| tal - tam | |
| Pambungad | Walang talahuluganang sa tal - tam |
| ta tag tala tali talo tals tama tamb tami tan tao tas ti to tu tum | |
| tala. | {X/N} Pangngalan |
| Sa kanluran ang talang pangabi. Talang Batugan {N J}, Hilagang Bituịn. | |
| talạ. | {X/N} Pangngalan | ||||||||||||||||||
| Kumuha ka ng mga talạ sa panayạm. Una'y ilạng talạ tungḳl sa
pamagạt. {W Nanyang 2.1}. italạ. Italạ mo ang mga pangalan. Mach eine Liste der Namen. magpatalạ {VA10/fi/fp}. ... na magpatalạ ang buọng sanglibutạn. {Luc. 2:1}. talaan. Gumawạ ang kusinera ng talaan ng mga bagay na bibilhịn. Talaan ng mga nilalamạn. . talahanayan, talahanayạn {N/Cd/tala+hanay+an}. |
|||||||||||||||||||
| Talahanayan. | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| talatakdaan {N/Cd/tala+takda+an}
. talaarawan, talaarawạn {N/Cd/tala+araw+an}. talambuhay {N/Cd/tala+buhay}. talatinigan, talaturingan {N/Cd/tala+tinig+an} . talasalitaan {N/Cd/tala+salita+an}. talatumbasan {N/Cd/tala+tumbas+an}. talahuluganan {N/Cd/tala+hulog+an+an}. | |||||||||||||||||||
| talagạ. | {X/J} Pang-uri |
| Talagạng mabuti siyạ. Ang talagạng dahilạn ng sakịt na iyọn ay hindị natutuklasạn. | |
| talagạ (2) {J}. | |
| italagạ
{VP/fp|fa|fb?fl}. Sa mga itinalagạ sa
paraạng labạg
sa batạs, itọ ang aking babalạ: ...
{W Aquino 2010 3.10}. nakatalagạ {J}. | |
| talakay. | {X} Ugat ng salita |
| tumalakay {VA01}.
Tumatalakay sa panggagamọt ang magasịng
iyọn. talakayin {VP10}. Tinatalakay sa bahaging itọ ang mga paraạn ... {  Aganan 1999 p.21}.pagtalakay {N}. pagtatalakay {N}. | |
| talaksạn. | {X/N} Pangngalan |
| magtalaksạn {VA10}. Magtalaksạn ng
kahoy-panggatong. italaksạn {VP}. Italaksạn mo ang kahoy na nakakalat. . | |
| talampạs. | {X/N} Pangngalan |
| Ipinapastọl niyạ ang mga kambịng sa isạng talampạs. {W Samadhi 4.1}. | |
| talangkạ (Varuna litterata). | {X/N} Pangngalan |
| talas. | {X} Ugat ng salita talịm |
| katalasan {N}.
Katalasan ng isip. matalas {J}. Matalas na talịm. Matalas na isip. | |
| talastas. | {X/VP,J?} Pang-uri |
| talastasin {VP10}. Tinatalastas
ko na siya. Tinatalastas ko ang Lemery. talastas {X/VP}. Talastas ko siya. Talastas ko ang Lemery, tumira ako doon ng sampung taon. maggpatalastas {VA11}. ipatalastas {VP11}. Ipalastas mo sa kanya ang balita. makipagtalastasan {VA00}{8-9.1}. patalastasan, pagpatalastasan {VP11 [P-A(tungkol sa)]}. Pinapalastasan mo ba sila tungkol sa iyong pagdating? pakikipagtalastasan {N/G}. Ito [sariling wika] ang nagiging daan ng mabisang pakikipagtalastasan sa bawat kasapi ng sistema. . | |
| talata. | {X/N} Pangngalan |
| Sa unang talata ipinakilala ang magkapalad na tauhan sa kuwentong
pag-ibig. talataan {N}. | |
| talbos. | {X/N} Pangngalan |
| Isang tali ng talbos ng sili. | |
| tali. | {X/N} Pangngalan |
| tali.). Isạng
tali ng talbọs ng sili. magtali, itali, talian {V.}. Talian mo ang aso. Itali mo ang iyọng sapatos. matali, mapatali {VP10/fp|fa} {8-3.5.1}. Natali ni Gina ang sintạs. Napatali ni Gina ang sintạs. walạng-tali {J}. Bakit walạng-tali ang aso? panali {N}. | |
| [talik]. | {X} Ugat ng salita |
| magtalik {VA01}. | |
| makipagtalik {VA01} {8-9.1}. pagtatalik {N/G}. pagkamatalik {N}. katalik, nakatalik {N}. matalik {J}. | |
| [talikọd]. | {X} Ugat ng salita |
| tumalikọd {VA00, VA01}. Tumalikọd muna siyạ at sakạ
bumahịn. talikdạn, talikurạn (1) {VP10/fp?fb|fa}. Huwạg mo akọng talikurạn at kinakausap pa kitạ. talikdạn, talikurạn (2) {VP10/fp|fa}. Tinalikdạn niyạ ang kanyạng paniwalan. pagtalikọd {N/G}. Pagtalikọd sa panggitagạ. | |
| talikwas. | {J} Pang-uri |
| talikwasin {VP10}, tumalikwas {VA10}. Talikwasin mo ang takip ng garapon. | |
| talim. | {X/N} Pangngalan talas |
| Matalas ang talim ng kutsilyo. matalim. Matalim na kutsilyo. | |
| [talima]. | {X} Ugat ng salita |
| tumalima {VA01}. Hindi tumatalima
sa batas ang mga taong ito. talimahin {VP10} {8-2.2}. Talimahin mo ang batas na ito. pagtalima {N/G}. Mahigpit na pagtalima sa kahingian ng anyo { UPD pormal}. | |
| talinghaga. | {X/N} Pangngalan |
| matalinghaga {J}. Matalinghagang paglalarawan. | |
| talino. | {X/N} Pangngalan |
| Salat siya sa talino. matalino {J}. Matalinong mag-aaral si Juan. | |
| taliptip. | {X/N} Pangngalan |
| :: Susong-dagat na karaniwang dumidikit sa mga bato at ilalim ng bangka. | |
| [talisod, tisod]. | {X} Ugat ng salita |
| matalisod, matisod {VA00, VA01}. Biglang natisod sa palumpong ang isa sa mga utusan. {W Busilak 3}. | |
| taliwas. | {J} Pang-uri |
| kataliwasan {N}. Kataliwasan sa tuntunin ang ginawa mong iyan. Kataliwasan ng katotohanan. | |
| talo. | {X/J} Pang-uri |
| Talo na kamị. manalo {VA01/mang+talo}. Nanalo kamị sa unang larọ. magtalo {VA00}. Laging nagtatalo silạng dalawạ. talunin, taluhin {VP10}. Tinalo ko siyạ. matalo {VP11}. Natalo nilạ kamị sa larọ. Natalo na kamị. magpatalo {VA01}. Nagpatalo ang mga manlalaro sa kanilạng kalaban. pagtalunan {VP10}. Pinagtatalunan nilạ kung sino .... pinagtatalunan {J/VP10/E}. panalo (1) {N/pang-talo}. Panalo na kamị. . panalo (2) {N/pang-talo}. Limạ ang panalo nilạ at walạng talo. pagtatalo {N/G}. Lumikhạ ng malakịng pagtatalo sa nayon ang sinabi niyạ. . | |
| talọn. | {X/N} Pangngalan |
| talọn. Talọn ng Pagsagjạn.
. tumalọn {VA01/fa|fl}. Tumalọn ang kạmbing sa balọn. Tumalọn ang dagạ sa bintana. talunin {VP10/-in} {8-2.2} . Kaya mo bang talunịn ang taạs na iyạn? . makatalọn {VA01/fa|fl} {8-3.4} . Nakatalọn ang dagạ sa bintana. | |
| talọng (Solanus melongera). | {X/N} Pangngalan |
| talọs. | {X/J} Pang-uri |
| tumalọs {VA10}, talusịn {VP10}. matalọs {VP10}. Hindị ko matalọs ang hiwaga. Malakị na ngạ akọ, isạng ganạp na dalaga nang matatalọs. {W Girl 3.5}. pagtalos {N/G}. | |
| talsik. | {X/N} Pangngalan |
| talsik (2) {N}. talsikan, matalsikan {VP}. tumalsik {VA00}. | |
| talubata. | {N/Cd/talo?+bata} Pangngalan |
| taludtod. | {X/N} Pangngalan |
| taludturan {N} (saknong). | |
| talukap. | {X/N} Pangngalan bubong ng mata, takipmata, takip-mata |
| talukap, talukapmata, talukap ng mata . Malalim ang talukap ng maamong mga mata. {W Samadhi 4.2}. | |
| talulot. | {X/N} Pangngalan |
| Butil na hamog sa sutlang talulot. {W Kung saan 3.2}. | |
| talumpati. | {X/N} Pangngalan |
| tama. | {X/J} Pang-uri |
| Tama nga ang sinabi ng inahịng
manọk. {W Äsop 3.4.2}. Tama ang
iyọng ginawạ. Tama
lang, hindị mahaba, hindị
maiklị. Tama sa oras {J MA N}. Sa tamang panahọn. Tama na!. magtama {VA00}. Nagtama ang tingịn ng dalawạ. {W Bulaklak 8.5}. itama. Itama mo iyạn sa sukat na gustọ niyạ. magkatama-tama. pagtamain. Pagtamain mo ang mga kuwẹnta. makatama. matamaan {VP10/fb|fa, VP10/fp|fa}. Pakisarạ mo ang bintana, natatamaan akọ ng sinag ng araw. Natamaan niyạ ang unang prẹmyo. di-tama {D.J}. tamang-tama {J}. Tamang-tama ang sukat. | |
| tamạd. | {X/J} Pang-uri |
| Ayaw mag-aral ang tamạd na bata. Juạn Tamạd. Si Juạn Tamạd ang tamạd na Pilipino, kasalungạt sa masipag na Amerikano (Bukambibịg habang sa pamumuno ng Estados Unidos). magtamạd {VA10}. Nagtatamạd siyạng mag-aral. tumamạd {VA00}. Tumamạd si Pedro mulạ nang tumandạ. tamarịn {VP00?}. Tinatamạd akọ. Tinatamạd na maglabạ akọ. katamarạn {N}. Ang katamarạn ay malimit magịng sanhị ng kasamaạn. | |
| tamales. | {N/Es/Mx} Espanyol-Mehiko |
| :: Kakaning yari sa giniling na sinangag na bigas (sa Mehiko: mais),
minsan sa gata at nilagyan hinihiwang baboy, itlog, hipon, mani at iba pa, bago binalot
sa dahon, tinalian at pinasingawan. tamales (2):: Sa palengke: Isang uri ng malaking suman. | |
| taman. | {N} Pangngalan |
| pagtataman. Ang kanyang pagtataman sa pag-aaral. | |
| [tamasa]. | {X} Ugat ng salita |
| magtamasa {VA10/fa|fp}.
Kung pinili lamang nila kahit ang Espanyol ay nagtatamasa sana tayo ng
higit na matalik na ugnayan sa Espanya at mga bansa sa Amerika Latina.
{W Almario 2007 3.2}. tamasahin, pagtamasahan {VP10/fp|fa}. Malaking suwerte ang tinatamasa ngayon ng mang-aawit (na si Regine Velasquez). {W Regine 3.1}.V. | |
| tambạk. | {X/N} Pangngalan buntọn |
| magtambak. itambạk {VP11}. Itinambạk nilạ ang basura sa tabị ng daạn. santambạk {N}. Santambạk ng lumang pahayagạn. tambakan {N}. |
| tambakol: etwa 40 cm langer Speisefisch, dem Tunfisch verwandt. | {X/N} Pangngalan |
| tambạl. | {X/N} Pangngalan |
| katambal {N}. Katambạl
nitong pandiwa. {J?} { Aganan 1999 p.60}. itambạl {VP11}. tambalan {J, N}. Salitạng tamabalan. Pangungusap na tambalan. F .... tambalan F :: Anumạng uri ng bagay na may tiyạk na komposisyọng kimikọ. | |
| tambiyolo. | {N/Es} Espanyol |
| Ang mga kalahọk ay inilagạy na lahạt sa loọb ng tambiyolo. | |
| tambọ (Phragmites vulgaria) . | {X/N} Pangngalan |
| tambọ :: Uri ng damọ. tambọ, walịs tambọ:: Yari sa dahon ng tambọ ang walịs tambọ. | |
| tambọk. | {X/N} Pangngalan |
| matambọk. | |
| tamis. | {X} Ugat ng salita |
| tumamis {VA00}. Tumatamis ang
mangga habang nahihinog. patamisin {VP10}. matamis {N}. matamis {J}. Matamis ba ang mangga? | |
| tamlay. | {X} Ugat ng salita |
| tumalay {VA00}. magpatamlay {VA01}. Nagpatamlay sa kanya ang masamang balita. matamlay {J}. | |
| [tamo]. | {X} Ugat ng salita |
| magtamo {VA10}. tamuhin {VP10}. matamo {VP10}. pagkatamoy {N}. Pagkatamo ng lupa. | |
| tampọ. | {X/N} Pangngalan |
| May tampọ akọ sa iyọ. magtampọ. Nagtampọ siyạ pagkạt hindị nasunọd ang kanyạng gustọ. tạmpuhan. | |
| tampọk. | {X/N} Pangngalan |
| tampọk (2) {N}. magtampọk {VA10, VA11}. itampọk {VP10}. Itinampọk sa lathala ang .... tampukạn {VP10}. Ang ... pagsusuri ay tinatampukạn ng ... ideya. { Nolasco 2006 p.2}
. | |
| tampol. | {X} Ugat ng salita |
| tampulan (1) {N} . tampulan (2) {N}. Siya ang tampulan ng lahat ng mata. Tampulan ng tukso. | |
| [tamtam]. | {X} Ugat ng salita |
| katamtaman. Katamtaman ang kanyang taas. Katamamtaman ang aking anak sa kanyang pag-aaral. Mainit pa ang tubig? Katamtaman lang. Katamtaaman lang, hindi mahaba, hindi maikli. | |