13K Pangabit sa Mga Pangungusap na Payak at Tambalan
(Talaksan K13/3)

 

Nagtatrabaho pa kami sa kabanatang ito.







H I E R   F Ä N G T   W A S   A N .

{13A-501 }   Teilsätze in Filipino und in europäischen Sprachen

In der filipinischen Sprache wird unterschieden, ob bei einem untergeordneten Satz eine besondere semantische Beziehung zum übergeordneten Satz besteht oder nicht. Konjunktionssätze werden gebildet, um eine solche Beziehung anzuzeigen. Fehlt diese, wird ein Ligatursatz gebildet.

In europäischen Sprachen gibt es Konjunktionssätze und Relativsätze. Relativsätze entsprechen filipinischen Ligatursätzen mit Bezugswort. Fehlt ein solches, wird in den europäischen Sprachen ein Konjunktionssatz gebildet, notfalls mit einer inhaltsarmen Konjunktion wie 'dass'. Es gibt also Konjunktionssätze mit und ohne besondere semantische Beziehung zum übergeordneten Satz.


{13A-5211}   Konjunktionen

Die mit einem Stern {*} gekennzeichneten Konjunktionen bago und pagkatapos sind Inhaltswörter, da sie als Interklitbezugswort dienen können.

 
[1]atLumabas ang mansanas na may lason at kaagad na bumukas ang mata ni Busilak at napaupo siya at nabuhay. {W Busilak 3} Der Apfel mit dem Gift kam heraus, und sofort öffnten sich Schneewittchens Augen, und sie setzte sich auf und war lebendig.{C}
[2]bago {*} Mayayari mo ba ito bago dumating ang Linggo? Kannst du das vor Sonntag fertigmachen?{C}
[3]Bago siya umalis ay nagbigay ng malaking handaan. Vor ihrer Abreise hat sie eine große Einladung gegeben. (bago ist Interklitbezugswort, ohne Ligatur.){C}
[4]Bago mag-alas-doze. Vor 12 Uhr. {8A-131 (6)}{C}
[5]Bagong Taon. Neujahr.{J}
[6]bago angBago ang hatinggabi. = Bago dumating ang hatinggabi. Vor (Ankunft von) Mitternacht. (Die mit bago ang gebildeten Konstruktionen sind als verkürzte Nebensätze zu betrachten.){C}
[7]dahil sa Umiiyak ang bata dahil sa pinalo siya. Das Kind weint, weil es geschlagen worden ist. .., denn es ist geschlagen worden.{C}
[8]dahil (sa)[a] Naliligo na ako dahil (sa) may tubig. Ich bade jetzt, weil Wasser da ist. [b] Hindi na ako naliligo dahil (sa) walang tubig. Ich bade jetzt nicht, weil kein Wasser da ist.{C}
[9]dahilNarito ako dahil dito raw matatagpuan ang kayamanang nasa dulong arko ng bahaghari. {W Samadhi 4.2} Ich bin hier, weil man hier - so sagt man - einen Schatz am Ende des Regenbogens finden kann.{C}
[10]dahil saDahil sa iyo. Wegen dir. {O MA}
[11]dahilAno ang dahil ng kanilang pagparito? Was ist der Grund ihres Kommens?{N}
[12]dahil doon Nagpunta si Elena sa isang salu-salo at dahil doo'y hindi siya nakapag-aral ng kanyang aralin. Elena ging auf eine Party, und deshalb hat sie ihre Aufgaben nicht gelernt.{C MA.PD}
[13]habang Wala siyang kaimik-imik habang ako'y nagsasalita. Er sagte nichts, während ich sprach.{C}
[14]hanggatHindi sila magsasalita hanggat sa palagay nila ay tamang-tama na ang sasabihin nila. Sie fangen nicht an zu sprechen, bis sie das Gefühl haben, dass das Gesagte vollständig richtig ist.{C}
[15]hanggang saHanggang sa dulo. Bis zum Ende. {O MA}
[16]hanggangPupunta na ako sa Maynila dahil hanggang Sabado wala kaming pasok. Ich gehe jetzt nach Manila, weil wir bis Samstag keine Schule haben.{O.MA}
[17]kahitTatlo lamang ang binili naming libro kahit lima ang aming kailangan. Wir kauften nur drei Bücher, obwohl wir fünf brauchen.{C}
[18]kahit ... Kahit kailan umalis si Tony ay wala akong pakialam. Wann Tony auch gehen will, ich werde ihn nicht davon abhalten. {13-5.2.2} {C DI}
[19]kahit ... Kahit sino ang pumasok dito. Hier war (irgend) jemand. {6-4.4.1} {PF(D PI)}
[20]Hindi ako nagbibigay ng tulong kahit kailan. Ich gebe niemals Hilfe. {6-4.4.1}{PF(D DI)}
[21]kapagka
kapag
pag
Kapag ginawa mo iyon, masisiyahan ang iyong mga magulang. Wenn du das tust, werden sich deine Eltern freuen. {C}
[22]Pag natawid mo na ang ilog, ay makikita mo ang aming bahay. Wenn du den Fluss überschritten hast, kannst du unser Haus sehen.{C}
[23]Pag umulan dapat kumuha ng payong. Wenn es regnerisch ist, musss man den Schirm mitnehmen.{C}
[24]kasi Nahulog ang bata, kasi'y hindi mo inaalagaan. Das Kind ist hingefallen, weil du nicht aufgepasst hast.{C}
[25]Palatanong kasi si Joe at si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap ukol sa kanyang mga sinusulat. {13A-5213 Σ} Weil Joe und Nimfa wirklich neugierig waren, suchen sie das Gespräch über das, was sie (Nimfa) schreibt. (kasi wird nur am Satzanfang vermieden, ist also nicht streng enklitisch.){C/EC}
[26]Ikaw kasi'y umakyat sa hagdan. Du bist auf die Leiter geklettert [, was du nicht hättest tun sollen].{D/EC}
[27]kaya Galit na galit ang reyna kaya nagpanggap siya na maglalako. Die Königin war außer sich vor Ärger, deshalb verkleidete sie sich als Krämerin.{C}
[28]Kaya naman isang gabi isinagawa ko ang aking balak, ang paslangin ang asawa ko. Deshalb nahm ich eines Abends mein Ziel auf, meinen Mann umzubringen. {2A-251 Σ} {C}
[29]kundi Sino ang tutulong sa akin kundi ikaw? Wer hilft mir außer dir?{C}
[30]kung Kung dumating si Juan ay tawagin mo ako. Wenn Juan kommt (angekommen ist), rufe mich. (Der Konditionalsatz steht im Präteritum, wenn das Ereignis sicher erscheint.) {C}
[31]Kung darating si Juan ay tawagin mo ako. Falls Juan kommt (kommen sollte), rufe mich. (Bei größerer Unsicherheit wird die Zukunft gebraucht.){C}
[32]Itinanong niya kung dapat niyang tapusin ang trabaho. Er fragte, ob er die Arbeit beenden soll.{C}
[33]kung ...Kung sino ang papasok dito ay ayaw kong kausapin siya. Mit keinem, der hierher kommt, möchte ich sprechen. {13-5.2.2}{C PI}
[34]manDi man kami nakapaguusap alam kong masaya din siya. {W Girl 3.9} Obwohl wir nicht darüber sprachen, wusste ich, dass auch sie glücklich war. (Di als Kurzform von hindi ist kein Kurzwort, sondern kann als Bezugswort für das enklitische Kurzwort man dienen. man ist stets enklitisch.){C/EC}
[35]... man Kailanman makita niya ako, ay nagagalit siya. Jedesmal, wenn er mich sieht, wird er ärgerlich. {13-5.2.2} {DI.C)}
[36]Sino man ang pumasok dito. Sinuman ang pumasok dito. Hier war (irgend) jemand. {6-4.4.1} {PF(PI D)}
[37]Hindi ako nagbibigay ng tulong kailanman. Ich gebe niemals Hilfe. {6-4.4.1}{D/DI.C}
[38]nang (1) Temporale Konjunktion: Beispielsätze siehe {13A-5212 (1 2)}. {C}
[39]nang (2)Konjunktion in Wiederholungen: Beispielsätze siehe {13A-5212 (3)}. {C} ?
[40]nangnang als Bestimmungswort der Disjunktphrase siehe {5-3.3}.{M0}
[41]ngunit Aalis ako ngunit babalik naman ako agad. Ich gehe, komme aber gleich zurück.{C}
[42]ni ... ni Ni ikaw ni ako ay hindi aalis. Weder du noch ich werden gehen.{C}
[43]o Matamis ba o maasim iyan? Ist es süß oder sauer? {C}
[44]pagkatapos {*} Umalis siya pagkatapos dumating ang kapatid ko. Er ging weg, nachdem mein Bruder gekommen war.{C}
[45]Pagkatapos niyang pukulan ito ng matalim na irap. {W Karla 202} ... nachdem sie ihm einen bitterbösen Blick zugewofen hatte. (pagkatapos ist Interklitbezugswort, mit Ligatur.){C}
[46]Pagkatapos mag-ikasampung-Mayo ... Nach dem 10.Mai ... {8A-131 (6)}{C}
[47]pagkatapos Nagkamali siya, ngunit pagkatapos ay nagsisi. Er machte einen Fehler, denn er später bereute.{D}
[48]pagkataposMalapit na ang pagkatapos ng trabaho. Die Fertigstellung der Arbeit ist in Sicht.{N}
[49]pagkatapos nang Pagkatapos nang tatlong taon. (Pagkatapos kung lumipas ang tatlong taon.) Nach drei Jahren. {10-3} {D}
[50]para Walang dahilan para paghambingin ko sila. Es gibt keinen Grund, dass ich die beiden miteinander vergleiche. {7A-6266 Σ} {C}
[51]para huwag Takpan mo ang pagkain para huwag dapuan ng langaw. Decke das Essen ab, damit keine Fliegen kommen.{C DP}
[52]paraParang hayop. Wie ein Tier.{J}
[53]Para kang pagod. Du siehst müde aus. (Als ob du müde wärest). Parang uulan. Es ist wie Regen.{D}
[54]para saPara sa bata ang bagong damit. Das neue Kleid ist für das Kind.{O MA}
[55]pero Maganda nga siya pero suplada naman. Sie ist hübsch, aber sehr eingebildet.{C}
[56]sapagkat
sapagka
Uuwi na ako sapagkat gabi na. Ich werde jetzt gehen, weil es schon später Abend ist. ..., denn es ist schon später Abend.{C}
[57]subali
subalit
Inantok siya, subalit hindi lubos na nakatulog. Er war übermüdet, aber er konnte überhaupt nicht schlafen.{C}
[58]samantala Matutulog ako; samantala'y ipagpapatuloy nila ang trabaho. Ich werde schlafen, in dieser Zeit werden sie weiter arbeiten.{C} ? {D}
[59]Gusto ko ang malamig na panahon, samantalang ang iba ay ayaw. Ich mag die kühle Jahreszeit, während andere sie nicht mögen.{C}
[60]Samantala, ibibigay namin sa inyo ang mga tampok na balita. In der Zwischenzeit geben wir ihnen die wichtigsten Nachrichten. {D}
[61]tuwing Lumalapit ang aso tuwing tinatawag. Der Hund kommt jedes Mal, wenn er gerufen wird.{C?}
[62]upangDinala niya ang buto upang iuwi sa kanyang tirahan. {W Äsop 2} Er nahm den Knochen, um ihn nach Hause zu bringen.{C}
[63]yamang
yayamang
Yayamang ikaw ay pagod, dapat kang magpahinga. Weil du müde bist, musst du schlafen.{C}
[64]Ang puno ng unggoy ay namatay, yamang ang sa pagong ay tumubo hanggang sa magbunga. Der Baum des Affen starb ab, während der Baum der Schilkröte wuchs, bis er Früchte trug. {W Unggoy}{C}

{13A-5212}   Konjunktion nang

In Sätzen mit der Konjunktion nang und einem Verb wird letzteres im Infinitiv verwendet {7-6.2.4}.

 
(1) Konjunktionssätze mit nang
[1]Naglalaro kami nang madapa ako. Wir spielten, als ich hinfiel.
[2]Dinala niya ang buto upang iuwi sa kanyang tirahan, ngunit nang siya ay malapit na, napadaan siya sa isang ilog. {W Äsop 2} Er (der Hund) nahm den Knochen, um ihn nach Hause zu tragen, aber als er schon nahe war, kam er an einem Fluss vorbei.
[3]Nang magbalik ang uwak sa kanyang mga kauri, ... {W Äsop 2} Als die Krähe zu ihren Artgenossen zurückkehrte, ...
[4]Kiling na ang araw sa kanluran nang sapitin ni Oden ang lungsod. {W Anak ng Lupa 3.1} Die Sonne war schon nach Westen geneigt, als Oden die Stadt erreichte.
[5]Nagulat siya nang magsalita mula sa kanyang likuran si Chris ... {W Karla 5.201} Sie erschrak, als hinter ihr Chris sagte ...
[6]Pauwi na ako ng bahay nang may mapansin ako. {W Piso 3.1} Ich ging nach Hause, als mir etwas auffiel.
[7]Nang mapadaan siya sa salaming nakasabit sa dingding, napatigil siya ... {W Pang-unawa 3.3} Als sie zu dem Spiegel ging, der an der Wand hängt, stutzte sie ...
[8]Humagulgol na parang bata si Rod at napatigil lamang siya nang maramdaman niya ang kamay na humaplos sa kanyang likuran. {W Suyuan 3.11} Rod heulte wie ein Kind und und hörte erst dann auf, er fühlte, dass sich eine Hand auf seinen Rücken legte.
(2) Verkürzte Konjunktionssätze mit nang
[9]... baka si Toryo'y umuwi na, baka hind nagklase nang araw na iyon ... {W Anak ng Lupa 3.6} vielleicht ist Toryo schon nach Hause gegangen, vielleicht ist an diesem Tage kein Unterricht (kein Unterrricht, als dieser Tag ist)
[10]Gusto kong sabihin sa 'yo na hind na tayo bata para matakot sa isang bagay na alam naman nating mangyayari rin nang gabing iyon. {W Madaling Araw 3.4} Ich möchte dir sagen, dass wir nicht Kinder waren, um eine Sache zu fürchten, von der wir wissen, dass sie an jenem Tag geschehen wird (wenn dieser Tag da ist).
[11]Nang mga sandaling iyon, bigla akong naguluhan sa nakita kong pag-aalala sa mga mata niya. {W Piso 3.4} In diesem Augenblick (als dieser Augenblick war) war ich plötzlich verwirrt, als ich ein Erinnern in seinen Augen sah.
(3) nang als Konjunktioonen in Wiederholungen
[12]Umiyak na siya nang umiyak. {W Piso 3.4} Er weinte bitterlich.
[13]Sa isang kaliwang kalye, pito nang pito ang matabang pulis ... {W Anak ng Lupa 3.5} In einer Straße links pfiffen und pfiffen übergewichtige Polizisten ...

{13A-5213 Σ}   Satzanalyse: Konjunktion kasi und Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt

Palatanong kasi si Joe at si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap ukol sa kanyang mga sinusulat. {W Suyuan 5.5}
Weil Joe und Nimfa wirklich neugierig waren, suchen sie das Gespräch über das, was sie schreibt.
Palatanong kasi si Joe at si Nimfa naman
{C-SC/S/PS}
Palatanongkasisi Joe at si Nimfa naman
{P-P}C {P-S}

si Joe at si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap ukol ...
{C-0/I/SYP}
si Joe at si Nimfa namanay naghahanap nang makakausap ukol ...
{P-S} {P-P}
palatanongkasisiJoeatsiNimfa nama'ynaghahanapnangmakakausapukol ...
JCA/NaN/NaCA/NaN/Na D.MPVA00/ED.LVA01/FO
neugierigweilJoeundNimfa wirklichsuchenschonredenwegen

Die Konjunktion kasi wird in der Regel am Satzanfang vermieden und erscheint hier wie ein enklitisches Kurzwort {13A-5211 [25]}.

Die Phrase si Joe at si Nimfa ist gleichzeitig Subjekt des vorangehenden untergeordneten Konjunktionssatzes und des folgenden unabhängigen Teilsatzes. Dies ist möglich, da der erste Teilsatz in kanonischer und der zweite in nichtkanonischer Rehenfolge steht (Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt {13-5.3.3}.

Das enklitische Kurzwort naman gehört zum gemeinsamen Subjekt. Daher steht es vor dem Prädikat des zweiten Teilsatzes und dessen verkürztem Bestimmungswort ay.

{13A-531}   Ligatursätze mit Prädikat und Subjekt

 
[1a]Hayaan mo naman akong makita siya kahit sa huling sandali. [++] {W Suyuan 5.1} Lass sie mich zum letzten Mal sehen. {13-5.3.1 [2]} {C-L/PSP}{P-P(V)}
[1b]Hayaan mo naman akong siya> ang makita kahit sa huling sandali. (Vermutlich sind die Sätze [1b 1c] ungrammatikalisch, da siya das Tatobjekt ist und der Täter im Ligatursatz fehlt.) {C-L/PS}{P-S(PP)}
[1c]Hayaan mo naman akong siya ay makita kahit sa huling sandali.{C-L/SYP} {P-S(PP)}
 
[2a]Narinig mo ba ang tsismis na mahal niya si Maria? [++] Hast du das Gerücht gehört, dass er Maria liebt? {13-5.3.1 [4]} {C-L/PS}{P-P(V)}
[2b]Narinig mo ba ang tsismis na si Maria ang mahal niya? [+]{C-L/PS} {P-P(A/Na N/Na)}
[2c]Narinig mo ba ang tsismis na si Maria ay mahal niya? [+]{C-L/SYP} {P-S(A/Na N/Na)}
 
[3a]Naghihintay akong pumunta siya sa Maynila. [++] Ich warte darauf, dass er nach Manila geht. {13-5.3.1 (2)} {C-L/PSP}{P-P(V)}
[3b]Naghihintay akong siya ang pupunta sa Maynila. [+]{C-L/PS} {P-P(PP)}
[3c]Naghihintay akong siya ay pupunta sa Maynila. [+]{C-L/SYP} {P-S(PP)}
 
[4a]Binalak ni Miguel na bilhin ang kahit anong kotse. [0] Miguel hatte vor, irgendein Auto zu kaufen. (Da das Subjekt ang kahit anong kotse recht unbestimmt ist, ist der Satz verbesserungsbedürftig. Vgl. {13-5.3.1 [14b]}, wo dieses Problem nicht besteht.) {C-L/PSP}{P-P(V)}
[4b]Binalak ni Miguel na kahit anong kotse ang bilhin. [+] (Satz [4b] vermeidet, dass kahit anong kotse das Subjekt mit Bestimmtheit bildet.){C-L/PS} {P-P(J/PF N)}
[4c]Binalak ni Miguel na ang kahit anong kotse ay bilhin. [-] (Satz [4c] ist keine Verbesserung gegenüber [4a], da kahit anong kotse das Subjekt mit Bestimmtheit bildet.){C-L/PS}{P-S(MS .. N)}
 
[5a]Iniisip mo bang talagang may pera ang kapatid ko? [++] Denkst du, dass mein Bruder wirklich Geld hat? {13-5.3.2 [5]}{C-L/PS} {P-P(P-A/E)}
[5b]Iniisip mo bang kapatid ko ang talagang may pera? [0]{C-L/PS}{P-P(N)}
[5c]Iniisip mo bang ang kapatid ko ay talagang may pera? [0]{C-L/SYP} {P-S(MS N)}
 
[6a]Alam ba ninyong kapatid ko ang nagpalayas ng magnanakaw? [++] Wisst ihr, dass mein Bruder den Dieb vertrieben hat? {13-5.3.2 [6a]}{C-L/PS} {P-P(N)}
[6b]Alam ba ninyong nagpalayas ng magnanakaw ang kapatid ko? [++]{C-L/PS}{P-P(V)}
[6c]Alam ba ninyong ang kapatid ko ay nagpalayas ng magnanakaw? [0]{C-L/SYP} {P-S(MS N)}
[6d]Alam ba ninyong magnanakaw ang pinalayas ng kapatid ko? [++] {13-5.3.2 [6b]}{C-L/PS}{P-S(MS N)}
[6e]Alam ba ninyong pinalayas ng kapatid ko ang magnanakaw? [++]{C-L/PS}{P-P(V)}
[6f]Alam ba ninyong ang magnanakaw ay pinalayas ng kapatid ko? [0]{C-L/SYP} {P-S(MS N)}
 
[7a]At sino nga ba ang maniniwalang ang isang slim girl ay magiging isa nang kilala? [++] [{W Regine 3.5}] Und wer glaubt schon, dass ein schlankes Mädchen eine der Bekanntheiten wird. {13-5.3.2 [8]}{C-L/SYP} {P-S(MS .. N)}
[7b]At sino nga ba ang maniniwalang magiging isa nang kilala ang isang slim girl? [++] {C-L/PS}{P-P(V)}
 
[8a]Kailangang sina Ben ay magtanim ng gulay. [+/-] {10A-419 [1] Σ} Ben und seine Freunde müssen Gemüse pflanzen. {13-5.3.2 [9]}{C-L/SYP} {P-S(A/Na N/Na)}
[8b]Kailangang magtanim ng gulay sina Ben. [++] {10A-419 [2]}{C-L/PS} {P-P(V)}
 
[9a]Ang tanging alam ko lamang ay malayo na ang loob niya sa akin. [++] Das einzige, was ich weiß, ist, dass ihre Gedanken weit weg von mir sind. {13-5.3.2 [13]}{C-L/PS}{P-P(J)}
[9b]Ang tanging alam ko lamang ay ang loob niya ay malayo na sa akin. [0]{C-L/SYP} {P-S(MS N)}
[9c]Ang tanging alam ko lamang ay loob niya ang malayo na sa akin. [-]{C-L/SYP} {P-P(N)}

{13A-5311 Σ}   Satzanalyse: Ligatursätze

Umalis ako ng Kinaway na bitbit ang ilang damit at kaunting pera na pabaon ng Lola na talaga namang ayaw akong payagang umalis, ... {W Damaso 301}
Ich verließ Kinaway, Masbate und trug mit meinen Händen einige Kleidungsstücke und etwas Geld, das mit Großmutter für die Reise mitgegeben hatte. Sie wollte wirklich nicht zulassen, dass ich weggehe, ...
Umalis ako ng K.
{C-0/I}
na bitbit ang damit at kaunting pera
{C-L}
na pabaon ng Lola
{C-L}
na talagang ayaw akong payagang umalis
{C-L}

Das Verb umalis mit Argumentstruktur {VA10/fa|fl} ist wenig gebräuchlich, jedoch regelmäßig {8-1.2 [10|11]}.

Der erste Ligatursätze ist syntaktisch untergeordnet, semantisch steht er nahezu mit dem übergeordneten Satz auf dem gleichen Niveau (Umalis ako at bitbit ko.). In diesem Ligatursatz fehlt das Komplement ko zu bitbit; es ist nicht erforderlich, da ako im übergeordneten Satz das Bezugswort für den Ligatursatz ist. Dass ako ein ANG-Pronomen ist und ein NG-Pronomen fehlt, ist unerheblich {13-5.4.3}. In allen Ligatursätzen wird die na Form der Ligatur gewählt, obwohl die -ng Form phonologisch möglich wäre.

bitbit ist der Wortstamm anstelle einer Zeitform binitbit ko ang damit {7-6.3}.

Neben der Ligatur besitzt der Ligatursatz nur die Nominalphrase baon ng Lola als Prädikat. Das Subjekt ang pera wird nicht wiederholt, 'Das Geld ist der Proviant von der Großmutter'.

In diesem Teilsatz passt das fehlende niya syntaktisch und semantisch zum Bezugswort Lola im übergeordenten Teilsatz.

umalisakongKinaway nabitbitangilangdamitat kauntingpera
VA10/APP/1SMCN/NaLX/VP10 MSJ.LNCJ.LN/Es
weggehenichOrt baumeln lasseneinigeKleidungund J.LGeld

napabaonngLola natalaganamangayawakongpayagang umalis
LNMCNLDD/EC.LDP PP/1S/EC.LVP/N.LVA/N
ProviantGroßmutterwirklich tatsächlichnicht mögenichzulassen weggehen

{13A-5331 Σ}   Satzanalyse: Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt

Ambisyosa.. yan ang salitang karaniwan ay bukambibig ng mga taong nakapaligid sa akin. {W Girl 101}
Ehrgeizig, das ist das ständige Wort, das die Redensart um mich herum ist.
Ambisyosa..yan ang salitang karaniwan
{C-0/I}{C-0/I/PS}

yanang salitang karaniwan
{P-P}{P-S}

ang salitang karaniwan ay bukambibig ng mga taong nakapaligid sa akin.
{C-S/SYP}
ang salitang karaniwanay bukambibig ng mga taong nakapaligid sa akin.
{P-S} {P-P}
ambisyosayanangsalitangkaraniwanay bukambibigngmgataongnakapaligidsa akin
J/EsPD/2MSN.LJMP NMCA/PN.LJMA[MA].PP
ehrgeizigdiesWortgebräuchlich RedewendungLeuteumringend ich

Die Phrase ang salitang karaniwan ist gleichzeitig Subjekt (mit Phrasenbestimmungswort ang) des vorangehenden und des folgenden Teilsatzes (Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt {13-5.3.3}). Dies ist möglich, da der erste Teilsatz in kanonischer und der zweite in nichtkanonischer Reihenfolge steht. Semantisch kann der zweite Teilsatz als untergeordnet betrachtet werden.

{13A-5332 Σ}   Satzanalyse: Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt, Teilsatz ohne Prädikat

Sa buhay kong ito ano pa nga ba ang hihilingin ko kundi ang maging pinakamayamang tao sa buong bansa ... {W Girl 102}
In meinem Leben erbitte ich dies, was sonst auch, außer der reichste Mensch im Land zu werden.
Sa buhay kong ito ano pa nga ba ang hihilingin ko  kundi ang maging ...
{C-0/I(C-0 C-S)} {C-C/I}
Sa buhay kong ito ang hihilingin ko
{C-0/PS}
Sa buhay kongito ang hihilingin ko
{P-A/I}{P-P} {P-S}

ano pa nga ba ang hihilingin ko
{C-S/PS}
ano pa nga ba ang hihilingin ko
{P-P} {P-S}

Sabuhaykongitoanopanga baanghihilinginko
MANMC.PP.LPDPID/ECD/EC DIMSN/VP/FMC.PP
Lebenichdieswasnochwirklich erbittenich

Der Anschluss der Adjunktphrase mit Ligatur -ng ist ungewöhnlich {4-5.1}. Konventioneller würde der Satz lauten Sa buhay ko, ito ... Die andere Analyse, dass ito ein Attribut zu buhay ist, ist sowohl semantisch (in diesem meinen Leben) als auch syntaktisch (Prädikat fehlt) unbefriedigend.

Der erste Teilsatz wird vor seinem Subjekt ang hihilingin ko unterbrochen, um den zweiten Teilsatz einzuschieben. Beide Teilsätze verwenden das gleiche Subjekt und können daher als Teilsätze mit gemeinsamem Subjekt betrachtet werden {13-5.3.3}.

Der zweite Teilsatz ist ano pa nga pa ang hihilingin ko.

{*}
{*}   Dieser Teilsatz ist ein unabhängiger Konjunktionssatz. Er ist verkürzt, da er kein Prädikat besitzt. Es würde ako lauten und steht im vorangehenden Teilsatz als NG-Pronomen ko (ein Argument des Verbes hihilingin). Man beachte, dass das Weglassen des Prädikates erlaubt ist, obwohl das entprechende Pronomen im vorangehenden Teilsatz ein Komplement ist (vorhandenes ko und fehlendes ako).

{13A-521}   Mga pangatnig

 
[1]atLumabas ang mansanas na may lason at kaagad na bumukas ang mata ni Busilak at napaupo siya at nabuhay. {W Busilak 3}{C}
[2]bago Mayayari mo ba ito bago dumating ang Linggo?{C}
[3]Bago mag-alas-doze. {8K-131 [8]}{C}
[4]bagoBagong Taon.{J}
[5]bago angBago ang hatinggabi. = Bago dumating ang hatinggabi. (Ipinapalagay na sugnay na pinaikli ang mga kayariang may bago ang.){C}
[6]dahil sa Umiiyak ang bata dahil sa pinalo siya.{C}
[7]dahil (sa) Naliligo na ako dahil (sa) may tubig.{C}
[8]Hindi na ako naliligo dahil (sa) walang tubig.{C}
[9]dahilNarito ako dahil dito raw matatagpuan ang kayamanang nasa dulong arko ng bahaghari. {W Samadhi 4.2} {C}
[10]dahil saDahil sa iyo.{O MA}
[11]dahilAno ang dahil ng kanilang pagparito?{N}
[12]dahil doonNagpunta si Elena sa isang salu-salo at dahil doo'y hindi siya nakapag-aral ng kanyang aralin.{C PD}
[13]habang Wala siyang kaimik-imik habang ako'y nagsasalita.{C}
[14]hanggatHindi sila magsasalita hanggat sa palagay nila ay tamang-tama na ang sasabihin nila.{C}
[15]hanggang saHanggang sa dulo.{O MA}
[16]hanggangPupunta na ako sa Maynila dahil hanggang Sabado wala kaming pasok.{O.MA}
[17]kahitTatlo lamang ang binili naming libro> kahit lima ang aming kailangan./td>{C}
[18]kahit ...Kahit kailan umalis si Tony ay wala akong pakialam. {13-5.2.1} {C DI}
[19]kahit ...Kahit sino ang pumasok dito. {5-4.4}{PN(D PI)}
[20]Hindi ako nagbibigay ng tulong kahit kailan. {5-4.4}{PN(D DI)}
[21]kapagka
kapag
pag
Kapag ginawa mo iyon, masisiyahan ang iyong mga magulang. {C}
[22]Pag natawid mo na ang ilog, ay makikita mo ang aming bahay.{C}
[23]Pag umulan dapat kumuha ng payong.{C}
[24]kasi Nahulog ang bata, kasi'y hindi mo inaalagaan.{C}
[25]Palatanong kasi si Joe at si Nimfa nama'y naghahanap nang makakausap ukol sa kanyang mga sinusulat. {13K-522 Σ} (Iniiwasan ang kasi sa simula ng pangungusap lang; kaya nga, hindi ito mahigpit na hutaga.){C/EC}
[26]kasi Ikaw kasi'y umakyat sa hagdan.{D/EC}
[27]kayaGalit na galit ang reyna kaya nagpanggap siya na maglalako.{C}
[28]Naririnig na natin ang eroplanong napakataas kaya hindi pa natin ito nakikita.{C}
[29]kundiSino ang tutulong sa akin kundi ikaw?{C}
[30]kung Kung dumating si Juan ay tawagin mo ako. (Nasa pangnagdaan ang sugnay na pangatnig, kung halos tiyak ang pangyayari.){C}
[31]Kung darating si Juan ay tawagin mo ako. (Kung hindi tiyak ang pangyayari ay ginagamit ang panghinaharap.){C}
[32]Itinanong niya kung dapat niyang tapusin ang trabaho.{C}
[33]kung ...Kung sino ang papasok dito ay ayaw kong kausapin siya. {13-5.2.1} {C PI}
[34]manDi man kami nakapaguusap alam kong masaya din siya. {W Girl 3.9} ( Hindi kataga ang di bilang anyong dinaglat ng hindi, ngunit maaaring gamitin bilang salitang makatukoy sa hutagang man. Palaging hutaga ang man.) {C/EC}
[35]... manKailanmat makita niya ako ay nagagalit siya. {13-5.2.1} {DI.C)}
[36]... manSino man ang pumasok dito. Sinuman ang pumasok dito. {5-4.4} {PN(PI D)}
[37]Hindi ako nagbibigay ng tulong kailanman. {5-4.4}{D/DI.C}
[38]nang (1) Naglalaro kami nang madapa ako.{C}
[39]nang (2)Umiyak nang umiyak ang ina.{C} ?
[40]nangBumasa ang bata nang paupo. {10-4.4}{MD}
[41]ngunitAalis ako ngunit babalik naman ako agad.{C}
[42]ni ... niNi ikaw ni ako ay hindi aalis.{C}
[43]oMatamis ba o maasim iyan? {C}
[44]pagkatapos Umalis siya pagkatapos dumating ang kapatid ko.{C}
[45]Pagkatapos mag-ikasampung-Mayo ... {8K-131 [9]}{C}
[46]pagkataposNagkamali siya, ngunit pagkatapos ay nagsisi. {D}
[47]pagkataposMalapit na ang pagkatapos ng trabaho.{N}
[48]pagkatapos nang Pagkatapos nang tatlong taon. (Pagkatapos kung lumipas ang tatlong taon.) {10-3}{D}
[49]para Walang dahilan para paghambingin ko sila. {7K-6276 Σ}{C}
[50]para huwag Takpan mo ang pagkain para huwag dapuan ng langaw.{C DP}
[51]paraParang hayop. {J}
[52]Para kang pagod. Parang uulan.{D}
[53]para saPara sa bata ang bagong damit.{O MA}
[54]pero Maganda nga siya pero suplada naman.{C}
[55]sapagkat
sapagka
Uuwi na ako sapagkat gabi na.{C}
[56]subali
subalit
Inantok siya, subalit hindi lubos na nakatulog.{C}
[57]samantala Matutulog ako; samantala'y ipagpapatuloy nila ang trabaho.{C} ? {D}
[58]Gusto ko ang malamig na panahon, samantalang ang iba ay ayaw.{C}
[59]samantalaSamantala, ibibigay namin sa inyo ang mga tampok na balita.{D}
[60]tuwing Lumalapit ang aso tuwing tinatawag.{C?}
[61]upangDinala niya ang buto upang iuwi sa kanyang tirahan. {W Aesop 2} {C}
[62]yamang
yayamang
Yayamang ikaw ay pagod, dapat kang magpahinga.{C}
[63]Ang puno ng unggoy ay namatay, yamang ang sa pagong ay tumubo hanggang sa magbunga. {W Unggoy}{C}

{7K-6274} Mga pangatnig na iniuugnay na palagi sa pawatas ng pandiwa

 
[1]bagoBago siya umalis ay nagbigay ng malaking handaan.{VA00/N}
[2]Mayayari mo ba ito bago dumating ang Linggo?{VA00/N}
[3]Kumain ka muna bago umalis.{VA00/N}
[4]Bago dumating sa simbahan umikot kami sa kanan.{VA00/N}
[5]Bago mag-alas-dose. {8K-131 [8]}{VA00/N}
[6]Ginahasa si Marga bago pinatay. {W Krus 3.5} (Die Verwendung des Präteritum kann als Ausnahme betrachtet werden.){VP10/A}
[7]para Walang dahilan para paghambingin ko sila. {7K-5236} {VA00/N}
[8]pagkatapos Umalis siya pagkatapos dumating ang kapatid ko.{VA00/N}
[8]Tingnan {8K-131 [9]}.
[9]upang Lagyan mo ng asin upang magpasarap ng pagkain.{VA00/N}

{7K-6275} Mga pangatnig na maaaring iugnay sa pawatas ng pandiwa

 
[1]kung Kung kumulo ang tubig ay tawagin mo ako.{VA00/N}
[2]Kung masusunog ang isda ay patayin mo ang apoy.{VA00/F}
[3]kapag Kapag kumulo ang tubig ay tawagin mo ako.{VA00/N}
[4]Kapag nagagalit siya ay lumalabas ako sa silid.{VA00/E}
[5]pag Pag umulan dapat kumuha ng payong.{VA00/N}
[6]Pag natawid mo na ang ilog ay makikita mo ang aming bahay. {VA00/A}
[7]nang Naglalaro kami nang madapa ako. [++]{VA00/N}
[8]Naglalaro kami nang nadapa ako. [+]{VA00/A}
[9]para Walang dahilan para paghambingin ko sila. {7K-6276 Σ} {VP10/N}
[10]Maaga tayong matulog para gigising tayo nang maaga bukas. {VA00/F}

{7K-6276 Σ} Pagsusuri ng pangungusap: Pangatnig na iniuugnay sa pawatas ng pandiwa

Walang dahilan para paghambingin ko sila. {W Rica 124}
walang dahilanpara paghambingin ko sila
{C-0/I/P0}    {C-C/S}
walang dahilanpaghambingin ko sila
{P-P(P-A/E)} {P-P}{P-S}
walangdahilanparapaghambinginko sila
O.MA/ENC VP10/N
{8-5.1}
MC.PP/2SPP/3P


Wikang Filipino ni Armin Möller   http://www.germanlipa.de/wika/ug_usap_3K.htm   07 Agusto 2006

Wikang Filipino - Wakas ng 13K Pangabit sa Mga Pangungusap (Talaksan 13K/3)

Simula ng pahina   13/1 13/2 13/3 13/4 13K/1 13K/2 13K/4   Palaugnayan
Pahinang pamagat na Filipino   Mabuhay