwan | ay |
bukambibig | ng | mga | taong | nakapaligid | sa |
akin |
| J/Es | PD/2 | MS | N.L | J | MP |
N | MC | A/P | N.L | J | MA | [MA].PP |
| ehrgeizig | dies | | Wort | gebräuchlich |
Redewendung | | Leute | umringend |
ich |
| Die Phrase ang
salitang karaniwan ist gleichzeitig Subjekt (mit Phrasenbestimmungswort ang)
des vorangehenden und des folgenden Teilsatzes (Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt
{13-5.3.3}). Dies ist möglich, da der
erste Teilsatz in kanonischer und der zweite in nichtkanonischer Reihenfolge steht.
Semantisch kann der zweite Teilsatz als untergeordnet betrachtet
werden. |
{13A-5332 Σ}
Satzanalyse: Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt, Teilsatz ohne
Prädikat
Sa buhay kong ito ano pa nga ba ang
hihilingin ko kundi ang maging pinakamayamang tao sa buong bansa ...
{W Girl 102}
In meinem Leben erbitte ich dies, was sonst auch, außer der reichste Mensch im
Land zu werden. |
| Sa buhay kong ito ano pa nga ba ang hihilingin ko |
| kundi ang maging ... |
| {C-0/I(C-0 C-S)} | |
{C-C/I} |
| Sa buhay kong ito ang hihilingin ko |
| {C-0/PS} |
| Sa buhay kong | ito | |
ang hihilingin ko |
| {P-A/I} | {P-P} |
| {P-S} |
|
| ano pa nga ba ang hihilingin ko |
| {C-S/PS} |
| ano pa nga ba |
ang hihilingin ko |
| {P-P} |
{P-S} |
|
|
| Sa | buhay | kong | ito | ano | pa | nga |
ba | ang | hihilingin | ko |
| MA | N | MC.PP.L | PD | PI | D/EC | D/EC |
DI | MS | N/VP/F | MC.PP |
| Leben | ich | dies | was | noch | wirklich |
| erbitten | | ich |
Der Anschluss der Adjunktphrase mit Ligatur
-ng ist ungewöhnlich {4-5.1}.
Konventioneller würde der Satz lauten Sa buhay ko, ito ... Die
andere Analyse, dass ito ein Attribut zu buhay ist, ist sowohl semantisch
(in diesem meinen Leben) als auch syntaktisch (Prädikat fehlt) unbefriedigend. |
Der erste Teilsatz wird vor seinem Subjekt
ang hihilingin ko unterbrochen, um den zweiten Teilsatz einzuschieben. Beide
Teilsätze verwenden das gleiche Subjekt und können daher als Teilsätze mit gemeinsamem
Subjekt betrachtet werden {13-5.3.3}. |
| Der zweite Teilsatz ist
ano pa nga pa ang hihilingin ko. |
| {*} |
| {*} Dieser Teilsatz ist ein
unabhängiger Konjunktionssatz. Er ist verkürzt, da er kein Prädikat besitzt. Es würde
ako lauten und steht im vorangehenden Teilsatz als NG-Pronomen
ko (ein Argument des Verbes hihilingin). Man beachte, dass das Weglassen des Prädikates
erlaubt ist, obwohl das entprechende Pronomen im vorangehenden Teilsatz ein Komplement ist (vorhandenes
ko und fehlendes ako). |
{13A-521} Mga
pangatnig
| |
| [1] | at | Lumabas ang mansanas na may lason
at kaagad na bumukas ang mata ni Busilak at napaupo siya at nabuhay.
{W Busilak 3} | {C} |
| [2] | bago |
Mayayari mo ba ito bago dumating ang Linggo? | {C} |
| [3] | Bago mag-alas-doze. {8K-131
[8]} | {C} |
| [4] | bago | Bagong Taon. | {J} |
| [5] | bago ang | Bago ang hatinggabi. = Bago dumating ang hatinggabi.
(Ipinapalagay na sugnay na pinaikli ang mga kayariang may bago
ang.) | {C} |
| [6] | dahil sa |
Umiiyak ang bata dahil sa pinalo siya. | {C} |
| [7] | dahil (sa) |
Naliligo na ako dahil (sa) may tubig. | {C} |
| [8] | Hindi na ako naliligo dahil (sa)
walang tubig. | {C} |
| [9] | dahil | Narito ako dahil dito raw matatagpuan ang kayamanang
nasa dulong arko ng bahaghari. {W Samadhi 4.2} |
{C} |
| [10] | dahil sa | Dahil sa iyo. | {O MA} |
| [11] | dahil | Ano ang dahil ng kanilang pagparito? | {N} |
| [12] | dahil doon | Nagpunta si Elena sa isang salu-salo at
dahil doo'y hindi siya nakapag-aral ng kanyang aralin. | {C PD} |
| [13] | habang |
Wala siyang kaimik-imik habang ako'y nagsasalita. | {C} |
| [14] | hanggat | Hindi sila magsasalita
hanggat sa palagay nila ay tamang-tama na ang sasabihin nila. | {C} |
| [15] | hanggang sa | Hanggang sa dulo. | {O MA} |
| [16] | hanggang | Pupunta na ako sa Maynila dahil hanggang Sabado
wala kaming pasok. | {O.MA} |
| [17] | kahit | Tatlo lamang ang
binili naming libro> kahit lima ang aming kailangan./td> | {C} |
| [18] | kahit ... | Kahit kailan
umalis si Tony ay wala akong pakialam. {13-5.2.1} |
{C DI} |
| [19] | kahit ... | Kahit sino
ang pumasok dito. {5-4.4} | {PN(D PI)} |
| [20] | Hindi ako nagbibigay ng tulong kahit kailan. {5-4.4} | {PN(D DI)} |
| [21] | kapagka
kapag pag | Kapag ginawa mo iyon, masisiyahan ang iyong mga magulang. |
{C} |
| [22] | Pag natawid mo na ang ilog, ay makikita mo ang aming
bahay. | {C} |
| [23] | Pag umulan dapat kumuha ng payong. | {C} |
| [24] | kasi |
Nahulog ang bata, kasi'y hindi mo inaalagaan. | {C} |
| [25] | Palatanong kasi si Joe at si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap ukol sa
kanyang mga sinusulat. {13K-522 Σ}
(Iniiwasan ang kasi sa simula ng pangungusap lang; kaya nga, hindi ito mahigpit na
hutaga.) | {C/EC} |
| [26] | kasi |
Ikaw kasi'y umakyat sa hagdan. | {D/EC} |
| [27] | kaya | Galit na galit
ang reyna kaya nagpanggap siya na maglalako. | {C} |
| [28] | Naririnig na natin ang eroplanong napakataas kaya
hindi pa natin ito nakikita. | {C} |
| [29] | kundi | Sino ang tutulong sa
akin kundi ikaw? | {C} |
| [30] | kung |
Kung dumating si Juan ay tawagin mo ako. (Nasa pangnagdaan ang sugnay na
pangatnig, kung halos tiyak ang pangyayari.) | {C} |
| [31] | Kung darating si Juan ay tawagin mo ako. (Kung hindi
tiyak ang pangyayari ay ginagamit ang panghinaharap.) | {C} |
| [32] | Itinanong niya kung dapat niyang tapusin ang trabaho. | {C} |
| [33] | kung ... | Kung sino ang
papasok dito ay ayaw kong kausapin siya. {13-5.2.1} |
{C PI} |
| [34] | man | Di man kami nakapaguusap alam kong
masaya din siya. {W Girl 3.9} (
Hindi kataga ang di bilang anyong dinaglat ng hindi, ngunit maaaring gamitin bilang
salitang makatukoy sa hutagang man. Palaging hutaga ang man.) |
{C/EC} |
| [35] | ... man | Kailanmat
makita niya ako ay nagagalit siya. {13-5.2.1} |
{DI.C)} |
| [36] | ... man | Sino man ang pumasok
dito. Sinuman ang pumasok dito. {5-4.4} |
{PN(PI D)} |
| [37] | Hindi ako nagbibigay ng tulong kailanman. {5-4.4} | {D/DI.C} |
| [38] | nang (1) |
Naglalaro kami nang madapa ako. | {C} |
| [39] | nang (2) | Umiyak nang umiyak ang
ina. | {C} ? |
| [40] | nang | Bumasa ang bata nang paupo. {10-4.4} | {MD} |
| [41] | ngunit | Aalis ako ngunit
babalik naman ako agad. | {C} |
| [42] | ni ... ni | Ni ikaw ni ako ay
hindi aalis. | {C} |
| [43] | o | Matamis ba o maasim iyan? |
{C} |
| [44] | pagkatapos |
Umalis siya pagkatapos dumating ang kapatid ko. | {C} |
| [45] | Pagkatapos mag-ikasampung-Mayo ... {8K-131 [9]} | {C} |
| [46] | pagkatapos | Nagkamali siya, ngunit pagkatapos ay nagsisi. |
{D} |
| [47] | pagkatapos | Malapit na ang pagkatapos ng
trabaho. | {N} |
| [48] | pagkatapos nang |
Pagkatapos nang tatlong taon. (Pagkatapos kung lumipas ang tatlong taon.)
{10-3} | {D} |
| [49] | para |
Walang dahilan para paghambingin ko sila. {7K-6276
Σ} | {C} |
| [50] | para huwag |
Takpan mo ang pagkain para huwag dapuan ng langaw. | {C DP} |
| [51] | para | Parang hayop. |
{J} |
| [52] | Para kang pagod. Parang uulan. | {D} |
| [53] | para sa | Para sa
bata ang bagong damit. | {O MA} |
| [54] | pero |
Maganda nga siya pero suplada naman. | {C} |
| [55] | sapagkat sapagka |
Uuwi na ako sapagkat gabi na. | {C} |
| [56] | subali subalit |
Inantok siya, subalit hindi lubos na nakatulog. | {C} |
| [57] | samantala |
Matutulog ako; samantala'y ipagpapatuloy nila ang trabaho. | {C} ? {D} |
| [58] | Gusto ko ang malamig na panahon, samantalang ang iba
ay ayaw. | {C} |
| [59] | samantala | Samantala, ibibigay namin sa inyo ang mga
tampok na balita. | {D} |
| [60] | tuwing |
Lumalapit ang aso tuwing tinatawag. | {C?} |
| [61] | upang | Dinala niya ang buto
upang iuwi sa kanyang tirahan. {W Aesop 2} |
{C} |
| [62] | yamang
yayamang | Yayamang ikaw ay pagod, dapat kang magpahinga. | {C} |
| [63] | Ang puno ng unggoy ay namatay, yamang ang sa pagong ay tumubo hanggang sa
magbunga. {W Unggoy} | {C} |
|
{7K-6274} Mga pangatnig na
iniuugnay na palagi sa pawatas ng pandiwa
| |
| [1] | bago | Bago siya
umalis ay nagbigay ng malaking handaan. | {VA00/N} |
| [2] | Mayayari mo ba ito bago dumating ang Linggo? | {VA00/N} |
| [3] | Kumain ka muna bago umalis. | {VA00/N} |
| [4] | Bago dumating sa simbahan umikot kami sa kanan. | {VA00/N} |
| [5] | Bago mag-alas-dose. {8K-131 [8]} | {VA00/N} |
| [6] | Ginahasa si Marga bago pinatay. {W Krus 3.5} (Die Verwendung des Präteritum kann als Ausnahme
betrachtet werden.) | {VP10/A} |
| [7] | para |
Walang dahilan para paghambingin ko sila. {7K-5236} |
{VA00/N} |
| [8] | pagkatapos |
Umalis siya pagkatapos dumating ang kapatid ko. | {VA00/N} |
| [8] | Tingnan {8K-131 [9]}. |
| [9] | upang |
Lagyan mo ng asin upang magpasarap ng pagkain. | {VA00/N} |
|
{7K-6275} Mga pangatnig na maaaring
iugnay sa pawatas ng pandiwa
| |
| [1] | kung |
Kung kumulo ang tubig ay tawagin mo ako. | {VA00/N} |
| [2] | Kung masusunog ang isda ay patayin mo ang apoy. | {VA00/F} |
| [3] | kapag |
Kapag kumulo ang tubig ay tawagin mo ako. | {VA00/N} |
| [4] | Kapag nagagalit siya ay lumalabas ako sa silid. | {VA00/E} |
| [5] | pag |
Pag umulan dapat kumuha ng payong. | {VA00/N} |
| [6] | Pag natawid mo na ang ilog ay makikita mo ang aming bahay. |
{VA00/A} |
| [7] | nang |
Naglalaro kami nang madapa ako. [++] | {VA00/N} |
| [8] | Naglalaro kami nang nadapa ako. [+] | {VA00/A} |
| [9] | para |
Walang dahilan para paghambingin ko sila. {7K-6276 Σ} |
{VP10/N} |
| [10] | Maaga tayong matulog para gigising tayo nang maaga bukas. |
{VA00/F} | |
{7K-6276 Σ} Pagsusuri ng pangungusap:
Pangatnig na iniuugnay sa pawatas ng pandiwa
| Walang dahilan para paghambingin ko sila.
{W Rica 124} |
| walang dahilan | | para paghambingin ko sila |
| {C-0/I/P0} | |
{C-C/S} |
| walang dahilan | | paghambingin ko |
sila |
| {P-P(P-A/E)} | |
| {P-P} | {P-S} |
| walang | dahilan | | para | paghambingin | ko |
sila |
| O.MA/E | N | | C |
VP10/N {8-5.1} |
MC.PP/2S | PP/3P |
Wikang Filipino - Wakas ng 13K Pangabit sa Mga Pangungusap
(Talaksan 13K/3)
|