| tu - tul | |
| Pambungad | Talahuluganang tu - tul |
| ta tag tal tan tao tas ti to tu tug tuk tul tuli tulo tum | |
tubạ.
 |
{X/N} Pangngalan |
| tuba.
|
{X/N} Pangngalan |
| tubig. | {X/N} Pangngalan |
| Gumagamit tayo ng tubig sa
pag-inọm, paliligo, at paglalabạ ng damịt. magtubịg {DT00/fg?fy} !!. magpatubig {DT01/fh|fn}. Nagpatubig akọ sa bukid. makapagpatubig {DT01/fh|fn} {7-4.2}. Nakapagpatubig akọ sa bukid. tubigan {N}. pantubig {U}. Ibong pantubig. . | |
| Tubig. | ||
| agos. alon. bahạ. balọn. batis. bukạl. dagat. dagat-dagatan. ilat. |
ilog. karagatan. kati. lanaw. lawa. loọk. pampạng. pasig. |
poso. pulọ. sapa. taog. tubig-tabạng. tubig-alat. |
| tubo (1). | {X/N?U} Pangngalan? | |
| Siyạ'y tubo sa Lipạ. tuṃbo {DT00}. Hindị tumutubo doon ang trigo. magtubo {DT01}= Gewinn machen. Magtutubo siyạ diyạn. tubuin. Magkano ang tinubo natin? tubuan {DB10/fn|fg}. Tinutubuan ng baging ang pader. |
 | |
| patubuin {DB10/ft|fh}.
Noọng unang panahọn malakịng bundọk ang
pinatubo ng mga anito. Pinatubo {NH/DB/D} ::. bayang-tinubuan {N.TL.J/DB/D}. Alemạnya ang bayang-tinubuan ng kaibigan ko. katutubo {U}. Katutubo sa Aprikạ ang leọn. = Löwen kommen aus Afrika. | ||
| tubo (2). | {N/La/Es} Espanyol | |
| May tumutulo sa tubo. Noọn ginamit ang tubong tinggạ, ngayọn ang tụbong plạstik. | ||
tubo (3) (Saccharum offinicarum)
.
 |
{X/N} Pangngalan |
| tudlạ. | {X} Ugat ng salita |
| manudlạ, tumudlạ, tudlaịn,
itudlạ {D.}. matudlạ {DB10}. pantudlạ, panudlạ {N}. tudlaan {N}. Gitnạ ng tudlaan. Tudlaan ng galit ng kanyang amạ-amahan. panudlaan, tudlaan (2) {N}. tiradọr {N/Es}. | |
| tudlịng. | {X/N} Pangngalan |
| Sa mga tudlịng nilạ itatanịm ang maịs. | |
| tugmạ. | {X/N} Pangngalan |
Ang Sining ng Tugmạ at Sukat (pamagat)
{ M.M. Corazo, LIW 16 Set 2009}.magtugmạ, magkatugmạ {DT00}. itugmạ, patugmaịn {DB10}. tugmaan {N}. magkakatugmạ {U}. Magkakatugmang kulay. | |
| tugọn. | {X/N} Pangngalan |
| Isạng matalinong tugọn. tumugọn {DT}. Nagkunwạ akọng tutugọn sa tawag ng kalikasạn. {W Nanyang 3.11}. tugunan {N}. Ang kilos ay ginaganạp nang tugunan ng mga tagaganạp. { Aganan 1999 p. 63}. | |
| tugtọg. | {X/N} Pangngalan |
| Saạn nanggagaling ang tugtọg na
iyọn? tumugtọg. Maaari ba akọng tumugtọg sa inyọng bagong piyano? Tumutugtọg ang kampana sa simbahan. tugtugịn {DB10}. Tinugtọg niya sa piyano ang paboritong kantạ. patugtugịn {DB10}. Pinatugtọg niyạ ang bagong bala. tugtugin {N}. | |
| tuhod. | {X/N} Pangngalan |
| tuhog. | {X} Ugat ng salita |
| magtuhog, {DT10}, tuhugin, ituhog
{DB10}. tuhugan {N}. | |
| tukạ. | {N/Ch} Intsik |
| Mahaba ang tukạ ng ibong
iyọn. manukạ {DT00/mang+tuka}.) picken. Nanunukạ ang matapang na inahịn. tumukạ {DT01}. Tumutukạ ng maịs ang manọk. tukaịn {DB10}. Tinukạ ng manọk ang maịs. matukạ {DB10}. Lumayo ka at bakạ ka matukạ ng manọk. magpatukạ {DT00+10/fh|fg}. Magpatukạ ka ng manok. patukaịn {DB10/fg|fh}. Patukaị>n mo ang manọk. Sorge dafür, dass die Hühner gefüttert werden. | |
| tukạl (Eichhornia crassipes). | {X/N} Pangngalan |
| tuklạs. | {X/N} Pangngalan |
| Isạng bagong tuklạs sa larangan ng
aghạm. tuklasịn {DB10/ft|fg}. Hinahayaan nilạ ang kani-kanilạng mga anạk na tuklasịn ang sarili. {W Estranghera 3.6}. makatuklạs {DT10/fg|ft}. Nakatuklạs siyạ ng gintọ sa mga bundọk na iyọn. matuklasạn {DB10/ft|fg}. pagkatuklạs {N}. manunuklạs {N}. | |
| tuklọng. | {X/N} Pangngalan |
| tuklungan {N}. | |
| tukọ (Gekko gecko). | {X/N} Pangngalan |
| tukọl. | {X/U} Pang-uri |
| Tukọl na mga bilang. Gansạl o tukọl. | |
| tukoy. | {X} Ugat ng salita |
| tumukoy {DT01/fg?ft|fp}. Hindị tumutukoy sa iyọ ang
sinabi ko. Ang pangngalan ay
tumutukoy sa mga salitạng sumisimbolo sa
ngalan ng tao, ... { Aganan 1999 p. 21}. tukuyin {DB10/ft|fg}. Tinukoy niyạ ang ginawạ ni Juạn. Tinukoy niyạ si Juan. Anọ ang tinutukoy mo? ... kahirapan na tukuyin kung anọ ang batayạng transitibong konstruksyon. {W Nolasco 2006 1.2}. Tinatawag na kongkreto o tahạs ang pangngalan kapạg mga materyal na bagay ang tinutukoy nito. {W Aganan 3.1.2}. pagtukoy {ND}. Didang na hindị pinansịn ang ginawạng pagtukoy ni Lino sa kaniyạng hilig na magịng makata at manunulat. {W Daluyong 15.48}. pantukoy {N} Gr. makatukoy {U}. Salitạng makatukoy. Gr {11-3.1}. | |
| tuksọ. | {X} Ugat ng salita |
| Tuksọ sa akin ang masarạp na luto
upang kumain nang marami. tumuksọ, tuksuhịn. Tinuksọ ng mga bata si Juạn dahil sa kanyạng maiklịng gupịt. ituksọ. | |
| tuktọk. | {X/N} Pangngalan |
| tumuktọk {DT00, DT01}. Mayroọn
akọng naririnịg na tumutuktọk sa
pintọ. tuktukịn {DB10}. pantuktọk, panuktọk {N}. | |
| tuktọk (2). | {X/N} Pangngalan |
| Hindị silạ nakaabọt sa tuktọk ng
bundọk. Maraming
sasakyạn sa daạn habang oras na tuktọk. tuktọk (2) {N}. Nakaputị mulạ sa tuktọk hanggạng paạ. | |
| tulạ. | {X/N} Pangngalan |
| Kumathạ siyạ ng tulạ. tumulạ {DT00}. tulaịn {DB10}. tulaạn {DB10}. pagtulạ {ND}. panulaan {N}. manunula {N} (makata). patulạ {U}. | |
| tulad. | {X/U} Pang-uri |
| Hindị tulad
noọn sa probịnsiyạ, ... {W Pagbabalik 3.8}. tulad ng {UW TW}. tumulad {DT01}. tularan {DB10}. Dapat tularan mo rin akọ. itulad {DB01, DB11}. Maaaring itulad ang mga ito sa .... pagtularin {DB10}. Pinagtulad ng mga matatandạ ang mga kabataan noọn at ng sa ngayọn. makatulad {DT10}. Nakatulad siyạ ng amạ niyạ. pagtularan {DB10}. pagtutulad {ND}. pagkakatulad {N}. May pagkakatulad ang puso ng tao at ang bọmba ng tubig. tularạn {N}. katulad ng; katulad sa {UW, UK  } {9K-412}. Naritọ ang katulad ng nawalạ mong
sombrero. Ang
nakikita niyạ ay katulad sa malimit ikuwẹnto
sa kanyạ ni Lolo Pandọy. {W Samadhi 3.2}.katulad ng; katulad sa {A/UW, D/UK } {10-3.1.2}. Katulad ng nasa itaạs. [++]
Katulad ng itaạs. [+]
Katulad sa itaạs. [+].
Katulad noọng Martẹs.
(Buhọk na) itịm na itịm na
katulad ng sa gabị. { Liwayway 26 Nob 2007
Juan Tamad}. Gustọ
kong malaya katulad ng mga ibon.
{W Estranghera 3.4}.magkatulad, magkakatulad {U} {9-2.2}. Magkatulad na mga pangyayari. di-katulad {U}. Ang problema mo ay di-katulad ng sa kanyạ. | |
[halintulad]
|hali(ng)+tulad|
 . | |
| ihalintulad {DB}. paghahalintulad {ND}. | |
| tulak. Drücken. | {X/N} Pangngalan |
| Sa isạng tulak ay naibulịd nilạ ang
maanay na punongkahoy sa bangịn. itulak. Itulak mo and pintọ, huwạg mong kabigin. Itulak natin ang kọtse. | |
| tulạy. | {X/N} Pangngalan |
| Bumabagtạs sa ilog ang tulạy. Tumawịd sa tulạy. | |
| tuldọk. | {X/N} Pangngalan Mga bantas |
| magtuldọk {DT10}, tuldukạn {DB10}. Tuldukan mo ang mga i. tuldọk-kuwịt, tuldukuẉt {N/Cd}. tutuldọk {N/&}. tuldọk-tuldọk {N/&&}. | |
| tulin. | {X/N} Pangngalan |
| Gaanọ ang tulin ng pinakamabilịs na eruplano? | |
| tulingan.
|
{N} Pangngalan |
| tulis. | {X/N} Pangngalan |
| Nasugatan akọ sa tulis ng kalawịt. matulis. Matulis ang kayarom. magtulis {DT.}, tulisan {DB.}. Tulisan mo ang lapis. | |
| tulisạn {N}. | |
| tulisạn-dagat {N/Cd}. Pirat. tulisạn (2) {N} :: Uri ng napakaliịt na isdạ. Tulisạng pugọt. | |
| tulo. | {X/N} Pangngalan |
| Naririnịg mo ba ang tulo ng tubig
sa sahịg? Tulo
buhat sa bubungạn.
Tulo mulạ sa gripo. tulo (2) {N}. tumulo {DT00, DT01}. Tumutulo ang tubig. Tumutulo ang tubig sa gripo. patuluin {DB10}. Patuluin mo ang mga pinggạn. patuluan {DB20}.B. Medizin in die Augen). Patutuluan ko nito ang matạ mo. | |
| tulog. | {X/N/DT} Pangngalan |
| Napakasarạp ang tulog ko kagabị. tulọg {U}. Tulọg siyạ nang akọ'y dumatịng. matulog {DT00}. Natutulog pa akọ. . Puwede kang matulog sa amin. [{W Unawa 3.2}]. tulog {X/DT/  } Tulog pa
akọ.makatulog {DT00/fg} {7-3.4} . Nakatulog kagabị ang maysakịt. makatulog {DT00/fg} {7-3.5.2}. Nakatulog ang pagọd na bata. pagkatulog {N}. Si Juạn ay parang nagisịng sa mahabang pagkatulog. { LIW 26 Nob 2007 Juan Tamad}. | |
| Pagtulog. | ||
| antọk. banịg. damịt-pantulog. gising. higaạn. |
idlịp. kama. kubrekama. kumot. mạnta . pagọd. |
pangarap. papạg. puyạt. silịd-tulugan. unan. |
| tulong. | {X/N} Pangngalan |
| Nangangailangan ng tulong si Ana. tumulong {DT01/fg|fp}. Sino ang tutulong sa akin kundị ikạw? tulungan {DB10/fp|fg}. Tinulungan niyạ akọ sa mga pagsisikap ko. patulungin {DB11/fg|fh|ft}. Patulungin mo si Ed sa paglilinis ng bahay. patulungan {DB11/fp|fh|fg}. Patulungan mo kay Ed si Diding. magtulungạn {DT00/fr} {7-8.2} !!. Kung gustọ mong makaaliṣ dito, magtulungạn tayo. {W Äsop 3.1.2}. mapạgtulungan {DB10} {7-5.1}. Napạgtulungan akọng awayin ng mga pịnsan ko. makipagtulungạn {DT00/fr} !!. katulong {N}. Siyạ ang katulong ko sa tanggapan. | |
| tulos. | {X/N} Pangngalan |
| Binakuran niyạ ng tulos na kahoy ang
kanyạng lote. tulusan {DB10/fn|fg}. itulos {DB11/ft|fg|fn}. Para akọng kandilang itinulos sa kinatatayuạn ko nang marinịg ang pangalang Fernando Khan. {W Angela 3.12}. K. hörte. | |
| [tulot]. | {X} Ugat ng salita |
| itulot, matulutan {D/.}. | |
| [hintulot] {../hing+tulot} | |
| pahintulot {N/pa+hing+tulot}. Erlaubnis, Genehmigung. Nagbigạy ng pahintulot. magpahintulot {DT.}. pahintulutan {DB00, DB10}. Pinahintulutan siyạng umuwị. Pinahintulutan ko siyạng umuwị. ipahintulot {DB10/ft|fg}. | |
| [tulọy, tuloy]. | {X/DT} Ugat ng salita |
|
itulọy {DB00, DB10}. Itutulọy ang
kuwẹnto sa susunọd na linggọ. Tulọy {X/DB/W?}. tulụy-tulọy {U/&&}. Tulụy-tulọy na daạng patungo sa bayan. | |
| patuloy {A}. | |
| Patuloy pa rin ang ating
pagkukunwarị. {W Madaling Araw 3.3}. magpatuloy {DT01/mag+patuloy}. Nagpatuloy akọ sa paglalakạd. {W Piso 3.1}. ipagpatuloy {DB10/ipag+patuloy} {7-5.2}. pagpapatuloy {ND}. | |
| [tulọy, tuloy] (2). | {X/DT} Ugat ng salita |
| tumulọy {DT01}. Tumutulọy
siyạ sa bahay ng kaibigan. magpatulọy {DT01/fh?fg|fp?ft}. Sino ang magpapatulọy sa mga panauhin? patuluyịn {DB10/ft?fp|fh?fg}. Pinatulọy nilạ akọ kagabị. | |
| tuluyan {N}. | |
| ... sapagkạ't walạ nang
lugạr para kanilạ sa tuluyan.
{Luc. 2:7}. manuluyan {DT00}. ... siya'y nanunuluyan sa bahay ni Dona C. L. {W Ibig ni Rizal 3.5} . L. panunuluyan {ND}. | |
| tulọy (3). | {A/EC} Pang-abay |
| Maingay kayọ. Nagisịng tulọy ang bata. Als Folge davon ist das Kind aufgewacht. | |