Palaugnayan ng Wikang Filipino - Mga Nilalaman
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16K 17K 18K 21 22 Sy Larawang buo

     
0 Buod: Bagong mga Kuru-kuro Tungkol sa Palaugnayang Filipino 0
0-1 Labas ng akda namin
     
1 Patakaran ng Palaugnayang Filipino 1K/1 1K/2
1-1 Pambungad: Wikang Filipino1/1
1-1.1 Aghamwika sa Pilipinas. 1-1.2 Pambansang wikang Filipino - pagsisikap ito. 1-1.3 Kasalukuyang paggamit ng wika sa Pilipinas. 1-1.4 Pambansang wikang Filipino. 1-1.5 Palaugnayan bilang paksa sa aming pagsusuri. 1-1.6 Mga pagkakabisang banyaga sa wikang Filipino. 1-1.7 Mga katawagang Filipino.
1-2 Mga pariralang nasa Filipinong pangungusap
1-3 Mga sangkap ng Patakaran1/2
1-4 Talahanayan ng Patakaran
1-5 Paliwanag ng Patakaran
1-5.1 Panaguri at paniyak. 1-5.2 Pariralang pantuwid at pandako. 1-5.3 Pariralang panlapag at pang-umpog. 1-5.4 Mga paraang karagdagan sa Patakaran. 1-5.5 Tanging kalagayan.
1-6 Mga pariralang pangkayarian at mga pariralang pangnilalaman
1-6.1 Pariralang pangkayarian at pananda. 1-6.2 Pariralang pangnilalaman. 1-6.3 Ibayong kadiwaan ng parirala.
1-7 Pamimintas ng Patakaran
1-8 Paghahalintulad ng pagkaunawa namin at ng ibang may-akda ↑ ↑
     
2 Panaguri at Paniyak 2K/1 2K/2
2-1 Pambungad 2/1
2-2 Katangian ng panaguri at paniyak
2-2.1 Panaguri. 2-2.2 Paniyak. 2-2.3 Pagpapalitan ng panaguri at paniyak. 2-2.4 Pagkakapareho ng panaguri at paniyak. 2-2.5 Di-karaniwang ang.
2-3 Katiyakan at fokus
2-3.1 Katiyakan at fokus ng paniyak. 2-3.2 Katiyakan ng panaguri. 2-3.3 Katiyakan ng pantuwid at pandako.
2-4 Mga bahagi ng pariralang panaguri at paniyak2/2
2-4.1 Pariralang pangngalan bilang paniyak. 2-4.2 Pariralang pangngalan bilang panaguri. 2-4.3 Kabisaang pang-ubod ng pandiwa. 2-4.4 Pariralang pandiwa bilang panaguri. 2-4.5 Pariralang pandiwa bilang paniyak. 2-4.6 Pariralang pandako bilang panaguri at paniyak. 2-4.7 Pang-uri at pariralang pang-ukol bilang panaguri at paniyak. 2-4.8 Pang-abay bilang panaguri. 2-4.9 Sugnay bilang paniyak o panaguri.
2-5 Θ Pariralang panaguri at paniyak ↑ ↑
     
3 Mga Pariralang Pantuwid  
3-1 Pambungad at mga katangian ng pantuwid 3
3-2 Mga bahagi ng pariralang pantuwid
3-2.1 Pariralang pangngalan sa pantuwid. 3-2.2 Pandako sa loob ng pantuwid. 3-2.3 Sugnay sa halip ng pantuwid.
3-3 Θ Pariralang pantuwid
3-4 Kakayahang pagpapalitan ng pantuwid at pandako
3-5 Paghahalintulad ng pantuwid at pandako ↑ ↑
     
4 Mga Pariralang Pandako 4K
4-1 Pambungad 4
4-2 Mga pananda
4-2.1 Pariralang pandakong may panandang sa. 4-2.2 Iba pang mga pananda. 4-2.3 Panandang nasa.
4-3 Mga pangkaroon at mga parirala nito
4-4 Mga bahagi ng pariralang pandako
4-4.1 Pariralang pangngalan sa pandako. 4-4.2 Mga pariralang SA-NG. 4-4.3 Pandiwari sa pariralang pangkaroon. 4-4.4 Sugnay sa halip ng pandako.
4-5 Pariralang pandakong malaya
4-6 Θ Pariralang pandako
4-6.1 Θ Palakuruan ng pariralang pandako. 4-6.2 Θ Pariralang pandako sa Patakaran. ↑ ↑
     
5 Mga Pariralang Panlapag at Pang-umpog 5K
5-1 Pambungad 5
5-2 Pariralang panlapag
5-2.1 Paggamit ng pariralang panlapag. 5-2.2 Panlapag walang pang-angkop.
5-3 Pariralang pang-umpog
5-3.1 Pariralang panggnalang pang-umpog. 5-3.2 Pariralang pangngaldiwa. 5-3.3 Panandang nang. 5-3.4 Iba't ibang salitang [nʌŋ]. 5-3.5 Pang-angkop at mga pang-umpog.
5-4 Θ Pariralang panlapag at pang-umpog ↑ ↑
     
6 Mga Pandiwa at mga Pariralang Pandiwa 6K/01 02 03
04 05 06 07 08
6-1 Pambungad 6/01
6-2 Palaugnayan ng pandiwa
6-2.1 Mga kawani ng pandiwa
6-2.1.1 Pantuwid bilang kawani ng pandiwa. 6-2.1.2 Pandako bilang kawani ng pandiwa. 6-2.1.3 Panlapg bilang kawani ng pandiwa. 6-2.1.4 Pagkakasunud-sunod ng kawani ng pandiwa.
6-2.2 Kayarian ng kawani
6-3 Fokus ng pandiwa at katungkulan ng kawani 6/02
6-3.1 Fokus at katungkulan. 6-3.2 Mga katinigan: Balintiyak at tahasan. 6-3.3 Pagsanib sa tahasan at balintiyak.
6-3.4 Isa-isang mga fokus at mga katungkulan
6-3.4.1 Pandiwang walang fokus. 6-3.4.2 Tagaganap, tagahimok, tagaakala at tagagawa. 6-3.4.3 Fokus sa panlagay. 6-3.4.4 Tagatiis.
6-3.4.5 Tagatanggap. 6-3.4.6 Lunan. 6-3.4.7 Sanhi. 6-3.4.8 Pagpalit. 6-3.4.9 Kagamitan. 6/03
6-3.5 Kayarian ng katungkulan. 6-3.6 Tagaganap sa Filipinong pangungusap.
6-4 Mga panlapi ng pandiwa   Talahanayan 6/04
6-4.1 Θ Tungkulin ng panlaping makadiwa ("Palakuruang bayong")
6-4.2 Θ Palaanyuan ng pandiwa
6-4.2.1 Θ Paglalapi hinggil sa pagbabatay at banghay (Lb at Lp). 6-4.2.2 Θ Pangngaldiwa bilang kasapi ng paradigmang banghay. 6-4.2.3 Θ Panlaping p..- sa paglalaping Lb at Lp.
6-5 Pagkakabago ng pandiwa6/05
6-5.1 Pandiwa ng kakayahan
6-6 Banghay, pandiwari at pangngaldiwa
6-6.1 Mga paradigmang banghay
6-6.1.1 Pagbabago ng panlapi. 6-6.1.2 Pag-uulit ng pantig. 6-6.1.3 Diin. 6-6.1.4 Talahanayan.
6-6.2 Paggamit ng anyong pamanahon 6/06
6-6.2.1 Paggamit ng anyong pangnagdaan. 6-6.2.2 Paggamit ng anyong kasalukuyan. 6-6.2.3 Paggamit ng anyong panghinaharap. 6-6.2.4 Paggamit ng pawatas. 6-6.2.5 Θ Panahunan at pananaw
6-6.3 Gamit ng ugat-salita na walang panlapi
6-6.4 Mga pandiwari 6/07
6-6.4.1 Pandiwaring makaturing. 6-6.4.2 Pandiwaring makaabay. 6-6.4.3 Pandiwaring makangalan.
6-6.5 Mga pangngaldiwa (pangngalang makadiwa)
6-6.5.1 Pangngaldiwang panganap. 6-6.5.2 Pangngaldiwang pang-ulit.
6-6.6 Katatapos
6-7 Mga pariralang pandiwa6/08
6-7.1 Kawani ng at panuring sa pandiwa. 6-7.2 Mga pandiwang nakakabit. 6-7.3 Θ Pariralang pandiwa. ↑ ↑
     
7 Mga Isa-isang Uring Pampalaanyuan ng Pandiwa 7K/09 10 11 12 13 14
7-1 Mga pandiwang tahasang payak (ma-, mang-, -um- at mag-) 7/09
7-1.1 Pandiwang payak na may unlaping ma-. 7-1.2 Pandiwang payak na may unlaping mang-. 7-1.3 Pandiwang may panlaping -um-. 7-1.4 Pandiwang may panlaping mag-.
7-2 Mga pandiwang balintiyak na payak (-in, -an at i-) 7/10
7-2.1 Mga uring {DB10}, {DB11} at {DB20}. 7-2.2 Pandiwang payak na may hulaping -in. 7-2.3 Pandiwang payak na may hulaping -an. 7-2.4 Pandiwang payak na may unlaping i-
7-2.4.1 Pandiwang di-tumbak na may unlaping i-
7-2.5 Pagkakaugnay ng pandiwang payak na tahasan at balintiyak
7-3 Mga pandiwang may unlaping ma-7/11
7-3.1 Pandiwang balintiyak na may di-dinidiinang unlaping ma-. 7-3.2 Pandiwang balintiyak na may di-dinidiinang unlaping ma--an. 7-3.3 Pandiwang balintiyak na may unlaping mai-. 7-3.4 Pandiwang tahasang may unlaping maka-, makapag- at makapang-. 7-3.5 Pandiwang may dinidiinang unlaping ma-
7-3.5.1 Pandiwang balintiyak na may dinidiinang unlaping ma-. 7-3.5.2 Pandiwang tahasang may dinidiinang unlaping maka-.
7-3.6 Pandiwang tahasang may unlaping ma--an
7-4 Mga pandiwa ng paghimok na may panlaping pa- 7/12
7-4.1 Mga uring magpa-, pa--an, pa--in at ipa-. 7-4.2 Pandiwang may panlaping makapagpa-, mapa-, mapa--an at maipa-. 7-4.3 Pandiwang dinaglat na may nag-iisang unlaping pa-.
7-5 Mga pandiwang may panlaping pag 7/13
7-5.1 Pandiwang may panlaping pag--in. 7-5.2 Pandiwang may mga unlaping pag--an. 7-5.3 Pandiwang may panlaping ipag-. 7-5.4 Pandiwang balintiyak na pag na may kakayahan. 7-5.5 Pandiwang balintiyak na pag na may pagkakataon.
7-6 Mga pandiwang may panlaping pang-
7-6.1 Pandiwang may unlaping ipang- at maipang-. 7-6.2 Pandiwang may panlaping pang--an. 7-6.3 Pandiwang may panlaping pang--in.
7-7 Mga pandiwang may panlaping sa at ka 7/14
7-7.1 Pandiwang may isa- at magsa-. 7-7.2 Pandiwang may panlaping ka- at kang-.
7-8 Mga pandiwang may iba pang mga panlaping mag-
7-8.1 Pandiwang magka-. 7-8.2 Pandiwang mag--an. 7-8.3 Pandiwang mag-um-. 7-8.4 Pandiwang magpaka-. 7-8.5 Pandiwang pangmaramihan.
7-9 Mga pandiwang maki- at anyong maladiwang paki-
7-9.1 Pandiwang maki-. 7-9.2 Anyong maladiwang paki-. 7-9.3 Anyong pa- bilang anyong dinaglat na paki-. ↑ ↑
     
8 Mga Ngalan at mga Pariralang Pangngalan 8K
8-1 Pambungad at katuturan 8/1
8-2 Mga pangngalan
8-2.1 Mga panlaping bumubuo ng pangngalan. 8-2.2 Pangngalang tambalan. 8-2.3 Tanging mga pangngalan.
8-3 Kasarian at kailanan
8-3.1 Kasarian. 8-3.2 Kailanan.
8-4 Mga Panghalip
8-4.1 Panghalip na panao. 8-4.2 Panghalip na pamatlig.
8-4.3 Panghalip na panaklaw
8-4.3.1 kung, kahit at man. 8-4.3.2 Panghalip na panaklaw.
8-4.4 Panghalip na ANG. 8-4.5 Panghalip na NG. 8-4.6 Panghalip na SA. 8-4.7 Kaugnayang paari sa pamamagitan ng panghalip.
8-5 Talahanayan ng panghalip at pantukoy
8-6 Ubod ng pariralang pangngalan8/2
8-6.1 Panghalip bilang salitang pang-ubod. 8-6.2 Pagkaltas ng salitang pang-ubod. 8-6.3 Mga pantukoy.
8-7 Panlapag bilang panuring sa pariralang pangngalan
8-7.1 Pang-uri, pati na pamilang. 8-7.2 Pamilang na isa. 8-7.3 Panghalip na pamatlig bilang panuring. 8-7.4 Pangngalan bilang panlapag. 8-7.5 Pang-abay bilang panuring. 8-7.6 Pandako bilang panlapag. 8-7.7 Sugnay na makaangkop na kaugnay sa pariralang pangngalan.
8-8 Pantuwid at pandako sa pariralang pangngalan
8-8.1 Pantuwid. 8-8.2 Pandako.
8-9 Θ Pariralang pangngalan↑ ↑
     
9 Mga Pang-uri at mga Pang-ukol 9K
9-1 Pambungad 9
9-2 Pagbuo ng pang-uri
9-2.1 Pang-uring walang panlapi
9-2.2 Pang-uring may panlapi
9-2.2.1 Pang-uring ma-
9-2.3 Pang-uring hango sa panghalip na pamatlig. 9-2.4 Pang-uring panaklaw. 9-2.5 Iba pang pang-uri. 9-2.6 Pang-uring nagagamit na pangngalan.
9-3 Kaantasan ng pang-uri
9-4 Mga bahagi ng pariralang pang-uri
9-4.1 Pantuwid sa pariralang pang-uri. 9-4.2 Pandako sa pariralang pang-uri. 9-4.3 Panlapag sa pariralang pang-uri.
9-5 Paggamit ng pariralang pang-uri
9-5.1 Θ Pariralang pang-uri
9-6 Mga pamilang
9-6.1 Pamilang na patakaran. 9-6.2 Pamilang na panunuran. 9-6.3 Pamilang na pamahagi. 9-6.4 Pamilang na Espanyol. 9-6.5 Pamilang na may panlapi. 9-6.6 Petsa at oras. 9-6.7 Pamparami.
9-7 Mga pang-ukol at mga pariralang pang-ukol
9-7.1 Pang-ukol. 9-7.2 Pariralang pang-ukol. 9-7.3 Θ Pariralang pang-ukol sa Patakaran. ↑ ↑
     
10 Mga Pang-abay at mga Pariralang Pang-abay 10K/1 2
10-1 Pambungad 10/1
10-2 Mga pang-abay   Talaan ng mga pang-abay
10-2.1 Pang-abay na hutaga
10-2.1.1 Pang-abay na pampananaw na na at pa. 10-2.1.2 Pang-abay na pamitagang po at ho.
10-2.2 Salitang pambukod na di-hutaga
10-2.3 Salitang pangnilalaman
10-2.3.1 Salitang-ugat. 10-2.3.2 Pang-abay na may panlapi. 10-2.3.3 Pang-abay na may pag-uulit. 10-2.3.4 Pang-abay na tambalan. 10-2.3.5 Pang-abay na panaklaw.
10-2.4 Pang-uring nagagamit na pang-abay
10-3 Mga pariralang pang-abay
10-3.1 Mga bahagi ng pariralang pang-abay. 10-3.2 Pariralang pang-abay na pang-ibaba. 10-3.3 Pariralang pang-abay na malaya. Pulutong na kanina. 10-3.4 Θ Pariralang pang-abay.
10-4 Pang-abay na pangmarahil10/2
10-4.1 Pang-abay na pangmarahil sa pariralang pandiwa
10-4.1.1 Panggitahil. 10-4.1.2 Gawing makangalan. 10-4.1.3 Gawing di-makangalan.
10-4.2 Pang-abay na pangmarahil bilang pangngalan. 10-4.3 Pang-abay na pangmarahil bilang pang-uri at pang-abay. 10-4.4 Θ Palakuruan ng pang-abay na pangmarahil.
10-5 Pagtanggi 10/3
10-5.1 Pagtangging may hindi. 10-5.2 Pagtangging may wala. 10-5.3 Hangganan sa pagitan ng hindi at wala.
10-6 Salitang pambukod
10-7 Salitang pang-usapan ↑ ↑
     
11 Mga Kataga 11K
11-1 Pambungad 11/1
11-2 Mga untaga
11-2.1 Mga pananda
11-3 Mga hutaga at mga yari nito
11-3.1 Yaring hutagang payak at panggitaga
  11-3.1.1 Yaring hutagang payak. 11-3.1.2 Yaring panggitaga.
11-3.2 Katatayuan ng hutaga. 11-3.3 Pagkakasunud-sunod ng hutaga.
11-4 Pang-angkop
11-4.1 Palaanyuan ng pang-angkop. 11-4.2 Pagsasalubong ng pang-angkop at hutaga.
11-5 Iba pang mga kataga
11-6 Panggitaga 11/2
11-6.1 Mga salitang makatukoy ng panggitaga. 11-6.2 Mga hutaga ng panggitaga. 11-6.3 Pang-angkop at panggitaga. 11-6.4 Panggitagang paniyak. 11-6.5 Panggitagang pantuwid. 11-6.6 Panggitagang pangmarahil. 11-6.7 Panggitagang pangkaroon. 11-6.8 Panggitagang pang-abay.
11-7 Talahanayan ng mga kataga
11-8 Paglundag sa paniyak↑ ↑
     
12 Pagtatanong 12K
12-1 Pambungad 12
12-2 Mga salitang pananong na pamparirala
12-2.1 Mga panghalip na pananong. 12-2.2 Mga pang-uring pananong. 12-2.3 Mga pang-abay na pananong. 12-2.4 Mga pandiwang pananong.
12-3 Mga tanong na pampasiya at ba
12-4 Mga pariralang maaaring itanong
12-4.1 Pangkalahatan. 12-4.2 Pagtatanong ng panaguri. 12-4.3 Pagtatanong ng paniyak. 12-4.4 Pagtatanong ng pantuwid. 12-4.5 Pagtatanong ng pandako at ng pariralang malaya. ↑ ↑
     
13 Mga Pangungusap at mga Sugnay 13K/1 2 3 4
13-1 Pambungad 13/1
13-1.1 Pagbubukod ng pangungusap na payak at tambalan
13-2 Pangungusap na payak
13-2.1 Mga pangungusap na batayan
  13-2.1.1 Ayos na karaniwan. 13-2.1.2 Ayos na di-karaniwan. 13-2.1.3 Mga pangungusap na pang-utos.
13-2.2 Pangungusap na di-batayan
  13-2.2.1 Mga pangungusap na may panggitaga o panggitahil. 13-2.2.2 Mga pangungusap na walang paniyak. 13-2.2.3 Mga sugnay ng papapahayag ng pagsasalitang sinipi. 13-2.2.4 Mga pangungusap na walang panaguri. 13-2.2.5 Mga pangungusap na putol.
13-2.3 Θ Kayariang pampalaugnayan ng pangungusap na batayan 13/2
  13-2.3.1 Θ Mga pangungusap na may pariralang pandiwa bilang panaguri o paniyak. 13-2.3.2 Θ Mga pangungusap na may pariralang pangngalan bilang panaguri at paniyak. 13-2.3.3 Θ Mga pangungusap na may pang-uri bilang panaguri o paniyak. 13-2.3.4 Θ Mga pangungusap na may pariralang pangkaroon bilang panaguri o paniyak.
13-3 Mga parirala at mga pananda
13-4 Θ Mga palakuruan pampalaugnayan at kabalarilaan
13-4.1 Θ Mga katangian. 13-4.2 Θ Mga alituntuning pampalaugnayan. 13-4.3 Θ Kabalarilaan.
13-5 Mga sugnay 13/3
13-5.1 Sugnay na walang pagkakakabit
13-5.2 Sugnay na pangatnig
  13-5.2.1 Pangatnig   Talaan ng mga pangatnig. 13-5.2.2 Sugnay na pangatnig na may pananong. 13-5.2.3 Sugnay na pangatnig na may pawatas. 13-5.2.4 Sugnay na walang pangatnig.
13-5.3 Sugnay na makaangkop
  13-5.3.1 Pandiwa sa unahan ng sugnay na makaangkop. 13-5.3.2 Sugnay na makaangkop na di-karaniwan. 13-5.3.3 Sugnay na may magkasamang paniyak.
13-5.4 Sugnay na pinaikli 13/4
  13-5.4.1 Isinasaad ng paniyak na kinaltas ang paniyak. 13-5.4.2 Isinasaad ng paniyak na kinaltas ang pariralang hindi paniyak. 13-5.4.3 Hindi paniyak ang pariralang kinaltas.
13-5.5 Pangungusap na payak at tambalan na may pandiwang nakakabit
  13-5.5.1 Pangungusap na tambalang may pandiwang nakakabit. 13-5.5.2 Pangungusap na payak na may pandiwang nakakabit. 13-5.5.3 Θ Pang-abay na pangmarahil at pandiwang nakakabit.
13-6 Mga kasulatan
 13-6.1 Pananalitang kanluranin. 13-6.2 Taglish. 13-6.3 Mga pamagat. ↑ ↑
     
14 Palatunugan at Palabaybayan 14K/1 14K/2
14-1 Pambungad 14/1
14-2 Tunog, titik, pantig at salita
14-2.1 Tunog at titik
  14-2.1.1 Katinig. 14-2.1.2 Kumpol-katinig. 14-2.1.3 Patinig. 14-2.1.4 Kumpol-patinig.
14-2.2 Pantig at salita
14-2.2.1 Mga pantig. 14-2.2.2 Salitang isapantig. 14-2.2.3 Salitang dalapantig. 14-2.2.4 Damipantig na salitang-ugat.
14-2.3 Mga pantig sa ugat-salita
14-2.3.1 Patinig sa hulihan at sa unahan ng sumusunod na pantig. 14-2.3.2 Pagsasalubong ng katinig. 14-2.3.3 Katinig na sumusunod sa pailong. 14-2.3.4 Mga pantig na sunud-sunod. 14-2.3.5 o at u. 14-2.3.6 Katinig sa pantig na sunud-sunod.
14-2.4 Salitang hango14/2
14-2.4.1 Palatunugan ng panlapi. 14-2.4.2 Morfem, pantig na pansalita at pang-wika.
14-2.5 Pagbabago ng tunog sa salitang hango
14-2.5.1 Mula sa d hanggang r. 14-2.5.2 Mula sa [ ŋ ] hanggang m at n. 14-2.5.3 Pagpapahaba ng patinig sa halip ng Po. 14-2.5.4 Pagpapahaba ng patinig at pagdaragdag sa h sa hulihan ng parirala. 14-2.5.5 Mula sa o hanggang u. 14-2.5.6 Paghahati ng kumpol-patinig. 14-2.5.7 Anyong pangalawa. 14-2.5.8 Pagdaglat (14-2.5.8.1 Anyong dinaglat na may -an at -in, 14-2.5.8.2 Kataga, 14-2.5.8.3 Pang-angkop).
14-2.6 Pagbabagay na pampalatunugan ng salitang banyaga
14-2.7 Abakada at abacida
14-3 Diin
14-3.1 Haba ng patinig
14-4 Pag-uulit na pampalatunugan
14-5 Mga pagkakasalin
14-5.1 IPA. 14-5.2 Iba pang pagkakasalin.
14-5.3 Mga dagdag na pambaybay
14-5.3.1 Pagtutuldik na nakaugalian. 14-5.3.2 Aming mga dagdag na pambaybay. ↑ ↑
     
15 Palaanyuan 15K
15-1 Pambungad 15
15-2 Angkang-salita at pagbuo ng salita
15-2.1 Ugat-salita at salitang-ugat. 15-2.2 Angkang-salita at salitang hango. 15-2.3 Salitang walang angkang-salita. 15-2.4 Salitang hiram at banyaga. 15-2.5 Pagbabago ng kahulugan.
15-3 Paglalapi
15-3.1 Talaan ng mga panlaping napakadalas. 15-3.2 Unlaping ma-. 15-3.3 Mga hulaping -an at -in. 15-3.4 Mga panlaping may ka-. 15-3.5 Mga unlaping may pa-.
15-4 Pag-uulit ng pantig at ugat
15-5 Pag-uuri ng salita
15-5.1 Uring-salita (na pampalaugnayan). 15-5.2 Bahagi ng panalita (pampalaanyuan). ↑ ↑
     
1K Mga Pangabit sa Patakaran ng Palaugnayang Filipino 1K/1 1K/2
2K Mga Pangabit sa Panaguri at Paniyak 2K/1 2K/2
4K Mga Pangabit sa Mga Pantabi 4K
5K Mga Pangabit sa Mga Panlapag at mga Pang-umpog 5K
6K Mga Pangabit sa Mga Pandiwa at mga Pariralang Pandiwa 6K/01 02 03 04 05 06 07 08
7K Mga Pangabit sa Isa-isang Uring Pampalaugnayan ng Pandiwa 7K/09 10 11 12 13 14
8K Mga Pangabit sa Mga Ngalan at mga Pariralang Pangngalan 8K
9K Mga Pangabit sa Mga Pang-uri at mga Pang-ukol 9K
10K Mga Pangabit sa Mga Pang-abay 10K/1 10K/2
11K Mga Pangabit sa Mga Kataga 11K
12K Mga Pangabit sa Pagtatanong 12K
13K Mga Pangabit sa Mga Pangungusap 13K/1 2 3 4
14K Mga Pangabit sa Palatunugan at Palabybayan 14K/1 14K/2
15K Mga Pangabit sa Palaanyuan 15K
     
16K Palasusian 
16K-1 Pambungad 16K
16K-2 Pangkaraniwan
16K-2.1 Daglat na pangkalahatan. 16K-2.2 Sa loob ng susi. 16K-2.3 Kabalarilaan.
16K-3 Mga isa-isang talahanayang
16K-3.1 Pangkaraniwan. 16K-3.2 Pandiwa. 16K-3.3 Pangngalan. 16K-3.4 Pang-uri at pang-abay. 16K-3.5 Panghalip. 16K-3.6 Mga iba pang bahagi ng panalita. 16K-3.7 Parirala. 16K-3.8 Sugnay. ↑ ↑
     
17K Talatawagan (Talaan ng mga katawagan) A-E F-N O-S T-Z  
18K Mga Sanggunian 18K
18K-1 Mga sangguniang pang-aghamwika. 18K-2 Iba pang mga sanggunian. 18K-3 Mga kasulatan sa Pagtitipong Panggawaan. 18K-4 Iba pang mga sanaysay sa wikang Aleman.
     
21 Wika at Lipunan sa Pilipinas 21
1 Pambungad
2 Mga wika sa panahong bago dumating ang Espanyol at sa panahong Espanyol
3 Mga wika sa Pilipinas sa panahon ng kapangyarihang Amerikano
  ↑ ↑
     
22 Mga Pagpuna sa Wikang Filipino 22
1.1 Bakit sariling wika para sa atin? 1.2 Mga katangian ng sariling wika natin. 14.1 Tungkol sa mga alpabetong Inggles, Tagalog at Filipino. 15.1 Mga bagong salita sa Filipino. ↑ ↑



0 Buod:
Bagong mga Kuru-kuro Tungkol sa Palaugnayang Filipino

Kaugaliang sa pananaw ng wikang pang-Europa ay sinusuri at nauunawaan ang balarila ng wikang Filipino. Noon pinag-aralan at sinaliksik ng paring Espanyol ang mga wika sa Pilipinas (inihambing nila ito sa wika nila at sa Latin at Griyego) at ngayon nagkakabisa sa wikang Filipino ang Amerikanong Ingles. Ngunit hindi pang-Europa ang ugat ng Filipino; ito'y kasapi sa angkan ng wikang pang-Austronesia. Dahil dito, mahirap ang pag-unawa ng Filipino kung ginagamit lamang ang mga paraan ng wikang naiiba. Buhat kay Bloomfield (1917), maliwanag ang mga pansariling katangian ng wikang Tagalog at ang pagkakaiba nito sa mga wikang pang-Europa. Ngayon mayroon pang pagsaliksik ng pagkakaisa at pagkakaiba ng mga wikang galing sa Silangan at Kanluran.

Dahil dito, tanging pamamaran ang pinagtatangkaan ko. Sumunod ako sa paraang noon ginamit ni Martin Luther upang isalin ang Biblia sa Aleman. Iniaangkop ko ang sulat niya (1530):

"Huwag tanungin ang balarilang Espanyol o Ingles kung paano salitain nang mabuti ang Filipino. Kundi dapat tanungin si Inay sa bahay, ang mga bata sa kalsada, ang karaniwang tao sa palengke at pansinin ang bibig nila kung ano ang wika nila. Alinsunod dito dapat buuin ang balarilang Filipino; kung gayon, naiitindihan nila at nauunawaan nang mabuti ang wika nila."

Pumunta ako naman sa palengke at sa kalsada, pinansin ko ang bibig ng karaniwang tao, ngunit sinuri ko rin ang pananalitang nakasulat, mula sa mga tsismis sa Liwayway hanggang sa akda ng mga dalubhasa ng pantasan. Ano ang nakita ko?

Katangi-tangi ang pagkakasunud-sunod ng salita sa pangungusap na Filipino. Karaniwang may salitang maigsi sa harap ng salitang "mahalaga". Pinagsikip ang bilang ng salitang maigsing ito, anim lamang ang mga ito (ay, ang, ng, sa, -ng/na at nang). Tinatawag na 'pananda' ang mga ito, at 'parirala' ang tawag sa pagkasama ng salitang maigsi at mahalaga. Itong pananda ang mga tanda ng tungkuling pampalaugnayan ng parirala kahit nasaan ang mga ito sa pangungusap. Ginagamit ko ang kaugaliang katawagan na 'panaguri' para sa pariralang may panandang ay. Bago ang tawag na 'paniyak' sa pariralang ang (kaugaliang tinatawag na 'simuno' o 'paksa').

Kapansin-pansin ang katangian ng paniyak. Palaging mayroon itong mataas na antas ng katiyakan. Halimbawa ang sumusunod na pangungusap: Magaling ang Nakita ko ang pera ko. at Kaunti lamang ang nakita ko.; ngunit pangit ang sabi na Pera ko ang nakita ko. at Nakita ko ang kaunti lang. Dahilan nito ang katiyakan ng paniyak na Filipino; tiyak ang pera ko, ngunit di-tiyak ang kaunti lang. Ipinapakita ang isa pang katangian ng wikang Filipino sa halimbawang itaas: Maaaring magpalitan ang panaguri at paniyak. Kung hindi tiyak ang parirala, hindi maaari itong maging paniyak. Pagkatapos ng pagpapalitan ay panaguri ito, at may katiyakan ang bagong paniyak. Malimit na halimbawa ang mga pangungusap na pananong. Dahil sa katiyakan ng paniyak ay hindi ito maaaring itanong. Dapat magpalitan ang panaguri at paniyak. Magaling na sabi ang Sino ang kumain ng mangga? at hindi Ang sino ay kumain ng mangga?.

Sa aking palagay, ito ang balangkas ng palaugnayang Filipino. Hanggang dito ay hindi ginagamit ko ang kaugaliang katawagang 'bahagi ng panalita'. Pagkapasok ng parirala ipinapasok din ang pag-uuri-uri ng mga salita, kawangis ng kaugaliang bahagi ng panalita. Mahalaga sa akin ang maliwanag na balangkas na pampalaugnayan na may parirala bago dumating ang di-maliwanag na bahagi ng panalita sa palaanyuang Filipino.

May paghihinuha ang kaisipang ito. Mahigpit ang paghihiwalay ng pariralang may pananda sa bahagi ng panalita. Maaaring magamit na panaguri at paniyak ang iba't ibang bahagi ng panalita. Sa wikang Filipino, hindi palagi pandiwa ang panaguri at hindi palagi pangngalan ang paniyak. Mahaba ang talaan ng halimbawang para dito, ibig ipakita ang ilang halimbawa lamang: Maliit ako. (pang-uri bilang panaguri), Ano ang ginagawa mo? (pandiwa bilang paniyak) at Basahin ang nasa likod. (pandako bilang paniyak).

Kung ganito, walang 'pandiwang pantulong' ang wikang Filipino. Iba pang katanungan ang nakita ko at magaling na tugon ang pinunyagi kong hanapin. Sinuri ang kaibahang saligan ng ang at si (halimbawa: Nakita ko ang antok na si Ana.). Mapapansin ang magkaibang gawing pampaugnayan ng ng at sa. Sinuri din ang katangian ng pandiwang Filipino dahil wala itong banghay tungkol sa panauhan at kailanan. Kung kaya walang anyong 'finitum' ang pandiwa at saka walang mahalagang kaibahan ng anyong pandiwa sa pandiwari ('participium'). Iba pang paksa, pinalawak ko ang fokus ng pandiwa sa lahat ng kawani ng pandiwa. Nakita ko ding panghalip ang maaaring maging hutaga. Pati may maliliit na bunga ang ginawa ko; isang halimbawa ang pandiwang -in o -an na may anyong pambanghay na ma- (turan at naturan, plantsahin at naplantsa).

Dito ibig ko lamang ibigay ang maikling kabuuran ng ilan sa mga kuru-kuro ko.


0-1 Labas ng akda namin

Inilathala ang akda ko Syntax der filipinischen Sprache - Palaugnayan ng Wikang Filipino (sa wikang Aleman at Filipino) sa aklatan na pandigital na Qucosa ng Staats- und Universitätsbibliothek Dresden (SLUB, Saxon State Library - Regional and University Library Dresden, Germany). Maaaring kunin (para pagbasa at paglilimbag) sa URN ng Deutsche Nationalbibliothek (German National Library) na http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:14-qucosa-127837 . Inilathala noong 26 Nobyembre 2013, may laki ng 5.1 MB (617 pahina) ang labas sa wikang Filipino.


Wikang Filipino ni Armin Möller   http://www.germanlipa.de/wika/ug_pamagat.htm
14 Hunyo 2007 / 19 Hunyo 2016

Wikang Filipino - Wakas ng Pahinang Pamagat

Simula ng talaksan   Larawang buo   Wikang Filipino   Fisyntag







Hindi makikita ang sumusunod na talaksan nang on-line. Huwag buksan ang pagkakaugnay nito.

ug_0 ug_1 ug_2 ug_3_4_5 ug_6_01_04 ug_6_05_08 ug_7_09_11 ug_7_12_14 ug_8 ug_9 ug_10 ug_11_12 ug_13 ug_14_15
ug_0K ug_1K ug_2K ug_4K_5K ug_6K ug_7_09K_11K ug_7_12K_14K ug_8K_9K ug_10K ug_11K_12K ug_13K ug_14K_15K ug_16K ug_17K ug_18K