7K Mga Pangabit sa Mga Pandiwa
(Talaksan 7K/13)

{7K-501}   Pandiwang pag--in, pag--an, ipag- at pandiwang balintiyak na payak na katumbas

pag--inpag--anipag--in -ani-

[1]pagluwagịn ---luwaganiluwạg {7-5.3 [3]}
[2]pagbutihin butihin {J}--- ibuti {7-5.3 [3]}
[3] pag-isipan isipinisipan {N}--- {7-5.1 [2]}
[4] paglingkurạn ---lingkurạn {N}--- {7-5.1 [3]}
[5] ipagbawal ---------{7-5.2}
[6] ipagtakạ ---------{7-5.2}

{7K-502}   Kabuuran ng pandiwang may mga panlaping pag-

 
DT..NDDB.. payak DT.. pag-

pag--anTingnan sa {7K-511}
ipag-Tingnan sa {7K-521}
pag--inTingnan sa {7K-534}
mapạg-Tingnan sa {7K-541}
makapag-Tinatalakay sa {7-3.4} ang pandiwang ito. Dito panlaping (T) ang pag- {7-1.3 (6) Θ}.
[1]isạmag-isa pag-iisạisahịnmakapag-isạ {DT00/fg}
[2]lingkọd maglingkọdpaglilingkọd ---makapaglingkọd{DT10/fg|fp}
[3]aralmag-aral pag-aaralaralinmakapag-aral {DT10/fg|ft}
[4]angạt mag-angạtpag-aangạtangatịn makapag-angạt{DT10/fg|ft}
[5]bayad magbayadpagbabayadbayaran
ibayad
makapagbayad{DT10/fg|ft}
[6]bilị mamilị
bumili
pamimilị
pagbilị
 
bilhịn
ibilị
bilhạn
magbilịpagbibilị  makapagbilị{DT10/fg|ft}
[7]sama sumama
magsama
pagsama
pagsasama
samahan
isama
 
makapagsama
 
{DT10/fg|ft}
[8]tindạ magtindạpagtitindạ itindạmakapagtindạ{DT10/fg|ft}
makapagpa-Tinatalakay sa {7-4.2} ang pandiwang ito. Dito panlaping (K) ang pag- {7-1.3 (6) Θ}.
[9]tubig magtubig
magpatubig
 
pagpapatubig
itubig
patubigan
 
makapagpatubig
 
{DT10/fh|fn}
[10]tah manah
tumah
magtah
pananah
pagtah
pagtatah
tahiạn
itah
 
 
makapagpatah
 
 
{DT10/fh|ft}
makipạg- at makipạg--an     Tinatalakay sa {7-9.1} ang pandiwang ito. Dito panlaping (K) ang pag- {7-1.3 (6) Θ}.
[11]awaymag-away pag-aawayawayinmakipag-away {DT10/fg|fr}
[12]agawumagaw [pag-aagawaan]agawin
agawan
makipạg-agawan {DT10/fg|ft}
[13]awitumawit pag-awitawitinmakipạg-awitan {DT10/fg|fr}
[14]inọmuminọm pag-inọminumịnmakipạg-inumạn {DT10/fg|fr}
[15]tawa tumawa
magtawa
pagtawa
pagtatawa
tawananmakipạgtawanan {DT10/fg|ft}

{7K-511}   Pandiwang may panlaping pag--an

May katangiang pagkakaisa ang angkang-salitang bumubuo ng pandiwang pag--an:

 
Kabuuran
UgatDT.. payakNDDB.. payak DB.. pag-

[1]aralmag-aral pag-aaralaralinpag-aralan
mapạg-aralan
{DB10/ft|fg}
{DB10/ft|fg}
[2]isipmag-isip pag-iisip ispipinpag-isipan{DB10/ft|fg}
[3]kusa magkusa pagkusa {VCS}
pagkukusa {LJE}
kusainpagkusaan{DB10/ft|fg}
[4]lar maglar paglalarlaruịnpaglaruạn {DB10/ft|fg}
[5]tangk magtangktangkaịn pagtangkaạn{DB10/ft|fg}
[19]kamal magkamalpagkakamal ---mapagkamalạn {DB10/ft|fg}

[6]lingkọd maglingkọdpaglilingkọd--- paglingkurạn{DB10/fp|fg}
[7]salit magsalitpagsasalit salitaịnpagsalitaạn{DB10/fp|fg}
[8]aniumani {VCS}
mag-ani
pag-ani {VCS}
pag-aani
anihin
anihan
 
pag-anihan
 
{DB10/fn|fg}
[9]tagp magtagp pagtatagptagpuịnpagtagpuạn {DB10/fn|fg}
[10]bigạy mamigạy
magbigạy
pamimigạy
pagbibigạy
 
ibigạy
bigyạn
 
 
pagbigyạn
 
 
{DB20/fp|fg|ft}
[11]bilị mamilị
bumilị
pamimilị
pagbilị
 
bilhịn
ibilị
bilhạn
magbilịpagbibilị  pagbilhạn
mapạgbilhạn
 
{DB20/fb|fg|ft}
{DB20/fp|fg|ft}
[12]sulit magsulitpagsusulitisulit pagsulitan {DB20/fp|fg|ft}
[13]salin magsalinpagsasalin isalin
salinan
 
pagsalinan
 
{DB20/fn|fg|ft}
[14]takal tumakal
magtakal
pagtakal
pagtatakal
takalinpagtakalan {DB20/fm|fg|ft}
[15]tapạt tumapạtpagtapạt tapatịn
itapạt
tapatạn
magtapạtpagtatapạt pagtapatạn{DB20/fp|fg|ft}
[16]tulong tumulong
magtulong
pagtulong
pagtutulong
tulunganmapagtulungan{DB10/fp|fg}
[17]masịd magmasịdpagmamasịd masdạnpagmasdạn
mapagmasdạn
{DB10/fl|fa}
{DB10/fn|fg}
[18]bawal magbawalpagbabawal ---pagbawalan
mapạgbawalan
{DB20/fb|fg|ft}
{DB20/fp|fg|ft}

 
Mga pangungusap na halimbawa
[1]aral [a] Pinag-aralan ko ang mga sining.{DB10/ft|fg}
[b] Napag-aralan ko ang agham sa eskuwela. {DB10/ft|fg}
[2]isip Matagal ko na ring pinag-iisipan kung ano ba talaga ang kulang sa buhay ko. {W Damaso 4.1} {DB10/ft|fg}
[3]kusa Pagkusaan mong aralin ang iyong asignatura. {DB10/ft|fg}
[7]salit Pinagsalitaan ako ni Berto nang masakit (mabuti). {DB10/fb|fa}
[9]tagp Pagtatagpuan nina Jose at Lita ang bagong parke. {DB10/fl|fa}
[10]bigạy Kung gusto mo ng kiss pagbibigyan kita [ng kiss] {DB20/fb|fg|ft}
[11]bilị [a] Pinagbilhan ako ng tindera ng basag na itlog. {DB20/fb|fg|ft}
[b] Napagbilhan ako ng tindera ng murang damit. {DB20/fb|fg|ft}
[12]sulit Pinagsulitan namin ng susi si Mang Isko.{DB20/fb|fg|ft}
[13]salin Pinagsalinan ko ng patis ang bote ng toyo. {DB20/fl|fg|ft}
[14]takal Pinagtakalan ko ang lata ng bigas.{DB20/fm|fg|ft}
[16]tulong Napagtulungan akong awayin ng mga pinsan ko. {DB10/fb|fa}
[17]masịd Napagmasdan ko nang mabuti ang artista.{DB10/fl|fa}
[18]bawal ... nang pinagbawalan mo kaming magkita't magkausap. {W Suyuan 5.1} {DB20/fb|fg|ft}
[19]kamal [a] Napagkamalan mo ang sinabi niya sa iyo. {DB10/fp|fg}
   [b] Napagkamalan akong prinsesa sa kaharian. {DB001/fp|P-L}

{7K-521}   Pandiwang may panlaping ipag- und maipag-

Maaaring humalili ng pandiwang balintiyak na payak ang pandiwang ipag- [1 5]. In Mayroon ding pandiwang -um- ang angkang-salita ng pandiwang ipag- [8 13].

 
Kabuuran
UgatDT..NDDB.. payak DB.. ipag-

[1]bawal magbawalpagbabawal---ipagbawal {DB10/ft|fg}
[3]kail magkailpagkakail ikailipagkail
[pagkailaạn]
{DB10/ft|fg}
[4]palagạy magpalagạypagpapalagạy--- ipagpalagạy{DB10/ft|fg}
[5]takạ magtakạpagtatakạ--- ipagtakạ{DB10/fs|fg}
[6]pasalamat magpasalamatpagpapasalamatpasalamatan ipagpasalamat
maipagpasalamat
{DB11/ft|fg|fp}
{DB10/fp|fg}
[8]laban lumaban
maglaban
paglaban
paglalaban
labanan
ilaban

ipaglaban
 
{DB10/fp|fg}
[9]bayad magbayadpagbabayadbayaran
ibayad
 
ipagbayad
 
{DB20/fp|fg|ft}
[11]luto maglutopaglulutolutuin
iluto
 
ipagluto
 
{DB20/fp|fg|ft}
[13]sigạw manigạw
sumigạw
paninigạw
pagsigạw
isigạw
sigawạn
ipagsigawan{DB10/fp|fg}
magsigạw pagsisigawanipagsigawan {DB10/ft|fg}

 
Pangungusap na halimbawa
[1]bawal Ipinagbabawal ng pulis ang pagtawid sa kalsada. {DB10/ft|fg}
[2]Naipagbawal ng kanyang mga magulang ang paninigarilyo. {6K-6112} {DB10/ft|fg}
[3]kail Hindi pa rin maipagkakaila ang bawat galaw ng ating mga mata. {W Madaling Araw 3.1} {DB00/ft}
[5]takạ Ipinagtaka niya ang pagparito ko.{DB10/fs|fg}
[6]pasalamat Ipinagpasalamat mo sa doktor ang panggagamot sa iyo {DB11/ft|fg|fp}
[7]Bumalik tayo bukas upang maipagpasalamat ang kapatid ko.{DB10/fb|fa}
[8]labanIpaglaban mo ang iyong karapatan.{DB10/fn|fg}
[9]bayad Ipagbayad mo siya ng utang.{DB20/fp|fg|ft}
[10]Naiipagbayad mo na ba siya ng utang. {DB20/fp|fg|ft}
[11]luto Ipagluto mo si Tatay ng pang-ulam.{DB20/fp|fg|ft}
[12]Buksan mo ang kalan nang maipagluto ko ang Tatay ng pagkain.{DB20/fp|fg|ft}
[13]sigạw Ano ang ipinagsisigawan mo?{DB10/ft|fg}

{7K-531 Θ}   Pagpapabago ng paghimok sa pandiwang pag--in Verben

Paghahalintulad ng pandiwang pag--in at pa--in:

 
[1]pag--inPaghugasinmong plato ang bisita.{DB20/fg|fh|ft}
TagahimokTagatiisTagagawa
/fh/ft/fg
[2]pa--inPinalutokosi Ate ng pansit.{DB20/fg|fh|ft}
TagahimokTagagawaTagatiis
/fh/fg/ft

{7K-532 }   Anyong papạg--in

(1) Sinisipi namin ang halimbawa mula sa talasalitaan ni V.C. Santos { VCS}.

 
[1]sikịp pagsikipịn'to make tight, narrow, or crowded'
[2]papagsikipin'1. to make tight or tight-fitting'
[3]'2. to cause a place to become overcrowded'

(2) Sa {Schachter 1972 p. 327}, ang anyong papag--in ay pawatas ng pandiwang may fokus sa tagahimok na katumbas ng pandiwang mag-. Sa panghinaharap ang pangungusap na halimbawang may pag-uulit ng pantig ng ugat {7K-533 [9]}.


{7K-533}   Pangungusap na halimbawang may anyong papạg--in

 
[1]akyạt Papag-akyatin ko si Kuya ng puno.{DB20/fg|fh|ft}
[2]alab ... upang muling papag-alabin ang buhay natin kay Kristo. {W Katesismo 3.32} (Isa-isang halimbawang may anyong papạg--in sa Pagtitipong Panggawaan.){DB00/fg}
[3]alaga Papag-alagain ko ng baboy ang Nanay.{DB20/fg|fh|ft}
[4]alịs Papag-alisin namin ng pako ang karpintero. {DB20/fg|fh|ft}
[5]aral Papag-aralin ko ang bunso kong kapatid.{DB10/fg|fh}
[6]bati Papạgbatiịn ni Lola ang kanyang anak. {DB10/fg|fh}
[7]luto Papaglutuin ko ng kanin si Ate.{DB20/fg|fh|ft}
[8]tanịm Papagtanimin ko ng gulay ang mga magsasaka.{DB20/fg|fh|ft}
[9]turo Papagtuturuin nila siya ng aritmetika sa mga bata.{Schachter 1972 p. 327} {DB21/fg|fh|ft|fp}

{7K-534}   Pandiwang may paglaping pag--in

Marahil na walang kaugnayan ng pagbuo ng pandiwang pag--in sa pag-iral ng pandiwang payak na -in sa angkang-salita; karamihan ng halimbawa namin ang walang katumbas na pandiwang -in Verb [1 4 5 6-8]. Walang pagkakabago ng paghimok ang halimbawang [7 8].

 
Kabuuran
UgatDT..NDDB.. payak DB.. pag--in

[1]iponmag-ipon pag-iiponipuninpag-ipunin {DB10/fg|fh}
[2]hukay humukay
maghukay
paghukay
paghuhukay
hukayinpaghukayin{DB10/fg|fh}
[3]salit magsalitpag-sasalit salitaịnpagsalitaịn{DB10/fg|fh}
[4]hainmaghain paghahainihainpaghainin {DB10/fg|fh}
[5]hugasmaghugas paghuhugashugasanpaghugasin {DB20/fg|fh|ft}
[6]salin magsalinpagsasalinisalin pagsalinin{DB20/fg|fh|ft}
[7]isạmag-isạ pag-iisạisahịnpag-isahịn {DB10/ft|fg}
[8]sama sumama
magsama
pagsama
pagsasama
samahan
isama
pagsamahin {DB10/ft|fg}

 
Mga pangungusap na halimbawa
[1]iponPag-ipunin mo sa bangko ang Ate.{DB10/fg|fh}
[2]hukayPaghukayin mo sa lupa ang Kuya.{DB10/fg|fh}
[3]salit Pagsalitain natin sa entablado ang Pangulo. {DB10/fg|fh}
[4]hainPaghainin mo ng pagkain si Nanay.{DB20/fg|fh|ft}
[5]hugasPaghugasin mo ng plato ang bisita.{DB20/fg|fh|ft}
[6]salinPagsalinin mo ng tubig sa balde si Baldo.{DB21/fg|fh|ft}
[7]isạPinag-isa ang dalawang kumpanya.{DB10/ft|fg}
[8]samaPagsamahin mo ang dalawa at dalawa.{DB10/ft|fg}

Ipinapalagay naming pariralang malaya ang pandakong sa pangungusap na [1-3]. Mapapansin man na may pandako ang tatlong pangungusap.


{7K-541}   Pandiwang may panlaping mapag-

 
Kabuuran
UgatDT..NDDB.. payak DB.. mapạg-

[1]abọtumabọt
mag-abọt
pag-abọt
pag-aabọt
abutịn
abutạn
iabọt
mapạg-abọt{DB10/fg|fh}
[2]bago bumago
magbago
pagbago
pagbabago
baguhinmapạgbago {DB20/fg|fh|ft}
[3]timbạng manimbạng
tumimbạng
magtimbạng

pagtimbạng
pagtitimbạng
timbangịnmapạgtimbạng {DB20/fg|fh|ft}
[4]buti bumuti
magbuti
pagbuti mapạgbuti{DB10/ft|fg}
[5]kasiyạ magkasiyạ mapạgkasiyạ {DB10/ft|fg}

 
Mga pangungusap na halimbawa
[1]abọt Napag-abot ko ang dalawang bisita sa bahay.{DB10/fg|fh}
[2]bago Napagbago ko ng ugali si Lola.{DB20/fg|fh|ft}
[3]timbạng Napagtimbang ko ng baboy ang tamad na bata.{DB20/fg|fh|ft}
[4]buti Napagbuti ni Ate ang pagsagot sa eksamen.{DB10/ft|fg}
[5]kasiyạ Napagkasiya ko ang masikip na sapatos sa paa ko. {DB10/ft|fg}

{7K-611}   Pandiwang may panlaping ipang- at maipang-

 
Kabuuran
UgatDT.. einfachNDDB.. payak DB.. ipang-

[1]abayumabay pag-abayabayanipang-abay {DB10/fm|fg}
[3]bayad magbayadpagbabayadbayaran
ibayad
maipambayad{DB10/fm|fg}
[5]bigạy mamigạy
magbigạy
pamimigạy
pagbibigạy
 
ibigạy
bigyạn
ipamigạy{DB10/ft|fg}
[6]gapos gapusin
igapos
ipanggapos {DB10/fm|ft}
[8]kuha kumuhapagkuhakunin
ikuha
ipangkuha{DB20/fm|fg|ft}
[10]luto maglutopaglulutolutuin
iluto
ipanluto{DB20/fm|fg|ft}
[11]sulat sumulat
magsulat
pagsulat sulatin
sulatan
isulat
ipansulat {DB10/fm|fg}
[13]tah manah
tumah
magtah
pananah
pagtah
pagtatah
tahiạn
itahi
ipanah {DB20/fp|fg|ft}

 
Mga pangungusap na halimbawa
[1]abay Ipinang-abay ni Ate ang damit na hiniram sa kapitbahay. {DB10/fm|fg}
[2]Naipang-abay ko ang bagong biling damit. {DB10/fm|fg}
[3]bayad Naipambayad ko lahat ng pera sa utang ko. {DB10/fm|fg}
[4]Naipangbayad ko sa tindera ang barya. {DB10/fm|fg}
[5]bigạy Ipamigay mo ang mga pinggan sa mga kapatid mo.{DB10/ft|fg}
[6]gapos Ipinanggapos sa magnanakaw ang mahabang kadena. Der Dieb wurde mit der langen Kette gefesselt.{DB10/fm|ft}
[7]Naipanggapos ng leon ang taling matibay. {DB10/fm|ft}
[8]kuha Ipapangkuha ko ng manggaa ang mahabang kahoy. {DB20/fm|fg|ft}
[9]Maipapangkuha ko ng mangga ang mahabang kahoy. {DB20/fm|fg|ft}
[10]luto Ipinanluto ko ng turon ang pang-ipit.{DB20/fm|fg|ft}
[11]sulat Ipinansulat ko ang lapis mo sa makulay na papel. {DB10/fm|fg}
[12]Naipansulat ko ang lapis mo sa makulay na papel. {DB10/fm|fg}
[13]tahi Ipanahi mo si Pepeng ng damit.{DB20/fp|fg|ft}

{7K-621}   Pandiwang may panlaping pang--an

 
Kabuuran
UgatDT.. payakN/GDB.. payak DB.. pang--an

[1]alaga mangalaga
mag-alaga
 
pag-aalaga
alagaanpangalagaan{DB10/ft|fg}
[2]hina manghina
humina
panghihina
paghina
hinaanpanghinaan {DB10/ft|fg}
[3]galing manggaling------ panggalingan{DB10/fs|fg}
[4]gitil manggitilpanggigitil--- panggitilan{DB10/fs|fg}
[5]hinạw manghinạw
maghinạw
 
paghihinạw
hinawạnpanghinawạn{DB20/fm|fg|ft}

 
Mga pangungusap na halimbawa
[1]alaga Pangalagaan mong mabuti ang iyong katawan. {DB10/ft|fg}
[2]hina Pinanghinaan ng loob si Kuya nang makakita ng dugo. {DB10/ft|fg}
[3]galing Papanggalingan ng sakit ang maruming tubig.{DB10/fs|fg}
[4]gitil Pinanggitilan ni Kuya ang tuta. {DB10/fs|fg}
[5]hinạw Pinanghinawan ko ng madaming paa ang tubig.{DB20/fm|fg|ft}

{7K-631}   Pandiwang may panlaping pang--in

 
Kabuuran
UgatDT.. payakN/GDB.. payak DB.. pang--in

[1]bahala mabahala
mamahala
 
pamamahala
bahalain 
pamahalain
 
{DB01/ft|fg}
[2]sagọt managọt
sumagọt
pananagọt
pagsagọt
sagutịn
sagutạn
isagọt
managutin{DB01/fg|ft}
[3]bulaklạk mamulaklạkpamumulaklạk--- pamulaklakịn{DB10/fg|fh}
[4]bilịmamilị
bumilị
pamimilị
pagbilị
bilhịn
ibilị
bilhạn
pamilihịn {DB20/fp|fg|ft}

 
Beispielsätze
[1]bahala Pinamahala kay mayor ang palaro.{DB01/ft|fg}
[2]sagọt Pinanagot si Kuya sa krimen.{DB01/fg|ft}
[3]bulaklạk Pinamulaklak ko ang halaman.{DB10/fg|fh}
[4]bilị Pinamili natin ng malaking isda si Kuya.{DB20/fp|fg|ft}


Wikang Filipino ni Armin Möller   http://www.germanlipa.de/wika/ug_V_13K.htm   02 Enero 2012 B-678-1 *Susi

Wikang Filipino - Wakas ng 7K Pangabit sa Mga Pandiwa (Talaksan 7K/13)

6/01 6/02 6/03 6/04 6/05 6/06 6/07 6/08 7/09 7/10 7/11 7/12 7/13 7/14
6K/01 6K/02 6K/03 6K/04 6K/05 6K/06 6K/07 6K/08 7K/09 7K/10 7K/11 7K/12 7K/14
Simula ng talaksan   Palaugnayan   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag