7 Mga isa-isang uring pampalaanyuan ng pandiwa
(Talaksan 7/10)

7-2 Mga pandiwang balintiyak na payak (-in, -an at i-)

(1) Ipinapalagay naming payak na pandiwang balintiyak ang mga pandiwang may panlaping -in, -an at i-. Maaaring ibukod sa dalawang uri ang pandiwang ito; pandiwang may fokus sa tagatiis {DB../ft} at pandiwang may fokus na A {DB../fA}.

Panlapi	DB10/ft	DB10/fA	DB11	DB20

-in	+++	+	.	.	{7-2.2}
-an	++	+++	.	++	{7-2.3}
i-	++	.	+++	+	{7-2.4}

Katulad ng payak na pandiwang tahasan {7-1}, walang malinaw na kaugnayan ng palaugnayan at palaanyuan ang payak na pandiwang balintiyak {7K-201 }. Maaaring makita ang ilang mahinang kaugnayan, pero mas malaki ang pagkakaiba sa loob ng uring ito.

Talagang hindi di-masikap ang pandiwang balintiyak sa wikang Filipino (sa wikang Inggles, ginagamit bilang salin ng balintiyak ang Latinong tawag na 'passivus' = matamlay, di-masikap), tingnan {7-1 (2)} at {6-2.1 (3)}.

(2) Sa pananaw na pansemantika, tahasan ang pandiwang antukịn, gabihịn, lagnatịn, malasin, tamarịn at pawisan; pampalaugnayang balintiyak ang mga ito.

Sa sumusunod na pangkat tinatalakay namin ang pandiwang balintiyak na payak at ang tungkuling pampalaugnayan at pansemantika nito. Alinsunod sa panlapi ang iba pang mga pangkat na sumusunod.

7-2.1 Mga uring {DB10}, {DB11} at {DB20}

(1) Maaaring paghambingin ang payak na pandiwang balintiyak at tahasan {*}. Bukod sa kayarian ng kawani {6-2.3}, dapat ding pansinin ang mga katungkulang pansemantika {6-3.3}. Walang ganap na pagtutulad ng itong dalawa. Dahil dito, nasa mga talataang sumusunod ang karaniwang mga kaugnayan; tinatalakay namin naman ang mga kataliwasan sa sumusunod na mga pangkat.

{*} Hindi namin sinasabing hinango sa pandiwang tahasan ang pandiwang balintiyak.

(2) Ang balintiyak na {DB10/ft|fg} ay may sumusunod na katangian: Nagiging paniyak ng balintiyak na pangungusap ang pantuwid ng tahasang pangungusap at nagiging pantuwid ng balintiyak na pangungusap ang paniyak ng tahasang pangungusap. Tinatawag na 'patient voice' ang balintiyak na ito. May fokus sa tagatiis ang pandiwang ito {DB10/ft|fg}. Binubuo ito ng mga pandiwang in- ang balintiyak [1 2], maaari ring makabuo nito ang pandiwang -an [3] at i- [4]. May yaring {DB00} kung walang pagbanggit ng tagaganap [5].

	Tahasan {DT10/fg\|ft}	Balintiyak {DB10/ft\|fg}
[1]	Bumalikat siya ng kapatid niya.	Binalikat niya ang kanyang kapatid.
[2]	Nagluto ng hapunan ang nanay.	Niluto ng nanay ang hapunan.
[3]	Sino ang nagbukas ng pinto?	Buksan mo ang pinto.
[4]	Nagluto ng hapunan ang nanay.	Iniluto ng nanay ang hapunan.
[5]		Niluto na ang hapunan. {DB00/ft}
		Iba pang mga halimbawa {7K-211}.

(3) May pantuwid bukod sa paniyak ang balintiyak na {DB10/fA|fg}; paniyak sa tahasang pangungusap ang pantuwid na ito. Kasalungat sa balintiyak {DB10/fp|fa}, pandako (katungkulan A) sa tahasang pangungusap ang paniyak sa balintiyak na pangungusap. Karaniwang bumubuo ang mga pandiwang -an ng balintiyak na {DB10/fA|fg} [6 7], ngunit mayroon ring ilang pandiwang -in [8], ngunit halos walang tunay na pandiwang i-. May yaring {DB00} kung walang pagbanggit ng tagaganap [9]. Sa maraming pagkakataoon, nasa fokus ang tagatanggap o lunan ('locative voice'; marahil man mas maraming pandiwang -an na may fokus sa tagatanggap kaysa sa fokus panlunan).

	Tahasan {VA01/fg\|fA}	Balintiyak {DB10/fA\|fg}
[6]	Tumulong ang lolo sa bata.	Tinulungan ng lolo ang bata.
[7]	Tumingin ako sa larawan.	Tingnan mo ang larawan.
[8]	Dumalaw ako sa lola.	Dinalaw ko ang lola.
[9]	Dapat pumunta kay Lola araw-araw. {V01/fp//VA01}	Dapat puntahan si Lola araw-araw. {DB00/fb}

(4) Ang balintiyak na {DB11} ay may katumbas na tahasang pangungusap na {DT11} na may pantuwid at pandako. Nagpapalitan ng papel ang paniyak at pantuwid, samantalang nananatili ang pandako ('conveyance voice'). Pandiwang -i lamang ang bumubuo ng balintiayak na ito [10], may ilan ding pandiwang in- [11]. May fokus sa tagatiis ang pandiwang {DB11}. Maaaring kaltasin ang tagaganap, pandiwang {DB01} ang bunga nito [12].

	Tahasan {DT11/fg\|ft\|fA}	Balintiyak {DB11/ft\|fg\|fA}
[10]	Nagbigay ng bulaklak sa lolo ang bata.	Ibinigay ng bata sa lolo ang bulaklak.
[11]	Sino ang naghalo ng asukal sa tsa?	Hinahalo niya ang asukal sa tsa.
[12]		Ibinigay sa pusa ang tira. {DB01/ft\|fp}

(5) Lubos na naiiba ang balintiyak na {DB20}. Ginagamit bilang paniyak ang pandako ng katumbas na tahasang pangungusap. Maging pantuwid ang paniyak ng pangungusap na tahasan; dahil dito may dalawang pantuwid ang pangungusap na balintiyak; pansemantikang tagaganap at tagatiis ang inilalarawan ng mga ito. Nangingibabaw, pandiwang -an ang bumubuo ng balintiyak na ito [13 14], mayroon ding ilang pandiwang i- [15]. Karaniwang may fokus sa tagatanggap [13 15] o sa lunan [14] ang mga pandiwang {DB20}.

	Tahasan {DT11/fg\|ft\|fA}	Balintiyak {DB20/fA\|fg\|ft}
[13]	Nagbigay ako ng bola sa bata.	Binigyan ko ng bola ang bata.
[14]	Nagtanim ako ng talong sa gulayan.	Tinamnan ko ng talong ang gulayan.
[15]	Naghanap ako ng libro kay lolo.	Inihanap ko ng libro si Lolo.

7-2.2 Pandiwang balintiyak na payak na may hulaping -in

Panlapi	Pandiwa	DB00	DB10	DB11	DB20

-in	awitin banggaịn basahin hintayịn lutuin tawagin patayịn talimahin mabutihin \|mabuti+in\| ...	.	ft\|fg	.	.
	tanungịn	.	fp\|fg	.	.
	dalawin sapitin talunịn	.	fn\|fg	.	.
	batiin	.	fp\|fg	fp\|fs\|fg
	alisịn	.	ft\|fg	ft\|fg\|fn	.
	haluin {DB21/ft\|fg\|fm\|fn}	.	ft\|fg	ft\|fg\|fn	.
	bihasahin	.	.	fp\|fg\|fn	.
	alukịn pukulịn	.	.	.	fp\|fg\|ft
	kulungịn	.	.	.	fn\|fg\|ft

Karaniwang inilalagay ng panlaping -in sa fokus ang tagatiis, at pantuwid naman ang tagaganap [1]. Maaaring idagdag ang pandako, {DB11} ang bunga nito [2]. Kung kaya may maliwanag na kayarian ng kawani. Kataliwasan lamang ang pandiwang -in na may fokus na A [3]. Isa pang kataliwasan ang pangungusap na [4].

Kapansin-pansin ang ugat na tawag na may isa pang pandiwang tawagan sa tabi ng pandiwang tawagin; magkatulad ang kayarian ng kawani nitong dalawa (fokus sa tagatiis, tagaganap bilang pantuwid, {DB10/ft|fg}). Ginagamit ang tawagin kung natatanaw o malapit ang tinatawag; ngunit ang tawagan kung hindi (noong tawag ng bathala, ngayon sa telepono) [5 6].

[1]	Awitin mo ang Bayan ko.	{DB10/ft\|fg}
[2]	Hinahalo niya ang asukal sa kanyang tsa.	{DB11/ft\|fg\|fn}
[3]	Pinukol niya ako ng bato.	{DB20/fp\|fg\|ft}
[4]	Tila naglaho ang lahat ng kaalamang minahal sa akin [~~ako~~] ng ibang katulad mo. {W Madaling Araw 3.8} (Sa pangungusap na ito, hindi maaaring mabuo ang paniyak na may fokus sa tagatiis alinsunod sa mga tuntunin. Sa halip nito ay ginagamit ang pandako; maging walang paniyak ang pangungusap.)	{DB11/f0\|fg\|ft}
[5]	Tawagin mo ang mga bata.	{DB10/ft\|fg}
[6]	Tatawagan kita mamayang hapon.	{DB10/ft\|fg}

7-2.3 Pandiwang balintiyak na payak na may hulaping -an

Panlapi	Pandiwa	DB00	DB10	DB11	DB20

-an	abutan tawagan	.	ft\|fg	.	.
	alagaan balabalan puntahạn tulungan ...	.	fp\|fg	.	.
	balian	.	fp\|ft	.	.
	iwasan sakyạn tingnạn	.	fn\|fg	.	.
	pasalamatan \|pasalamat+an\|	.	fs\|fg	.	.
	palitạn	.	ft\|fg	.	fl1\|fg\|fl2
	bawian	.	fp\|ft	.	fp\|fg\|ft
	saktạn	.	.	fp\|fg\|fs	.
	abutạn babaạn bagsakạn bigyạn bilangan bilhạn dalhạn dulutan ...	.	.	.	fp\|fg\|ft
	alisạn bawasan buhusan haluan hanguan lagyạn tamnạn	.	.	.	fn\|fg\|ft
	bansagạn {DB001/ft\|P-L}
Pandiwang {DB/ft\|fg} na walang pandiwang -in sa angkang-salita
-an	abangạn alpasan bagalan balatạn banlawạn bayaran buksạn {*} dagdagạn labhạn sarhạn takpạn	.	ft\|fg	.	.
	hinawạn hugasan {*}	.	ft\|fg	.	ft\|fg\|fm
	{} Sa pananalitang pang-araw-araw gumagamit din ng pandiwang -in katulad ng bukasin, hugasin*.
Mga pangungusap na halimbawang may pandiwang -an {7K-231}.

Karaniwang may fokus sa tagatanggap o sa lunan ang pandiwang -an at may tagaganap bilang pantuwid [1 2]; kalimitang mayroon pang pangalawang pantuwid (tagatiis) ang pandiwang {DB20} [2]. May pandiwang -an na walang tagaganap [3]. Bukod dito may pandiwang -an na may fokus sa tagatiis; walang pandiwang -in sa angkang-salita ang karamihan nito (maaaring may pang-uring -in) [4]. Maaaring malapit sa fokus sa lunan ang mga ito (halimbawa: takpạn [5], kung saan lunan ang tagatiis). Madalang ang mga pandiwang -an na may karagdagang pantuwid ng kagamitan [6]. Natatangi ang kayarian ng kawani ng pandiwang saktạn, mayroon itong pandakong may katungkulan ng sanhi sa tabi ng pantuwid ng tagaganap [7a]; maaaring kaltasin ang tagaganap, pandiwang {DB01/fp|fs} ang bunga nito [7b].

[1]	[a] Pinuntahan ko siya kahapon. [b] ~~Pinuntahan ko ang palengke.~~ (Palaging tao at hindi lugar ang fokus ng pandiwang puntahan. Nagsusuri kaming tagatanggap (at hindi lunan) ng fokus nito.)	{DB10/fp?fn\|fg}
[2]	Dinadalhan ko kayo ng mabubuting balita ng malaking kagalakan. {Luk. 2:9}	{DB20/fp\|fp\|ft}
[3]	Binawian siya ng awto.	{DB10/fb\|fp}
[4]	Buksan mo ang pinto. ~~buksin~~	{DB10/ft\|fg}
[5]	Takpan mo ang kaldero.	{DB10/fp\|fa}
[6]	Hugasan mo ang paa ng mainit na tubig. {6-3.2.9 [4]}	{DB20/ft\|fg\|fm}
[7]	[a] Nasaktan kita sa ginawa ko. [b] Nasaktan ako sa ginawa mong pagdiborsiyo ... {W Arrivederci 3.9} (Marahil na unlaping na- sa halip ng gitlaping -in- ng pandiwang saktan {6K-6112 [4]}.)	{DB11/fp\|fg\|fs}

7-2.4 Pandiwang balintiyak na payak na may unlaping i-

Panlapi	Pandiwa	DB01	DB10	DB11	DB20

i-	ialịs	ft\|fn	.	ft\|fg\|fp	.
	iakyạt iangạt iayos ibalagbạg ibaligtạd ibaluktọt ikilos ilabạs isaing isalaysạy isulat	.	ft\|fg	.	.
	ibago	.	fn\|fg	.	.
	idaịng iluha	.	fs\|fg	.	.
	ibuwịs ilakad	.	fm\|fg	.	.
	iabọt ibalịk ituro	.	ft\|fg	ft\|fg\|fp	.
	iahon ibabad ihalo	.	ft\|fg	ft\|fg\|fn	.
	iluto ???	.	ft\|fg	ft\|fg\|fp	fp\|fg\|ft
	iabuloy ialay ibabalạ ibalita ibatọ ibigạy idulot ipukọl itanọng itawag itirạ ituro itutok iugnay ...	.	.	ft\|fg\|fp	.
	iadyạ iakmạ iagapay iakyạt ialịs iangkọp iatang iayon ibaling ibaọn ibilạd ibudbọd ibuhos idaạn idikịt igaya ihulog ilagạy ilakip ilapit ipasok ipatong isakạy isalin isiksịk itambạk itambạl ...	.	.	ft\|fg\|fn	.
	ibintạng	.	.	ft\|fg\|fs	.
	ibilang (1) idaạn	.	.	fp\|fg\|fn	.
	ibayad	.	.	fm\|fg\|ft	.
	iayon ibagay ibukọd ihambịng ihiwalay ipalịt iugmạ iugnạy	.	.	fl\|fg\|fl	.
	ibasa ibilị igupịt ihanap ihingị ihirạm	.	.	.	fp\|fg\|ft
	ibilị	.	.	.	fm\|fg\|ft
	ibilang (2) {DB101/fp\|fg\|P-L}
	*Pandiwang i- {DB10/ft\|fg} na walang pandiwang -in* sa angkang-salita**
i-	iawạng ibabạ ibagsạk ibalita ibukạ ibukạs ibulọng idugtọng ihain ihandạ ikabịt ilaga ilarawan isama isigạw itapon ...	.	ft\|fg	.	.
	ibitin ihatịd iuwị	.	ft\|fg	ft\|fg\|fn	.
	ipasa isarạ isobre isusi itindạ i-edit i-save {7-2.4.1}	.	ft\|fg	.	.
	Mga pangungusap na halimbawa ng pandiwang i- {7K-241}.

Mahahati sa dalawang uri ang pandiwang i-. May fokus sa tagatiis ang malaking uri, at pantuwid ang tagaganap. May nadagdagang pandako (panlunan o tagatanggap, madalang ibang katungkulan A) ang maramihan ng uring ito; pandiwang {DB11/ft|fg|fA} ang mga ito [1]. Ang pandiwang i- ang kaisa-isang mga pandiwang payak (maliban sa ilan lamang pandiwang -in) na kayang bumuo ng balintiyak na ito ('conveyance voice'). Dahil dito kinaugaliang tinatawag na ganito panay ang pandiwang i-. Hindi man kasapi ng uring {DB11} ang lahat ng pandiwang i-, at tinatalikuran namin ang katawagang ito para sa pandiwang i-.

May pantuwid lamang at walang pandako ang maliit na bahagi ng unang uri; {DB10/ft|fg} ang kayarian ng kawani nito. Pampalaugnayan, ito ay katulad ng karamihan ng pandiwang -in {7K-211}. Sa ilang kalagayan, walang pandiwang -in at pinapalitan ito ng pandiwang i- [2]; mayroon ring angkang-salitang na may pandiwang -in at pati i- [3a|b]. Sa ilang kalagayan may mga leksikal na dahilan kung saan walang pagkakaibang pansemantika o kung saan mayroon ito. Mayroon ding di-tumpak na pandiwang i- na {DB10/ft|fg} {7-2.4.1}.

Mas madalang ang pangalawang uri ng pandiwang i-; may fokus na A ang mga ito [4-6]. May pandiwang may fokus sa tagatanggap, lunan, sanhi, kagamitan at pagpalit ang uring ito; palaging pantuwid ang tagaganap. May iba pang pantuwid para sa tagatiis ang isang pulutong ng pandiwang ito [4] {DB20/fA|fg|ft}. Maliit na pulutong ng pandiwa na may fokus sa pagpalit at nagkakaroon ng pandakong makapalit sa tabi ng pantuwid para sa tagaganap [5] {DB11/fl|fg|fl}. Mayroon ding pandiwang na may pantuwid ng tagaganap lamang [6] {DB10/fA|fg}.

Maaaring tutulan ang paggamit ng iluto {7K-241 (10)}. Pangkalahatang sinang-aayunan ang paggamit na {DB11} na iluto ang karne kay Tatay. May taong nagsasabing magaling ang paggamit na {DB20/fp|fg|ft} na iluto si Tatay katulad ng ibili ang nanay; may ibang taong umaayaw nito dahil ito daw ay katulad ng lutuin si Tatay. Tama ang ipagluto si Tatay para sa lahat ng tao {7-5.2}.

[1]	Ibigay mo sa akin ang pahayagan. {7K-241 (1-4)}	{DB11/ft\|fg\|fp}
[2]	Ikinabit ko ang kurtina kanina. ~~kabitin kabitan~~ {7K-241 (6)}	{DB10/ft\|fg}
[3]	[a] Ilabas mo ang basurahan. {7K-241 (5)} [b] Labasin mo siya.	{DB10/ft\|fg}
[4]	Ibili mo ako ng posporo. {7K-241 (7)}	{DB20/fp\|fg\|ft}
[5]	Iugma mo sa tanong ang tamang sagot. {7K-241 (8)}	{DB11/fl2\|fa\|fl1}
[6]	Huwag mong ilakad ang bagong sapatos. {7K-241 (9)}	{DB10/fm\|fg}

7-2.4.1 Pandiwang di-tumbak na may unlaping i-

Maaaring buuin sa pamamagitan ng unlaping i- ang di-tumpak na pandiwang balintiyak ({7K-241 (11)} (katulad ng pandiwang tahasang mag- {7-1.3 (1)}). May pampalatunugang sanhi ng pagbuo nito sa halip ng pampalauganyan.

Hindi magkakatugma sa wikang Filipino ang karamihan ng salitang hiram na galing sa wikang Inggles tungkol sa palatunugan at palabaybayan. Habang inaangkat, nawawalan ito ng katangian ng bahagi ng panalita {15-2.4}. Upang gamitin ito bilang pandiwa, dapat idagdag ang Filipinong panlaping makadiwa. Walang problema ang paggamit ng hulaping -in o -an kung may dalawa o higit na dalawang pantig sa katutubong wika (halimbawa: kinikidnapped, lipstickan). Sa ilang pagkakataon, ginagamit ang unlaping ni- sa halip ng gitlaping -in- (halimbawa: ni-released).

Kalimitang minamabuti ang pagbuo ng mga pandiwang i-; lalo na kung may isang pantig lamang ang ugat ng banyagang salita. Hindi man tangi ang unlaping i- para sa pandiwa ng balintiyak, ginagamit din ang unlaping ito upang bumuo ng pangngalan at pang-uri. Dahil walang hangong pangngalan at pang-uri hinango sa banyagang ugat, palaging pandiwang balintiyak ang salitang banyagang may i

Sa kasalungat ng hulaping -an at -in, unlapi ang i-. Dahil dito maaaring iwasan ang kahirapang pampalatunugan at pampabaybayan (halimbawa i-tolerate {7K-241 (11)}, i-edit at i-save sa halip ng ~~savein, savehin, savin~~). Bukod dito hindi nababago ang diin ng ugat na banyaga kung ginagamit ang pandiwang i- (palagi naman nangyayari ito kung ginagamit ang hulapi). Mayroon pang problemang pampalatunugan dahil maaari ring gamitin ng anyong pangnagdaan at kasalukuyan ng pandiwang i- ang gitlaping -in-. Kalimitang iniiwasan ang pangnagdaan o kasalukuyan ng pandiwang ito; o ginagamit ang unlaping ni- (halimbawa ini-save).

7-2.5 Pagkakaugnay ng pandiwang payak na tahasan at balintiyak

(1) Sa nauunang mga pangkat inilalahad kung anong pandiwang payak ang binubuo sa wika. Sa sumusunod, ibig ihambing ang iba't ibang uri ng pandiwang payak at ihambing din ang kayarian ng kawani nito.

Para sa paghahalintulad ng pandiwang tahasan, maaaring itayo ang tularang sumusunod {7K-251}.

	Paglagay	Tagaganap lamang	Pandako	Pantuwid	Pantuwid at pandako
	DT../fy	DT00/fg	DT01	DT10	DT11

ma-	+++	+	(0)
mang-	+	+++	+	+
-um-	+	++	++	++	+
mag-	(0)	++	++	++	+

Magaang unawain ang pagbabahagi na malawak ng pandiwang mag- dahil hindi alinsunod sa patakaran ang pagbuo ng pandiwang di-tumpak {7-1.3 (1)}. Bukod dito may pandiwa kung saan ugat ng salita ang katumbas ng pantuwid. Kung binabawasan ang dalawang pulutong na ito ay nagbabago ng tularan:

Paglagay Tagaganap lamang Pandako Pantuwid Pantuwid
at pandako

DT../fy DT00/fg DT01 DT10 DT11

ma- +++ (0)

mang- + +++ + +

-um- + ++ ++ ++ +

mag- tumpak (0) + + +++ +

(2) Sumusunod ang mga saklaw ng pagsanib.

	DT/fy	DT00	DT01	DT10	DT11

ma-	+++		(0)
mang-	+	+++	+	+
-um-	+	++	++	++

Unang pagsanib ang pandiwang panlagay na ma-, mang- at -um- {DT/fy}. Kung ginagamit ang unlaping ma- upang bumuo ng pang-uri dapat buuin ang (mga) pandiwa sa pamamagitan ng unlaping mang- o -um- {15-3.2 (2)}. Hindi maliwanag kung kailan ginagamit ang mang- at kailan ang -um-.

	DT/fy	DT00	DT01	DT10	DT11

mang-	+	+++	+	+
-um-	+	++	++	++
mag-	(0)	+	+	+++	+

Isa pang pagsanib ang mga kilos na katamtaman {DT00/fg}. Maaaring gamitin ang mang- o -um-; hindi halata kung paano ang pagpapasiya. Di-tumpak ang pandiwang mag- na may {DT00}; wala itong pantuwid dahil dito ang katumbas nito ang nasa ugat ng salita.

	DT/fy	DT00	DT01	DT10	DT11

-um-	+	++	++	++	+
mag-	(0)	+	+	+++	+

Hindi maliwanag kung bakit may pandiwang mag- na may {DT01} (tumpak ang mga pandiwang ito). May angkang-salita na may pandiwang mag- na {DT01} sa tabi ng pandiwang -um- na may magkatulad na palaugnayan na {DT01}.

	DT/fy	DT00	DT01	DT10	DT11

-um-	+	++	++	++	+
mag-	(0)	+	+	+++	+

Pandiwang -um- na may {DT10} ang binubuo ng maraming angkang-salita. Maaaring halinhan ng pandiwang -um- ang pandiwang mag- o may dalawang pandiwang {DT10}.

(3) Maaaring gawain ang sumusunod na tularan ng pandiwang balintiyak.

	Fokus sa tagatiis		Fokus na A
	DB10/ft	DB11/ft	DB10/fA	DB20/fA

-an	++		+++	++
-in	+++	(0)	+	(0)
i- tumpak	++	+++	(0)	+
i- di-tumpak	+		+	+

Sa pandiwang -in, nangingibabaw ang yaring {DB10/ft}, gayunman marami ding pandiwang -an at i- na may {DB10/ft}. Yaring may fokus na A {DB../fA} ang tampok ng pandiwang -an. Sa pandiwang i-, tanyag ang yaring {DB11}; panlaping i- ang kaisa-isang panlaping payak na bumubuo ng yaring ito.

	DB10/ft	DB11	DB10/fA	DB20

-an	++		+++	++
-in	+++	(0)	+	(0)
i-	++	+++	(0)	+

May isang pagsanib na mahalaga lamang: Yaring may kayarian ng kawani na {DB10/ft}. Maaaring binuo ang dalawang pandiwang payak na may kayariang ito sa isang angkang-salita. Minsan walang kaibahang pansemantika (halimbawa isarạ - sarhạn) o may kaibahang malakas (halimbawa tawagin - tawagan).

(4) Mas masalimuot ang mga pagkakaugnay ng pandiwang tahasan at pandiwang balintiyak na katumbas. Maaaring subuking itayo ang paghahalintulad na pampalaanyuan. Doon inihahambing ang panlaping tahasan sa panlaping balintiyak.

T a h a s a n		Balintiyak
		-in	-an	-i
	ma-	+
	mang-	+++	+
	-um-	+++	++	+
	mag-	++	++	++

(5) Walang kinalabasang maliwanag ang paghahalintulad na pampalaanyuang nasa itaas. Dahil dito nagpupunyagi kami ng iba pang paraan, isang paraan ng paghahalintulad na pampalaugnayan-pampalanyuan. Inihahambing namin ang kayarian ng kawani sa pangungusap na may pandiwang tahasan sa panlapi ng pandiwang balintiyak na katumbas. Ibig sabihin: Sa paraang ito, tinitiyak ng pariralang may ng at sa sa pangungusap na tahasan ang pagpasiya ng pagpili ng panlapi ng pandiwang tahasan.

T a h a s a n		Balintiyak
		-in	-an	-i
	DT/fy
	DT00/fg = ~~{P-W} {P-K}~~
	DT01 = ~~{P-W}~~ {P-K}	+	+++	+
	DT10 = {P-W} ~~{P-K}~~	+++	++	++
	DT11 = {P-W} {P-K}	+	++	+++

Halatang may pagkakaugnay na litaw ang paraan ng paghahalintulad na ito. Kung may pantuwid lamang ang pandiwang tahasan (karaniwang tagatiis) ay binubuo ang pandiwang balintiyak sa tulong ng panlaping -in, maaari ding sa -an o i-. Kung may pandako lamang ang pandiwang tahasan ay minamabuti ang pandiwang balintiyak na -an. Kung may pantuwid at pandako karaniwang binubuo ang pandiwang i-.

Tingnan din sa {6-4.1 Θ}.

Wikang Filipino ni Armin Möller http://www.germanlipa.de/wika/ug_V_10.htm 29 Setyembre 2010 / 22 Pebrero 2012 *Sinuri *Susi

Palaugnayan ng Wikang Filipino - Wakas ng 7 Mga isa-isang uring pampalaanyuan ng pandiwa (Talaksan 7/10)

6/01 6/02 6/03 6/04 6/05 6/06 6/07 6/08 7/09 7/11 7/12 7/13 7/14
6K/01 6K/02 6K/03 6K/04 6K/05 6K/06 6K/07 6K/08 7K/09 7K/10 7K/11 7K/12 7K/13 7K/14
Simula ng talaksan Palaugnayan Pahinang pamagat na Filipino Fisyntag

7 Mga isa-isang uring pampalaanyuan ng pandiwa (Talaksan 7/10)