ti
Pambungad Talahuluganang ti
ta tag tal tan tao tas   ti til tin ting tini tip tir tis tiw   to tu tum


tibay. {X/N} Pangngalan
tumibay {DT00}.
tibayan {DB10}. Tibayan mo ang hagdạn.
magpatibay {DT01, DT10}. Limạng daạng pisong depositọ ang nagpatibay sa bilihan.
patibayin {DB10}.
pagtibayin {DB10}. Sa halịp, pinagtibay nilạ ang pagbu ng isạng wikang pambansạng nakabatay sa ... {W Almario 2007 3.2}.
katibayan {N}. Katibayan ng pagkakasala ng nakamatạy.
patibay {N}.
matibay {U}. Matibay ang haligi. Matibay ang kanyạng pasiyạ.

tibọk. {X/N} Pangngalan
Tibọk ng puso.
tumibọk {DT00}. Tumibọk ang puso niyạ nang mabilịs [malakạs].

tig-. {x} Unlapi ng pang-uring bilang {9-6.5}
tig-isạ {U/N}.
tigalawạ, tigtatatlọ, tigapat, tiglilimạ.
Laging pag-uulit ng pantig kung katinig ang unang tunog.

tigagal. {X/N} Pangngalan
nakatigagal {U}. Napatigagal si Tan Sua sa nakita. {W Nanyang 13.23}.

tigạng. {X/U} Pang-uri
Uhạw ang tigạng na lupa. {W Uhaw}.

tigạs. {X/N} Pangngalan
Tigạs ng puso. Tigạs ng loọb.
manigạs {DT00/mang+tigas}. Nanigạs lalo ang mga kamaọ ni Joe sa mga naririnịg. {W Suyuan 5.3}.
patigasạn {DB10}. Ginagamit ang almirọl upang patigasạn ang labada.
patigasịn {DB10}. Pinatigạs niyạ ang kamisadẹntro sa almirọl.
katigasạn {N}. Katigasạn ng bakal. Katigasạn ng ulo.
patigạs {N, U}, pampatigạs {N}. Patigạs ng damịt ang almirọl.
matigạs {U}.
 Matigạs na lupa. Matigạs na karnẹ. Matigạs na mukh.
magmatigạs {DT00}. Masmatigạs ng puso.

tigdạs. {X/N} Pangngalan
Dinapuan siyạ ng tigdạs.
magkatigdạs {DT00}.
tigdasịn {DT00?DB00}. Huwạg kang lumipat sa kanyạ, bak tigdasịn ka rin.

tigil. {X} Ugat ng salita
tumigil {DT00/fg, DT10/fg|ft, DT01/fg|ft}. Tumigil ang ulạn. Tumigil siyạ sa tapạt ng simbahan. {DT00 P-A/I}. Tumigil siyạ ng pagsasalit nang masam. Tumigil na rin siyạ sa kanyạng pag-aaral. {W Unawa 3.8}.
tumigil {DT01/fg|fn}. Kayạ't naisipan kong lumuwạs ng Maynila kung saạn siyạ tumitigil ayon kay Lola. {W Damaso 4.2}.
matigilan {DT00/fy, DT01/fy|fs} {6-3.2} . Natigilan siyạ nang sabihin sa kanyạ na hulọg siyạ sa iksamen.
patigilin {DB10/fg|fh}. Pinatigil niyạ ang kabayo.
pampatigil {N}.
tigịl {U}.

[tihaya]. {X} Ugat ng salita
tihay, patihaya {U}.
tumihaya, magtihay {DT00}.
itihaya {DB10}, magpatihaya {DT10}. Nagpatihaya ng kalabạw ang hangin.
patihayain {DB10}. Pinatihaya ng hangin ang kalabạw.

[tiịs]. {X} Ugat ng salita
magtiịs {DT10/fg|ft} {6K-132 [14 15]}. Nagtiịs siyạ ng maraming hirap. = Er hatte viel durchzumachen. Kanin mo kung anọ ang nasa mesa o magtiịs sa wal.
matiịs {DB10/ft|fg}. Hind mo na siguro natiịs balewalaịn ang pagsiklọt ng aking mga kalamnạn. {8K-755}.
makatiịs {DT10/fg|ft, DT01/fg|ft}.
makapagtiịs {DT10/fg|ft}. May mga taong nakapagtitiịs ng matindịng sakịt.
tagatiịs {N} F Gr.

[tikịm]. {X} Ugat ng salita
tumikịm {DT10, DT01} {6-1.2}. Tumikịm akọ ng sinigạng na hipon. Tumikịm akọ sa matamịs na langk.
makatikịm {DT10/fg|ft} {3-3.5.2}. May karapatan itọng makatikịm ng kauntịng ginhawa sa katandaạn {W Nanyang 13.28}.
tikmạn {DB10}. Tinikmạn namin ang adobo.

tiklọp. {X/N} Pangngalan tup
Ilạng tiklọp ang gagawịn ko sa papẹl?
magtiklọp {DT10}.
tiklupịn {DB10/ft|fg}. Tiklupịn mo ang sulat. Tiklupịn mo ang mantẹl.
itiklọp {DB10/ft|fg}. Itiklọp mong lahạt ang mga damịt na malinis na. {11-8}.

tikoy." {N/Ch} Intsik

tiktịk. {X/N} Pangngalan
paniniktịk {ND}.

[tikom]. {X} Ugat ng salita
tikọm {U}.
magtikom ng bibịg. Magtikom ka ng bibịg.
itikom ang bibịg. Itinikom ni Lea ang kanyạng bibịg at sak sumimangot.

tila. {A/PC} Pang-abay bak {10K-221}
Tila tamạd siyạ.
Tila uulạn. Bak umulạn. Ang mga masusuyo mong paghalịk ... ay tila pahiwatig ng pag-ibig na hind mo puwedeng sabihin. {W Madaling Araw 3.9}.
tila totoọ {A U}.

tilamsịk. {X/N} Pangngalan
Tilamsịk ng mantika sa mainit na kawali. (hind tumitilamsịk ang mantika, ngunit ang tubig na sumisingạw). Nabas akọ ng tilamsịk ng tubig.
mamilansịk {DT00/fg, X/pilansik}. Namilansịk ang mga kuwitis.
tumilamsịk {DT00/fg}. Tumilamsịk ang mantika nang ihulog ko ang isd sa kawali.

tilaok. {X/N} Pangngalan
tumilaok {DT00}. Tumitilaok ang mga manọk na lalaki.

tilạpya (Tilapia mossambica, Scomberoides commersonianus).   {N/Ar(La)} Pangngalan

[tili]. {X} Ugat ng salita
[natili] .
 manatili {DT00}. Manatili ka muna rito hanggạng akọ'y nakabalịk. Ngunit mananatili tayong pulubi hanggạ't hind natin nailaplano ang edukasyọng tungo sa pagpapalakạs ng ating pambansạng kakayahạn. {W Almario 2007 3.7}.
magpanatili {DT10}.
panatilihin, papanatilihin {DB10}. Panatilihing sarado ang pint. Nagtatakạ kamịng lahạt kung papaanọ pinapapanatili ng aming lola ang kanyạng kabataan at kagandahan. Panatilihin natin ang ating pagtatalakayạn sa paksạng pinag-uusapan.
pananatili {N}.

tilos. {X/N} Pangngalan
tilọs {U}.
matilos {U}.

timb. {X/N} Pangngalan
Pun ng tubig ang timb. Isạng timbạng tubig.

timbạng. {X/N} Pangngalan
Gaanọ ang timbạng mo? 1.68 m ang taạs ko, at 49 kg ang timbang ko.
manimbạng {DT00/mang+timbang}. Magalịng siyạng manimbạng sa kabayo.
tumimbạng {DT10}. Noọng isạng taọn tumimbạng pa siyạ ng 50 kg, pero ngayọn may 60 kg na siyạ.
magtimbạng {DT10}. Magtimbạng ka ng kalahating kilong asukal.
timbangịn {DB10}. Timbangịn mo ang arina.
timbangan {N}. May daya ang timbangan niyạ.
katimbạng {U}. Katimbạng ang pahiwatig ng dalawạng panig.
magkatimbạng, makakatimbạng {U} {9K-222}. Magkatimbạng ang pahiwatig ng dalawạng panig.
  Sukat at timbang.

timog. {X/N} Pangngalan Dako
Pul sa timog ng Pilipinas ang Mindanao.
Dagat Timog Tsina.

timplạ [tim'pla]. {N/Es} Espanyol
Anụ-anọ ang timplạ ng putaheng itọ?
magtimplạ {DT10}. Nagtitimplạ siyạ ng simẹnto at buhangin.
ipagtimplạ {DB20}. Ipagtimplạ mo ng kapẹ ang bisita.
pakitimplạ {DB20}. Pakitimplạ mo ng kapẹ ang bisita.

tinadọr. {N/Es} Espanyol |tinador|
tinadọr (2) {N/Es} |trabuco, mandrón|.

tinapay
tapay.
tindạ. {N/Es} Espanyol |tienda|
Ibạ't ibạng klase ang tindạ niyạ.
magtindạ {DT10/fg|ft}. Nagtindạ akọ ng baboy.
itindạ {DB10}. Itindạ mo ang prutas na itọ sa palẹngke.
magpatindạ {DT10}, ipatindạ {DB10}. Ipinatindạ niyạ sa kanyạng anạk ang natirạng tela.
makapagtindạ {DT10/fg|ft} {6-3.4}. Nakapagtindạ akọ ng baboy.
maitindạ {DB10}. Walạ akọng problema upang maitindạ lahạt ng aking mansanas.
tindahan {N}. Malakị ang tindahan ng mga damịt sa Daạng Rizạl.
panindạ {N}. ... pumasok (ako) sa silịd na imbakan ng mga panindạ. {W Nanyang 11.11} ... (ich) betrat den Lagerraum für die Waren.
patindạ {N}.
magtitindạ {N}.
tindera, tindero {N}.

tindị. {X/N} Pangngalan
Tindị ng lamịg. Tindị ng bigạt.
tindị ng dug {N} (presyọn ng dug) .
tumindị {DT00}.
magpatinḍ, patindiḥn {D}.
katindihạn {N}. Katindihạn ng sakịt.
matindị {U}.
napakatindị {U}. Napakatindịng kaligayahan.

tindịg. {X/N} Pangngalan
tumindịg {DT00}.
Tindịg! {X/DT}.
magtindịg {DT10}.
manindigan {DT01/mang+tindigan}. Nanditọ tayo ngayọn dahil sama-sama tayong nanindigan at nagtiwala na may pag-asa. {W Aquino 2010 3.24}.
patindịg {U, A}.

tingal. {U} Pang-uri
tingalaịn. Ang may inisuksọt sa dingdịng, ay may titingalaịn. (Kasabihan) .

tingg. {X/N} Pangngalan
Mga tubong tingg.

tinggạl. {X/N} Pangngalan imbạk
May malakịng tinggạl ng bigạs ang tindahan.
tinggạl, nakatinggạl {U}.
magtinggạl {DT10/fg|ft}.
itinggạl {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn}.
tinggalan {N}.
paminggalan, paminggananpinggạn.

tingịn. {X/N} Pangngalan
Isạng biglạng tingịn. Sa aking tingịn higịt na magandạ ang mga sayạw ngayọn kaysạ noọn. Dire-dirẹtso pa rin siyạ at hind bumaling ng tingịn sa mga dinadaanạn. {W Suyuan 5.6}.
tumingịn {DT01/fg|ft?fn}. Tumingịn ka sa gawịng itọ.
tumingịn-tingịn {DT01/fg|ft?fn}. Maya-mayạ'y dumatịng ang babaeng nakaitịm, at nang makitang may mga bumibilị, nagkunwạ itọng tumitingịn-tingịn sa mga panindạ sa eskaparate. {W Nanyang 11.10}.
tingnạn {DB10}. Tingnạn mo ang larawan. Tiningnạn ni Lolo si Paola ng tingịng matalịm. Tignạn mo ang maitịm na ulap na iyọn. Titingnạn ko.
tingnạn sa {DB10 TK}. Tingnạn sa pahinạ 10. Tingnạn din sa pangkạt .... Daglạt sa tingnạn mo itọ sa ang tingnạn sa.
magpatingịn sa doktọr {DT01 TK N/La}.
paningịn {N/pang-}. Higịt na mabuti ang paningịn ng mga ibon kaysạ mga aso. . Matalas ang kanyạng paningịn.
pantulong sa paningịn {U TK N}.
pagtingịn {N}. May malakị akọng pagtingịn sa isạng taong tumutupạt sa pangako.

Tingin / Ilaw.
baling ng tingin.
kinạng.
kintạb.
kislạp.
kita.
ling.
lingọn.
masịd.
noọd.
pansịn.
silaw.
sulọ.
tanạw.
tingịn.
titig.

tingkayạd (1) . {U} Pang-uri
maningkayạd, tumingkayạd.
patingkayạd, nakaupong patingkayạd {U}.
tingkayạd (2) {U}.
tumingkayạd. Tumingkayạd ka para abutin ang sampạy.
patingkayạd {U}. Patingkayạd akọng lumapit sa pint. {W Nanyang 11.11}.

tingtịng. {X/N} Pangngalan
:: Mga tadyạng na dahong pạlma at tawag sa walịs na yari sa tadyạng iyọn.
(walịs) tingtịng.
tingtịng (2):: Palayaw para sa matangkạt at di-matabạng tao.

tinidọr. {N/Es} Espanyol |tenedor|

tinig. {X/N} Pangngalan
Magandạ ang tinig niyạ.
katinig {N}.
patinig {N}.
katinigan {N}.

tinịk. {X/N} Pangngalan
tinịk (2) {N} .
tinikạn {DB10}.
matinịk {DB00?DB01}. Natinik ang kanyang daliri sa tinik ng rosas.
matinịk {U}.

[tin]. {X} Ugat ng salita
katinuạn {N}.
matin {U}.

tinola. {X?/N} Pangngalan

tipaklọng (Kulisap). {X/N} Pangngalan

tipạn. {X} Ugat ng salita
magtipạn, makipagtipạn {DT00}. Magtitipạn silạ bukas.
tipanịn {DB11?}.
tipanan {N}.
katipạn {N}.
magkatipạn {U}.

tipịd. {X} Ugat ng salita
magtipịd {DT10, DT01} {6-1.3}. Magtipịd kayọ ng / sa tubig. Magtipịd kayọ ng gugol sa bahay. .
tipirịn {DB10}. Tipirịn mo ang iyọng lakạs.
matipịd {U}.

tipon. {X/N} Pangngalan
matipon {DT00}. Natitipon ang baṣra sa likurạn ng bahay.
magtipon {DT00, DT10}.
tipunin {DBV10}. Tinipon ni A.A. ... tirạng ulam at kanin na tinipon ko. {W Angela 3.8}.
pagtitipon {ND}.
katipunan {N}.
Katipunan {N/Na}.
Kataạs-taasạn Kagalang-galangan na Katipunan ng mga Anạk ng Bayan (KKK).

[tirạ] (1). {X} Ugat ng salita
tumirạ {DT01}. Sino ang tumitirạ sa bahay na iyọn?
manirahan {DT01/fg|fn/mang+tirahan, DT00/fg} {6-8 (2)}. Noọng araw, nanirahan din kamị sa poọk na itọ. Mga naninirahan. May panahọn pa tayo upang manirahan dito. {W Äsop 3}.
tirahan {N}. Maliịt lamang ang kanilạng tirahan.
tirahan (2) {N}. Hind ko alạm ang tirahan niyạ.
pagkakatirạ {N}.
nakatirạ {U}.

tirạ (2). {X/U} Pang-uri
Tirạng pera. Tirạng pagkain.
matirạ {DT?DB00}. May ilạn pang manggạng natitirạ sa puno.
magtirạ {DT11}. Nagtirạ siyạ ng pagkain para sa anạk niyạ.
itirạ {DB11}, tirahạn, tirhạn {DB20}.
natirạ, natitirạ {N/DT?DB/D, J/DT?DB/D, N/DT?DB/K, J/DT?DB/K}.

[tirik] (1). {X} Ugat ng salita tay
tirịk, nakatirik {U}.
magtirik {DT10/fg|ft}. Nagtirik ng gusali.
tirikan {DB20/fn|fg|ft}. Tinitirikan nilạ ng bodega ang lupang iyọn.
patirikin {DB10/f|fh}.
[tirik] (2).
 magtirik {DT10/fg|ft}.
tirikạn ng kandila {N}.
[tirik] (3).
tumirik {DT00}.
matirik {D.}.
pagtirik {ND}.

tirintạs, trintạs. {N/Es} Espanyol |trenzas| salapid
tirintạs, trintạs (2) {N}.
magtirintạs, itirintạs {D.}.

tirirịt. {N} Pangngalan huni

tisis. {N/Es} Espanyol tuy

[tistịs]. {X} Ugat ng salita
tumistịs, magtistịs, tistisịn {D.}.
pantistịs {N}. Lagari ang isạng pangtistịs ng kahoy.

tịsyu. {N/En} Ingles

titig. {X} Ugat ng salita
tumitig {DT01}.
titigan {DB10}. Tinitigan ng maliịt na batang babae ang mga laruạn sa tindahan.
mapatitig {DT01/fg|fn} {6-3.5.1}. Napatitik din siyạ kay Joe. {W Suyuan 5.2}.

titik. {X/N} Pangngalan
May 26 titik sa abakadang Latino.
katitikan. Buọd ng mga pinag-usapan sa pulong ang katitikan. Nag-iingat ng katitikan ng pulong ang kalihim.
panitikạn.

titis. {X/N} Pangngalan
titisạn.

tiwala. {X/N} Pangngalan
Nagkaroọn akọ ng tiwala dahil sa kanyạng sinabi.
maniwala {DT01/fg|ft?fp}. Naniniwala sa iyọ akọ. At sino ng ang maniniwalang ...? {W Regine 3.4}.
magtiwala {DT01/fg|ft?fp}. Magtiwala ka sa 'kin, Aldo. {W Naglaho 3.18}. Nagtitiwala akọ sa kanyạng kakayahạn.
makapaniwala {DT00/mapakang+tiwala}. Mịnsan ng parang hind akọ makapaniwala. {W Regine 3.4}.
mapạgtiwalaan {DB10/ft|fg} {6-5.1}.
mapagtitiwalaan {U/DB10/F}.
katiwala {N}. Nasa harạp ng naturang simbahan ang pinagtatrabahuhan kong restorạn bilang katiwala. {W Angela 3.1}.
paniwala, paniniwala {N}. Iyạn ang paniwala ng Iglẹsya.
pagtitiwala {N}. May mga taong nagpapahiwatig ng pagtitiwala sa sarili.
mapagkakatiwalaan {U}.
mapaniniwalaan {U}.
kapanị-paniwala {U}. Kapanị-paniwalang ulat.

tiwalạg. {X/U} Pang-uri
tumiwalag {DT01}.
magtiwalạg {DT11}.
itiwalạg {DB11}. Itiniwalạg siyạ sa trabaho.
matiwalạg {DB11}.
pagtitiwalạg {ND}.
pagkatiwalạg {N}. ... dahil sa pagkakalay sa sariling kultura, ang pinakamasaklạp na uri ng pagkatiwalạg o alyenasyon. {W Salazar 1996 2.1.17}.

tiwal. {X/U} Pang-uri
Tiwal ang kalagayạn.

tiwạs. {X/U} Pang-uri
magtiwasan {DT00}.
tiwasan {N}.

tiwasạy. {X} Ugat ng salita
tumiwasạy {DT00/fg}.
itiwasạy {DB10}. Itiwasạy mo ang iyọng isip.
katiwasayạn {N}. Sandalịng pag-uusap ngunit nag-iwan ng katiwasayạn sa aking puso't isipan. {W Estranghera 3.1}.
matiwasạy {U}. Matiwasạy na kamatayan. Matiwasạy na pamumuhay.

tiyag. {X/N} Pangngalan
Kailangan ang tiyag upang magtagumpạy.
magtiyag {DT01/fg|ft}. Nagtiyag akọng makinịg sa mga kuwẹnto niyạ. {W Estranghera 3.3}. Magtigay ka sa iyọng pag-aaral.
pagtiyagaạn {DB10/ft|fg}. Pinagtiyagaạn niyạ ang pag-̣aral ng Pransẹs.
matiyag {U}. ... kasama ang amạng si Mang Gerry na matiyagạng nagbabantạy sa kanyạ. {W Regine 3.2}.

tiyạk. {X/U} Pang-uri
Tiyạk na kanyạng pag-alịs sa Miyerkulẹs patungang Tsina. Tiyạk ka bang isinarạ mo ang pint? Magbigạy ka ng tiyạk na kasagutan.
pangalang tiyak → pangngalang pantangi Gr.
tumiyạk {DT}.
tiyakịn {DB10/ft|fg}. Tiniyạk niyạ sa akin na mababayad siyạ sa katapusạn ng buwạn. Tiyakịn mong natanggạp ang pera. Mahirap tiyakịn kung magkano ang ating gagastusin.
matiyạk {DB10/ft|fy} {6-1.1} . Matitiyạk ba natin ang tagumpạy? .
di-tiyạk {U}. Di-tiyạk kung may pasok ngayọn o wal.
katiyakạn, katiyakan {N}.
paniyạk {N} F Gr {2K-101}.
walạng-katiyakan {U}. Walạng katiyakan kung siyạ'y daratịng.

tiyạn. {X/N} Pangngalan sikmura

tiyani. {N/Ch} Intsik
:: Maliit na sipit na pambunot ng buhọk o panghawak sa maliliit na bagay.

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan ti   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   to - tsi   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag