| u - uo | |
| Pambungad | Talahuluganang u - uo |
| ub ug uk ul uli un ung up | |
| [ubaya]. | {X} Ugat ng salita |
| magpaubaya {VA10}. ipaubaya {VP}. Ipinaubaya ko ang pagluluto sa aking kapatịd. Ipaubaya ni Juạn ang kanyạng karapatạn sa lupa. | |
| paubaya {N}. | |
| mapagpaubaya {J/mapag+ubaya}. nachgiebig. Mapagpaubaya siyạ sa mga kuru-kuro ng ibạ. | |
ube, ubi (Dioscera
alata).  |
{X/N} Pangngalan |
| ube {J} (Mga kulay). | |
| ubọ. | {X/N} Pangngalan |
| ubod. | {X/N} Pangngalan |
| Ubod ng gandạ.
lumpiyạng ubod pang-ubod {  Nolasco 2006 p.1}. | |
| [ubos]. | {X/VP} Ugat ng salita saịd |
ubọs {J/ }.
Ubọs na ang librọng iyọn.ubọs na ubọs {J L J}. Ubọs na ubọs ang lakạs niyạ. ubusin {VP10}. Ubusin mo na ang gatas. ubos {X/VP/  } = inubos.
Ubos na ang gatas.maubos {VP10}. Naubos na ang pera. Naubos na ang pagkain. Naubos ni Ana lahạt ng bigạas. ubos {X/VP} = naubos. Ubos na ang pera. Ubos na ang pagkain. | |
| udyọk. | {X/N} Pangngalan |
| mag-udyọk {VA01}. Sino ang nag-udyọk sa iyọng gawịn iyọn? Noọn ko lang naramdamạn ang isạng napakatindịng damdaming nag-uudyọk sa akin ... {W Damaso 4.2}. | |
| [ugạ]. | {X} Ugat ng salita |
| umugạ {VA00}.
Umugạ sa lindọl ang bahay namin. ugaịn {VP10}. Huwạg mong ugaịn ang mesa. Inugạ ng hangin ang bangkạ. umuugạ {J/VA/E}. Umuugạng silya. Umuugạng ngipin. | |
| ugali. | {X/N} Pangngalan |
| Ugali niya ang bumangon nang
maaga. Hindị ko
maintindihạn ang ugali niyạ. Ugali niyạ ang magnakaw. ugaliạn {N}. Pagbago sa matandạng kaugaliạn. kinaugaliạn {J}. Kinaugaliạng lugạr niyạ. pinagkaugalian {J}. nakaugaliạn. | |
| ugạt. | {X/N} Pangngalan |
| ugạt (2) {N}. ugạt (3) {N}. mag-ugạt, magkaugạt {VA00}. | |
| ugmạ. | {X} Ugat ng salita |
| mag-ugmạ {VA10}, pag-ugmaịn
{VP10} {8-5.3}.
Pag-ugmaịn ang mga salitạng may parehong kahulugạn. iugmạ {VP11}. Iugma mo sa tanọng ang tamang sagọt. magkaugmạ / magkakaugmạ {J}. | |
| [ugnạy]. | {X} Ugat ng salita |
| mag-ugnạy {VA}, iugnạy {VP11}. Lagi kong
iniuugnạy ang katiwaliạn sa partidong iyọn. pag-ugnayịn {VP10}. Pag-ugnayịn mo ang dalawạng dulo. magkaugnạy {VA00/fr}. Nagkakaugnạy ang diyametrọ at kabilugan ng isạng bilog. ipaugnạy {VP11} F. ... upang ipaugnạy ang pang-abay sa pandiwa. pagpapaugnạy {N/G} F. Pagpapaugnạy ng pang-abay sa pandiwa. ụgnayan, kaugnayạn {N}. Walạ akọng kaugnayạn sa bahay-kalakal na iyọn. pagkakaugnạy {N/G/magkaugnay}. Mga pagkakaugnạy na pampamịlya. Anọ ang pagkakaugnạy ng ulap sa ulạn? pagkakaugnạy (2) {N} F (link, sa kompyuter). palaugnayan {N}. kaugnạy {JA, JN}. Ang panganib ay kaugnạy sa paglipạd. Kaugnạy na tungkulịn. . At kaugnạy nito, mahirap gamitin ang Filipino ... {W Almario 2007 3.4}. | |
| uhạ. | {X/N} Pangngalan |
| umuhạ {VA00}. | |
| uhaw. | {X/N} Pangngalan |
| Pinatịd ng malamịg na tubig ang uhaw
niyạ. uhạw {J}. Uhạw na uhạw akọ. Uhạw na lupa. mauhaw {VA00}. Nauuhaw ang aso. | |
| ukit. | {X/N} Pangngalan |
| May ukit sa mesa para sa lapis. umukit, mag-ukit, ukitin, ukitan {V.}. Umikit siyạ ng magandạng bandeha. iukit {VP10}. Iniukit niyạ sa padẹr ang kanyạng pangalan. | |
| ukol. | {J} Pang-uri |
| Saạn ukol ang salapịng itọ? maukol. {VP}= bestimmt sein [für], gehören [zu]. Pagaari namin ang bahay at ang lupang nauukol dito. pang-ukol {N}. ukol sa {O MA} {4-2.3}. Ukol sa mga manggagawạ. | |
| ulam.
|
{X/N} Pangngalan Mga putahe |
| ulạn. | {X/N} Pangngalan |
| Pag ulạn dapat buksạn ang payong. umulạn {V00}. Umuulạn na. Pag umulạn dapat kumuha ng payong. paulanạn {VP20}. Pinaulanạn ng regalo si Maria ng kanyạng mayamạng tiyạ. tag-ulạn {N} (Panahon) . ulanạn {N}. Kailangan ialịs ang sampạy sa ulanạn. maulạn {J}. Mga buwạng maulạn ang buwạn ng Hụlyo at Agosto. | |
| ulạng (Homaridae). | {X/N} Pangngalan |
| At hindị akọ si 'lobster', akọ si Ulạng! {W Gubat 3.32}. | |
| ulap. | {X/N} Pangngalan ulop |
| mag-ulap {VA00}. maulap {J}. Maulap na umaga. | |
| ulat. | {X/N} Pangngalan |
| Ulat ng kita. Ulat ng bayan. | |
| ulị. | {D/S} Pang-abay mulị ulit | |
| Ulị siyạ naparitọ. [++] Naparitọ ulị siyạ. [++] Naparitọ siyạ ulị. [++]. Maglalarọ ulị kamị sa malakịng bahay. {W Mumu 4.3}. | ||
| [sauli] | |
| isauli
{VP10/i+sauli}. Inisauli ko
ang bisikleta. pagsasauli {N/G}. | |
| ulila. | {X/N} Pangngalan |
| Maisasalbạ niyạ akọ mulạ
sa pagigịng ulila sa magulang. {W Damaso 4.2}. mangulila {VA01}. maulila {VA00/fs}. | |
| uling. | {X/N} Pangngalan |
| ulinig. | {X/N} Pangngalan dinịg |
| Malakạs pa ang ulinig ng lolo mo. ulinigin {VP10}. maulinigan {VP10}. Ni walạ man siyạng naulinigang may lumagpạk na kung anọng bagay sa harạp niyạ. {W Samadhi 3.3}. | |
| ulit. | {X/N} Pangngalan mulị ulị |
| Dalawạng ulit niyạng ginawạ
iyọn. Ulit! ulitin {VP10}. Inulit namin sa kanyạ ang iyọng kahilingan. pag-ulit {N/G}. Parurusahan ang anumạng pag-ulit ng pagkakasala. pag-uulit {N/G}. Pag-uulit ng pantịg o ng salitạ. ulitạn {N}. Salitạng ulitạn. paulit-ulit {J}. Nalaman ng kanyạng amạ ang paulit-ulit niyạng pagliban sa paaralạn. Paulit-ulit na pag-ulạn. Paulit-ulit na sumpọng ng malarya. | |
| ulo. | {X/N} Pangngalan |
| Napailịng na lang ng ulo si
Langgạm. {W Gubat 3.29}. Matigạs kasị ang ulo mo.
{W Pang-unawa 3.5}. ulo (2) {N}. Malusọg na pampalasa ang ulo ng bawang. mangulo. magsaulo {VA10} {8-7.1}. Nagsaulo akọ ng bagong kantạ. ulunạn {N}. Yari sa nara ang ulunạn ng kama. | |
| pangulo {N}. | |
| pangulo {J}. pagkapangulo. Halalan para sa pagkapangulo. | |
| ulop. | {X/N} Pangngalan |
| umbọk. | {X/N} Pangngalan |
| maumbọk {J}. Likọd na maumbọk. | |
| [umịt]. | {X} Ugat ng salita |
| umumit !! {VA10}. mang-umịt {VA10}, mangumịt {VA10/mang+umit/ma-ngu-mit}. Nang-umịt siyạ ng manggạ. umitịn {VP10}. Inuṃt ng batang lalaki ang pera. | |
| umpisạ. | {N/Es} Espanyol simulạ |
| mag-umpisạ {VA10}.
Mag-umpisạng magtrabaho. umpisahạn {VP10}. Dahilạn upang umpisahạn ang kilos. | |
| umpọg. | {X/N} Pangngalan |
| maumpọg {VA00, VA01}. Naumpọg siyạ sa dingdịng. | |
| una. | {JN/Es} Espanyol |una| = isạ., |primero| = una. |
| Magkano ang unang halagạ ng bahay? una {N, J} (// panghulị). unang kailangan {J.L N}. noọng una {D.L J}. Hindị ko binigyạn ng halagạ ang mga salitạng iyọn noọng una. {W Dayuhan 3.3}. noọng unang panahọn {D.L J.L N}. Sa mga yungịb nakatirạ ang mga tao noọng unang panahọn. Noọng unang panahọn, ang lahạt daw ng mga prutas ay hugis bilog. {W Prutas 3.2}. sa una {MA J?}= usprünglich, Ur-. Mga gubat sa una. manguna {VA00}. Nangunguna si Juạn sa pagsasayạw sa kanyạng barkada. umuna {VA00, VA01} .
Umuna siyạ sa amin sa pag-uwị.mag-una {VA10}. maunạ {VA01} !!. Naunạ kay A. si B. Nauunạ si Juạn sa mga kaklase niyạ. naunạ, nauunạ {J/VA/A, J/VA/E} (// sumunọd, sumusunọd). Maraming larawan sa nauunạng mga pahinạ. nauunạ {J/VA01/E} (// nakahulị). pangunahan {VP10/fl|fa} {8-6.2}. Pinangunahan niyạ ang kilusạn. Pinangungunahan itọ ng katagạng ang o si. An der Spitze davon stehen die Kurzwörter ang oder si. mag-unahạn {VA}. pag-uuna {N/G}. unahạn {N}. Sa unahạn ng mga parirala. Nasa unahạn. paunạ (1) {N}. Humingị siyạ ng paunạ sa kanyạng suwẹldo. paunạ (2) {N}. {W Nolasco 2006 1.1} pagkauna, karapatạng maunạ {N}. pangunahịn {J}. Si Juạn ang pangunahịng panauhin. Iyạn ang pangunahịng suliranịn namin. Pangunahịng dahilạn. paunạ {J}. Paunạng salitạ. Susulatin ni G. Cruz ang paunạng salitạ sa aking aklạt. kaunạ-unahan {J}. Itọ'y kaunạ-unahang pagtatangkạng malikom ang karaniwan at di-karaniwang salitạ. {W Tiongson 4.1}. sinauna {J/sina+una}. Sinaunang Tagalog. | |
| unan. | {X/N} Pangngalan |
| [unawa]. | {X} Ugat ng salita | |
| unawain {VP10}. madalịng, magaạng unawain {D/J.L VP10/N} . mahirap unawain {D/J VP10/N}. mauwanaan {VP10}. Hindị ko nauwanahan ang kanyạng sinabi. mauuwanaan {J/VP/F}. pag-unawa {N/G/umunawa}, pang-unawa {N?}. paunawa {N}. pagkaunawa {N ? N/GP}. Ang pagkaunawa at pag-ibig natin kay Jesu-Kristo ay nakulayan ng ... {W Katesismo 3.31}. Malịng pagkaunawa. . | ||
| ungọs. | {X} Ugat ng salita |
| kaungusạn {N}. | |
| unggọy. | {X/N} Pangngalan |
| unlạd. | {X} Ugat ng salita |
| umunlạd {VA00/fa}= sich entwickeln.
Umuunlạd ang aking negọsyo. magpaunlạd {VA00+10/fi|fa}. paunlarịn {VP10/fa|fi}. Paunlarinịn namin ang ating wikang pambansạ. Pinauunlạd ang lungsọd namin ang mga aklatang-bayan. pag-unlạd {N/G}. Ang pag-unlạd ng sining sa Pilipinas. maunlạd. {J}. | |
| unọs. | {X/N} Pangngalan |
 Hangin at
bagyo. | |
| [untạg]. | {X/VP} Ugat ng salita |
| untagịn {VP10}. untạg {X/VP} = inuntạg, inuuntạg. "Bakit?" untạg mo sa akin. {W Madaling Araw 3.2}. | |
| untị. | {X} Ugat ng salita |
| kauntị {N/ka-}.
Bigyạn mo akọ ng kauntị.
Uminọm ka ng kauntị nito. untị-untị, pauntị-untị {J/&&}. Unti-untị ang paggalịng niyạ. Pauntị-untị, nalaman ko ang mga bagay-bagay tungkọl sa babaeng nakaitịm. {W Nanyang 3.5}. kauntị {J/ka-}. Maaari bang kuwentohan mo akọ nang kauntị tungkọl sa kapatịd ko? Siyạ ay may kauntịng katamaran. kakauntị {J}. Kakauntị ang tao. Kakauntịng ulạn. kauntị pa {D}. Kauntị pang tiyagạ. | |
| uọd. | {X/N} Pangngalan |
| Sinisira ng mga uọd ang dahon ng mga halaman. | |