12 Pagtatanong

12-1 Pambungad

12-2 Mga salitang pananong na pamparirala

Tinatawag naming tanong na pamparirala (sa Inggles Wh-question) ang tanong na itinatanong ang isang parirala. Salitang pananong na pamparirala ang tawag sa salitang pananong nito.

Mga salitang pananong kay Lopez und Aganan et al. {12K-201 }.

12-2.1 Mga panghalip na pananong

(1) May dalawang panghalip na pananong (susi {PI}) sa anyong batayan. Itinatanong ng sino ang tao [1 2] at ng ano ang mga bagay [3]. Dahil itinatanong ng panghalip na ito ang panaguri, tinatawag naming AY-anyo ang mga ito {12-4.2}. Ang kaugnay na panghalip na SA ay kanino na itinatanong ang taong nasa pantabi [4 5] at saan at nasaan para sa bagay [6-10]. Maaaring gamitin ang panghalip na pananong na SA nang kasama ng pang-ukol [11-15]. Madalang na ginagamit ang panghalip na pananong na NG na nino [16], dahil hindi maaaring sa simula ng pangungusap ang hutagang panghalip na NG {12-4.4}. Sumusunod ang isang talahanayan ng panghalip na pananong; doon ding inilalarawan ang anyong pangmaramihang may pag-uulit ng ugat [2].

 ANGAY NGSA
Susi--- {PI}{MC.PI}{MA.PI}
Isahan
at maramihan		Tao- wala - sinoninokanino
Bagayanọ- wala - saạn
nasaạn
MaramihanTaosinu-sino ninu-ninokanino-nino
Bagayanụ-anọ- wala - - wala -

 
[1]Sino ang tumitira sa bahay na iyon?
[2]Sino-sino ang tumitira sa bahay na iyon?
[3]Ano ang kinakain mo?
[4][a] Kanino ang lapis? [b] Akin ang lapis. [c] Sa ama ang lapis.
[5][a] Kanino nagbigay si Gina ng libro? [b] Kanino ibinigay ni Gina ang libro?
[6]Saan ka nakatira?
[7]Saan ka pupunta?
[8]Saan nga pala galing 'yon? {W Piso 3.4}
[9]Saan naglalaro ang mga bata?
[10]Nasaan ang matatamis na mangga?
[11][a] Para kanino ang sapatos? [b] Para kay Lolo ang sapatos.
[12][a] Para kanino bibilhin mo ang sapatos? [b] Para kay Lolo bibilhin ko ang sapatos.
[13]Tungkol saan ang nalathala ng isang libro?
[14]Tungkol saan nagsulat siya ng aklat?
[15]Para saan ang langis?
[16]Aklat nino iyan?

(2) Sa pananalitang pang-araw-araw maaaring iklian ang panghalip na pananong at ang; sinong [1|17] o anong [18] ang bunga nito {2-2.2 (3)}. Dapat ibukod ito sa paggamit na pang-uri {12-2.2}. Mas pangkawikaan ang panungusap na pananong na [20-25]. Tanging ginagamit ang pananong na magkano [26]. Hindi ito kayang ikabit sa pangngalan bilang panuring (magkanong Dollar). Dahil dito, ipinapalagay namin itong panghalip na pananong at hindi pang-uri na pananong.

 
[17]Sinong tumitira sa bahay na iyon?
[18][a] Anong maingay doon? [b] Ano ang maingay doon? (Vgl. {12-2.2 [7]}.)
[19]Sino ang may sabi sa iyo?
[20]Ano ba?
[21]Ano ka?
[22]Ano ka ba?
[23]Ano mo si Juan?
[24]Saan ka ba?
[25][a] Nasaan ka ba? [b] Asan ka ba?
[26][a] Magkano ang aklat na iyan? [b] Sandaang piso ang aklat na ito.

12-2.2 Mga pang-uring pananong

 
[1]Alin ang nasa bahay?
[2]Ilan kayo sa lakbay?
[3]Pang-ilan kang anak?
[4][a] Kumusta po kayo? [b] Kumusta ang anak mo?
[5]Aling parte ang gusto mo?
[6]Sinong bayani ...?
[7]Anong ingay iyon?
[8]Anong oras na?
[9]Tungkol kaninong kotse ang pinag-uusapan ninyo?
[10][a] Tagasaan ka ba? [b] Tagasaan kang lugar?
[11]Kaanu-ano mo ba si Nina? (Tingnan din sa {12-2.1 [23]})
[12]Pang-ano ang sandok?

12-2.3 Mga pang-abay na pananong

 
[1]Bakit umiyak ang bata?
[2]Kailan po kayo dumating sa Pilipinas?
[3]Paano ka magsulat?
[4]Paano kantahin ang "Bahay Kubo"?
[5]Gaano katagal na siya nagtrabaho dito?
[6]Gaano ba ang inaani ni Don Pepe?
[7]Paano ba ang paggawa niyan?
[8][a] Paano ang puso ko kung wala ka? [b] Paano ang mangyayari sa puso ko kung wala ka na?
[9]Paano nga ay di maalis-alis ang umano'y alitan nila ni Rica. {2K-214 Σ}

12-2.4 Mga pandiwang pananong

12-3 Mga tanong na pampasiya at ba

 
[1]Dumating ba si Pedro? Oo. Hindi pa.
[2]Gusto mo bang sumama? Oo. Ayoko.
[3]Chris, di ba sabi mo, parang kayo 'yung piso? {W Piso 3.6}
[4][a] Si Ana ba ang kumain ng mangga? [b] Hindi, si Lola ang kumain ng mangga. [c] Hindi, si Ana ang kumain ng mansanas.
[5][a] "Marimi bang tubig sa loob ng balon?" tanong nito sa lobo. [b] "Oo, napakarami!" ang pagsisinungaling na sagot naman ng lobo. {W Äsop 3.1.1}
[6]Umalis na ba o hindi pa ang mga bisita?
[7][a] Iyan ba ang selpon mo o ng kaibigan mo? [b] Sa iyo ba o sa kaibigan mo ang selpon na iyan?
[8]Bakit ba?
Iba pang mga pangungusap na halimbawa {12K-301}.
 
[9]May tubig na ba? Mayroon. Wala.
[10]Kumakain ka na ba? Oo. Hindi pa.

12-4 Mga pariralang maaaring itanong

12-4.1 Pangkalahatan

12-4.2 Pagtatanong sa panaguri

(1)

 
[1]Sino ang tumitira sa bahay na iyon?
[2]Tatay ko ang tumitira sa bahay na iyon. [+/0]
[3]Ang tatay ko ang tumitira sa bahay na iyon. [++]
[4]Tumitira sa bahay na iyon ang tatay ko. [-]
[5]Ang tatay ko ay tumitira sa bahay na iyon. [-]
[6]Dayuhan ang tumitira sa bahay na iyon. [++]
[7]Si Bing ang tumitira sa bahay na iyon. [++]
[8]Ako ang tumitira sa bahay na iyon. [++]
[9][a] Tumitira sa bahay na iyon si Bing. [-] [b] Si Bing ay tumitira sa bahay na iyon. [-]
[10][a] Sino ang nakita niya? [b] Lalaki ang nakita niya. [c] Ang lalaki ang nakita niya.
Higit na maitim ang limbag = Panaguri. May salungguhit = Paniyak.

(2)

 
[11]Sino ang guro mo?{P-S=P-N}
[12]Sino ang marunong na lumangoy? {P-S=P-J}
[13]Ano ang nasa loob ng pitak? {P-S=P-A}
[14]Sino ang may sabi sa iyo? {P-S=P-A/E}
[15]Sano ang hindi pa tumikim sa masarap na himaas na ito?{P-S=P-V(D D V)}
[16][a] Sino ang maganda? [b] Si Ana ang maganda. [++] [c] Bata ang maganda. [0] [d] Maganda ang bata. [++]
Higit na maitim ang limbag = Panaguri. May salungguhit = Paniyak.

(3)

 
[17]Ilan kayo sa lakbay? {P-J(JI)}
[18]Kanino ang lapis? {12-2.1 [4]}{P-A=P-N(MA.PI)}
[19]Nasaan ang matatamis na mangga? {P-A=P-N(MA.PI)}
[20][a] Para kanino ang sapatos? [b] Para kay Lolo ang sapatos.{P-A/O}
[21]Aklat nino iyan? {P-N(N MC.PI)}
[22]Aling parte ang gusto mo? {P-N(JI.L N)}
[23]Ang bahay ay nasaan? {C-1/Q/SYP}
Higit na maitim ang limbag = Panaguri. May salungguhit = Paniyak.

12-4.3 Pagtatanong sa paniyak

 
[1]Tumitira ang kapatid ko sa bahay na iyon.
[2]Sino ang tumitira sa bahay na iyon?
[3]Maganda si Ana.
[4]Sino ang maganda? {12-4.2 [16]}
[5]Nasa bahay si Paolo (hindi si Rosa).
[6]Alin sa dalawa ang nasa bahay?
Higit na maitim ang limbag = Panaguri (o salitang pang-ubod nito). May salungguhit = Paniyak (o salitang pang-ubod nito).

12-4.4 Pagtatanong sa pantuwid

 
[1][a] Nagluto ng hapunan si Nanay. [b] Niluto ni Nanay ang hapunan. [c] Hapunan ang niluto ni Nanay. [d] Ano ang niluto ni Nanay?
[2][a] Binigyan ako ni Gina ng dalawang aklat. [b] Ibinigay sa akin ni Gina ang dalawang aklat. [c] Dalawang aklat ang ibinigay ni Gina sa akin. [d] Ano ang ibinigay ni Gina sa akin?
[3][a] Sino ang nag-alis ng pera? [b] Ako ang nag-alis ng pera. [c] Inalis ko ang pera.
[4][a] Sino ang nagbukas ng pinto? [b] Binuksan ko ang pinto.
[5][a] Kaninong aklat iyan? [b] Aking aklat iyan. [c] Aklat ko iyan. [d] Aklat ng lolo iyan.
[6][a] Kanino iyan? [b] Akin iyan. [c] Sa ama iyan.
[7]Aklat nino iyan?
[8]Ngipin ba ng ano iyan? {12K-201 (1)}
Higit na maitim ang limbag = Panaguri (o bahagi nito). May salungguhit = Pariralang itinanong.
 
[9]Kaaalis niya lang.
[10]Sino ang kaaalis lang? [-] { Kroeger 1991 p. 65 ff.}
[11]Sino ang umalis kanina? [++]

12-4.5 Pagtatanong sa pantabi at sa pariralang malaya

(1)

 
[1][a] Pupunta ako sa palengke. [b] Pupunta ako kay Lola.
[2][a] Saan ka pupunta? [b] Sa palengke ako pupunta. [c] Sa palengke pupunta ako. [d] Pupunta ako sa palengke. [e] Kanino ka pupunta? [f] Kay Lola pupunta ako.
[3]Saan ang punta mo? {7-6.3 [7b]}
[4][a] Pupuntahan ko si Lola. [b] Sino ang pupuntahan mo?
[5]Ibigay mo kay Lola ang bulaklak.
[6][a] Kanino dapat akong ibigay ang bulaklak? [b] Kay Lola ibigay mo ang bulaklak. [c] Ibigay mo kay Lola ang bulaklak.
[7]Bigyan mo ng bulaklak si Lola.
[8]Sino ang dapat kong bigyan ng bulaklak?
[9][a] Si Lola ang bigyan mo ng bulaklak. [b] Iyong guro ang bigyan mo ng bulaklak.

(2)

 
[10][a] Sa ano ba gagamitin ang kahoy na iyan? [0] [b] Saan gagamitin ang kahoy na iyan? [++]
[11]Sa alin ka ba papasok? (palabas sa sine) [++]
[12][a] Ayon saan siya? [b] Ayon siya sa aking balak.
[13][a] Kailan pupunta ka sa Maynila? [b] Bukas pupunta ako sa Maynila. [c] Sa Lunes pupunta ako sa Maynila.
[14][a] Bakit umiiyak ang bata? [b] Dahil sa kirot siyang umiiyak.
[15][a] Saan siya kumakanta? Doon siyang kumakanta.

(3)

 
[16][a] May ano ka ba? [b] May sakit ako. [c] May sapatos ako.
[17][a] May apat na anak ang kapatid mo. [b] Mayroon bang anak ang kapatid mo? [c] Ilan ang anak ng kapatid mo?
[18][a] May pulang bola sa kamay mo. [b] Aling bola ang nasa kamay mo?

12-4.6 Iba pang tanong na "ipinagbabawal"

 
[1]Tumayo sila sa harap ng malaking punongmangga.
[2]Saan silang tumayo?
[3]Tungkol sa ilang larawan ang pinagsabi ni Pedro?

Wikang Filipino ni Armin Möller   http://www.germanlipa.de/wika/ug_tanong.htm   14 Enero 2011

Palaugnayan ng Wikang Filipino - Wakas ng 12 Pagtatanong

Simula ng talaksan   12K   Palaugnayan
Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag