| tu - tul | |
| Pambungad | Talahuluganang tu - tul |
| ta tag tal tan tao tas ti to tu tug tuk tul tuli tulo tum | |
tuba.
 |
{X/N} Pangngalan |
| tuba.
|
{X/N} Pangngalan |
| tubig. | {X/N} Pangngalan |
| Gumagamit tayo ng tubig sa
pag-inọm, paliligo, at paglalabạ ng damịt. magtubịg {VA00/fa?fs}. magpatubig {VA01/fi|fl}. Nagpatubig akọ sa bukid. makapagpatubig {VA01/fi|fl} {8-4.2}. Nakapagpatubig akọ sa bukid. tubigan {N}. pantubig {J}. Ibong pantubig. . | |
| Tubig. | ||
| agos. alon. bahạ. balọn. batis. bukạl. dagat. dagat-dagatan. ilat. |
ilog. karagatan. kati. lanaw. lawa. loọk. pampạng. pasig. |
poso. pulọ. sapa. taog. tubig-tabạng. tubig-alat. |
| tubo (1). | {X/N?J} Pangngalan? | |
| Siya'y tubo sa Lipa. katutubo. Katutubo sa Aprika ang mga leon. tumubo. Hindi tumutubo doon ang trigo. magtubo. Magtutubo siya diyan. tubuin. Magkano ang tinubo natin? tubuan. Tinutubuan ng mga baging ang pader. |
 | |
| patubuin. Noong unang panahon pinatubo ng mga anito
isang malaki ng bundok. Pinatubo::. bayang-tinubuan. Alemanya ang bayang-tinuban ng kaibigan ko. | ||
| tubo (2). | {N/La/Es} Espanyol | |
| May tumutulo sa tubo. Noon ginamit mga tubong tingga, ngayon tubong plastik. | ||
tubo (3) (Saccharum offinicarum)
.
 |
{X/N} Pangngalan |
| tudla. | {X} Ugat ng salita |
| manudla, tumudla, tudlain,
itdla {V.}. matudla {VP10}. pantudla, panudla {V}. tudlaan {N}. Gitna ng tudlaan. Tudlaan ng galit ng kanyang ama-amahan. panudlaan, tudlaan (2) {N}. tirador {N/Es}. | |
| tudling. | {X/N} Pangngalan |
| Sa mga tudling nila itatanim ang mais. | |
| tugmạ. | {X/N} Pangngalan |
Ang Sining ng Tugma at Sukat (pamagat) { M.M. Corazo, LIW 16 Set
2009}.magtugmạ, magkatugmạ {VA00}. itugmạ, patugmain {VP10}. tugmaan {N}. magkakatugmạ {J}. Magkakatugmang kulay. | |
| tugọn. | {X/N} Pangngalan |
| Isạng matalinong tugọn. tumugọn {VA}. Nagkunwạ akọng tutugọn sa tawag ng kalikasạn. {W Nanyang 3.11}. tugunan {N}. Ang kilos ay ginaganạp nang tugunan ng mga tagaganạp. { Aganan 1999 p. 63}. | |
| tugtog. | {X/N} Pangngalan |
| Saan nanggagaling ang tugtog na iyon? tumugtok. Maaari ba akong tumugtog sa inyong bagong piyano? Tumutugtog ang kampana sa simbahan. patugtugin. Pinatugtog niya ang bagong bala. tugtugin. Tinugtog niya sa piyano ang paboritong kanta. | |
| tuhod. | {X/N} Pangngalan |
| tuhog. | {X} Ugat ng salita |
| magtuhog, {VA10}, tuhugin, ituhog {VP10}. tuhugan {N}. | |
| tuka. | {N/Ch} Intsik |
| Mahaba ang tuka ng ibong iyon. manuka {VA00/mang+tuka}.) picken. Nanunuka ang matapang na inahin. tumuka {VA01}. Tumutuka ng mais ang manok. tukain {VP10}. Tinuka ng manok ang mais. matuka {VP10}. Lumayo ka at baka ka matuka ng manok. magpatuka {VA10}. Magpatuka ka ng manok. patukain {VP10}. Patukain mo ang mga manok. | |
| tukạl (Eichhornia crassipes). | {X/N} Pangngalan |
| tuklạs. | {X/N} Pangngalan |
| Isạng bagong tuklạs sa larangan ng
aghạm. tuklasịn {VP10/fp|fa}. Hinahayaan nilạ ang kani-kanilạng mga anạk na tuklasịn ang sarili. {W Estranghera 3.6}. makatuklạs {VA10/fa|fp}. Nakatuklạs siyạ ng gintọ sa mga bundọk na iyọn. matuklasạn {VP10/fp|fa}. pagkatuklạs {N}. manunuklạs {N}. | |
| tuklọng. | {X/N} Pangngalan |
| tuklungan {N}. | |
| tukọ (Gekko gecko). | {X/N} Pangngalan |
| tukọl. | {X/J} Pang-uri |
| Tukọl na mga bilang. Gansạl o tukọl. | |
| tukoy. | {X} Ugat ng salita |
| tumukoy {VA01/fa?fp|fb}. Hindị tumutukoy sa iyọ ang
sinabi ko. Ang pangngalan ay
tumutukoy sa mga salitạng sumisimbolo sa
ngalan ng tao, ... { Aganan 1999 p. 21}. tukuyin {VP10/fp|fa}. Tinukoy niyạ ang ginawạ ni Juạn. Tinukoy niyạ si Juan. Anọ ang tinutukoy mo? ... kahirapan na tukuyin kung anọ ang batayạng transitibong konstruksyon. {W Nolasco 2006 1.2}. Tinatawag na kongkreto o tahạs ang pangngalan kapạg mga materyal na bagay ang tinutukoy nito. {W Aganan 3.1.2}. pagtukoy {N/G}. Didang na hindị pinansịn ang ginawạng pagtukoy ni Lino sa kaniyạng hilig na magịng makata at manunulat. {W Daluyong 15.48}. pantukoy {N} Gr. makatukoy {J}. Salitạng makatukoy. Gr {11-3.1}. | |
| tuksọ. | {X} Ugat ng salita |
| Tuksọ sa akin ang masarạp na luto
upang kumain nang marami. tumuksọ, tuksuhịn. Tinuksọ ng mga bata si Juạn dahil sa kanyạng maiklịng gupịt. ituksọ. | |
| tuktọk. | {X/N} Pangngalan |
| tumuktọk {VA00, VA01}. Mayroọn
akọng naririnịg na tumutuktọk sa
pintọ. tuktukịn {VP10}. pantuktọk, panuktọk {N}. | |
| tuktọk (2). | {X/N} Pangngalan |
| Hindị silạ nakaabọt sa tuktọk ng
bundọk. Maraming
sasakyạn sa daạn habang oras na tuktọk. tuktọk (2) {N}. Nakaputị mulạ sa tuktọk hanggạng paạ. | |
| tula. | {X/N} Pangngalan |
| Kumatha siya ng isang tula.
. tumula {VA00}. tulain {VP10}. tulaan {VP10}. pagtula {N/G}. panulaan {N}. manunula {N} (makata). patula {J}. | |
| tulad. | {X/J} Pang-uri |
| Hindị tulad
noọn sa probịnsiyạ, ... {W Pagbabalik 3.8}. tulad ng {JC MC}. tumulad {VA01}. tularan {VP10}. Dapat tularan mo rin akọ. itulad {VP01, VP11}. Maaaring itulad ang mga ito sa .... pagtularin {VP10}. Pinagtulad ng mga matatandạ ang mga kabataan noọn at ng sa ngayọn. makatulad {VA10}. Nakatulad siyạ ng amạ niyạ. pagtularan {VP10}. tularạn {N}. pagtutulad {N/G}. katulad ng; katulad sa {JC, JA  } {9K-412}. Naritọ ang katulad ng nawalạ mong
sombrero. Ang
nakikita niyạ ay katulad sa malimit ikuwẹnto
sa kanyạ ni Lolo Pandọy. {W Samadhi 3.2}.katulad ng; katulad sa {D/JC, D/JA } {10-3.1.2}. Katulad ng nasa itaạs. [++]
Katulad ng itaạs. [+]
Katulad sa itaạs. [+].
Katulad noọng Martẹs.
(Buhọk na) itịm na itịm na
katulad ng sa gabị. { Liwayway 26 Nob 2007
Juan Tamad}. Gustọ
kong malaya katulad ng mga ibon.
{W Estranghera 3.4}.magkatulad, magkakatulad {J} {9-2.2}. Magkatulad na mga pangyayari. di-katulad {J}. Ang problema mo ay di-katulad ng sa kanyạ. | |
[halintulad]
|hali(ng)+tulad|
 . | |
| ihalintulad {VP}. paghahalintulad {N/G}. | |
| tulak. Drücken. | {X/N} Pangngalan |
| Sa isang tulak ay naibulid nila ang maanay na punongkahoy sa
bangin. itulak. Itulak mo and pinto, huwag mong kabigin. Itulak natin ang kotse. | |
| tulay. | {X/N} Pangngalan |
| Bumabagtas sa ilog ang tulay. tumawid sa tulay. | |
| tuldok. | {X/N} Pangngalan Mga bantas |
| magtuldok {VA10}, tuldukan {VP10}.
Tuldukan mo ang mga i. tuldok-kuwit, tuldukuwit {N/Cd}. tutuldok {N/&}. tulduk-tuldok {N/&&}. | |
| tulin. | {X/N} Pangngalan |
| Gaano ang tulin ng pinakamabilis na eruplano? | |
| tulingan.
|
{N} Pangngalan |
| tulis. | {X/N} Pangngalan |
| Nasugatan ako sa tulis ng kalawit. matulis. Matulis ang aspili. magtulis {VA.}, tulisan {VP.}. Tulisan mo ang lapis. | |
| tulisan {N}. | |
| tulisan-dagat {N/Cd}. tulisan (2) {N} :: Uri ng napakaliit na isda. Tulisang pugot. | |
| tulo. | {X/N} Pangngalan |
| Naririnịg mo ba ang tulo ng tubig
sa sahịg? Tulo
buhat sa bubungạn.
Tulo mulạ sa gripo. tulo (2) {N}. tumulo {VA00, VA01}. Tumutulo ang tubig. Tumutulo ang tubig sa gripo. patuluin {VP10}. Patuluin mo ang mga pinggạn. patuluan {VP20}.B. Medizin in die Augen). Patutuluan ko nito ang matạ mo. | |
| tulog. | {X/N/VA} Pangngalan |
| Napakasarạp ang tulog ko kagabị. tulọg {J}. Tulọg siyạ nang akọ'y dumatịng. matulog {VA00}. Natutulog pa akọ. . Puwede kang matulog sa amin. [{W Unawa 3.2}]. tulog {X/VA/  } Tulog pa
akọ.makatulog {VA00/fa} {8-3.4} . Nakatulog kagabị ang maysakịt. makatulog {VA00/fa} {8-3.5.2}. Nakatulog ang pagọd na bata. pagkatulog {N}. Si Juạn ay parang nagisịng sa mahabang pagkatulog. { LIW 26 Nob 2007 Juan Tamad}. | |
| Pagtulog. | ||
| antọk. banịg. damịt-pantulog. gising. higaạn. |
idlịp. kama. kubrekama. kumot. mạnta . pagọd. |
pangarap. papạg. puyạt. silịd-tulugan. unan. |
| tulong. | {X/N} Pangngalan |
| Nangangailangan ng tulong si Ana. tumulong {VA01/fa|fb}. Sino ang tutulong sa akin kundị ikạw? tulungan {VP10/fb|fa}. Tinulungan niyạ akọ sa mga pagsisikap ko. patulungin {VP11/fa|fi|fp}. Patulungin mo si Ed sa paglilinis ng bahay. patulungan {VP11/fb|fi|fa}. Patulungan mo kay Ed si Diding. magtulungạn {VA00/fr} {8-8.2} !!. Kung gustọ mong makaaliṣ dito, magtulungạn tayo. {W Äsop 3.1.2}. mapagtulungan {VP10} {8-5.1}. Napagtulungan akọng awayin ng mga pịnsan ko. makipagtulungạn {VA00/fr} !!. katulong {N}. Siyạ ang katulong ko sa tanggapan. | |
| tulos. | {X/N} Pangngalan |
| Binakuran niyạ ng tulos na kahoy ang
kanyạng lote. tulusan {VP10/fl|fa}. itulos {VP11/fp|fa|fl}. Para akọng kandilang itinulos sa kinatatayuạn ko nang marinịg ang pangalang Fernando Khan. {W Angela 3.12}. K. hörte. | |
| [tulot]. | {X} Ugat ng salita |
| itulot, matulutan {V/.}. | |
| [hintulot] {../hing+tulot} | |
| pahintulot {N/pa+hing+tulot}. Erlaubnis, Genehmigung. Nagbigạy ng pahintulot. magpahintulot {VA.}. pahintulutan {VP00, VP10}. Pinahintulutan siyạng umuwị. Pinahintulutan ko siyạng umuwị. ipahintulot {VP10/fp|fa}. | |
| [tulọy, tuloy]. | {X/VA} Ugat ng salita |
|
itulọy {VP00, VP10}. Itutulọy ang
kuwẹnto sa susunọd na linggọ. Tulọy {X/VP/N?}. tulụy-tulọy {J/&&}. Tulụy-tulọy na daạng patungo sa bayan. | |
| patuloy {D}. | |
| Patuloy pa rin ang ating
pagkukunwarị. {W Madaling Araw 3.3}. magpatuloy {VA01/mag+patuloy}. Nagpatuloy akọ sa paglalakạd. {W Piso 3.1}. ipagpatuloy {VP10/ipag+patuloy} {8-5.2}. pagpapatuloy {N/G}. | |
| [tulọy, tuloy] (2). | {X/VA} Ugat ng salita |
| tumulọy {VA01}. Tumutulọy
siyạ sa bahay ng kaibigan. magpatulọy {VA01/fi?fa|fb?fp}. Sino ang magpapatulọy sa mga panauhin? patuluyịn {VP10/fp?fb|fi?fa}. Pinatulọy nilạ akọ kagabị. | |
| tuluyan {N}. | |
| ... sapagkạ't walạ nang
lugạr para kanilạ sa tuluyan.
{Luc. 2:7}. manuluyan {VA00}. ... siya'y nanunuluyan sa bahay ni Dona C. L. {W Ibig ni Rizal 3.5} . L. panunuluyan {N/G}. | |
| tulọy (3). | {D/EC} Pang-abay |
| Maingay kayọ. Nagisịng tulọy ang bata. Als Folge davon ist das Kind aufgewacht. | |