| tag - tak | |
| Pambungad | Talahuluganang tag - tak |
| ta tag tago tagu tah tak taki tal tan tao tas ti to tu tum | |
| taga- | {.} Unlapi |
| taga-. (1) {N}. Taga-Batangas siya. Tagalalawigan
siya.
Tagasaan ka ba? taga-. (2) {N}. Tagaluto. Kusinera. Tagabantay. | |
| tagaktak. | {X/N} Pangngalan |
| Tagaktak ang kayang pawis. {W Samadhi 4.2}. | |
| tagal. | {X/N} Pangngalan |
| Hustong isang oras ang tagal ng pagpupulong namin.
. tumagal {DT00}. May lakas sa loob na tumatagal. magtagal {DT00}. "Hindi na ako magtatagal", sabi ni Joe kay Rod. {W Suyo 5.6}. magpatagal {DT10}. patagalan {DB10}. Huwag mo namang patagalan ang panliligo at maliligo rin ako. pampatagal {N}. matagal {U}. Matagal na paghihintay. Matagal na pagkakasakit. Gaano katagal? {12-2.3}. matagal {A}. Matagal na siyang namatay. matagal gawin {A DB}. | |
Tagalog.
 |
{N/J/taga+ilog?} |
| Tagalog {N}. magtagalog {DT00}. Marunong ka bang magtagalog? | |
| tagay. | {X/N} Pangngalan |
| tagayan. {N}. tumagay {DT00}. Sabay-sabay silang tumagay para sa ikapagtagumpay ng kanilang binabalak. magtagay, magtagayab. tanggera, tanggero {N/Cd/Esm/tagay+tungga+era?}. | |
| tagaytạy. | {X/N} Pangngalan |
| Tagaytạy (2):: {N/Na} Lungsọd sa Cavite. | |
| tagihawat. | {X/N} Pangngalan |
| taglay. | {X/N} Pangngalan |
| Taglạy niyạ ang pambihirang kagandahan. Taglạy ng
masayạng ngitị ang kanyạng halina. taglạy (2) {U}. Nawalạ ang taglạy na kahulugạn nito. {  Alcantara 2006 p.7}
. | |
| [tago]. | {X} Ugat ng salita |
| tagọ {U}. Nang
makapagsilang sa isạng tagọng pagamutan ...
{W Angela 3.16}. itago {DB10}. Itago mo sa aparadọr ang regalo. May itinatagong lihim si Bidong. {W Daluyong 15.03}. pagtaguan {DB10}. Huwạg mo akọng pagtaguan at nakikita na kitạ. matago, mapatago {D.}. Mayroọn siyạng natatagong kakayahạn. pinagtataguan {N/DB/K}. Nakikita ko silạng dalawạ pero di ko talagạ makita ang kanilạng pinagtataguan. {W Mumo 3.2}. taguạn {N}. Halinang maglarọ ng taguạn. nakatago, nakatagọ {U}. Nakatago sa ilalim ng kama ang salapị. patagọ {U}. Pero sa nakikita kong patagọng pagpasok at paglabạs ninạ Lim Kui at Isha sa tindahan, alạm kong ... {W Nanyang 3.9}. | |
| tagpị. | {X/N} Pangngalan |
| magtagpị {DT10}, tagpiạn. Tatagpiạn ko ang bubọng. | |
| tagpọ (1). | {X} Ugat ng salita |
| magtagpọ {DT00}. Nagtatagpọ sa kạntong iyạn ang
dalawạng kalsada. tagpuịn {DB10}. Tumakas siyạ sa kanilạ upang tagpuịn ang kanyạng kasintahan. pagtagpuạn {DB10/fn|fg}. Pagtatagpuạn ninạ Jose at Lita ang bagong pạrke. tagpuan {N}. pagtatagpọ {ND}. | |
| katagpọ {N}. | |
| magkatagpọ {DT00/mag+katagpo} . Nagkatagpọ ang magka-away sa isạng kasayahan. | |
| [tagpọ] (2). | {X} Ugat ng salita |
| matagpuạn {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn}. Natagpuạn ko sa pahayagạn ang kanyạng pangalan. ... kayamanan, na ayon sa kanyạng Lolo Pandoy ay matatagpuạn sa dulo ng bahạghari. {W Samadhi 4.1}. | |
| tagumpay. | {X/N} Pangngalan |
| Nagkukuwento siya ng
kanyang mga tagumpay. {W Regine
3.4}. magtagumpay {DT00}. Nagtagumpay ang koporan natin. maipagtagumpay {DB10} {7-5.2}. Naipagtagumpay niya ang kanyang bagong panukala. matagumpay {U}. Malayo ang narating niya, kumbaga naging matagumpay siya. | |
| [taguri] | {X} Ugat ng salita |
| panaguri. | |
| taguyod. | {X/N} Pangngalan |
| magtaguyod {DT01/fg|ft?fp}.
Marami ang nagtataguyod sa kanyang kandidatura. itaguyod {DB10}. Itaguyod natin ang mga kalakal na yari sa Pilipinas sa pamamagitan ng pagbili sa mga ito. tagapagtaguyod. | |
| tahan. | {X} Ugat ng salita |
| Tahan! tahan, tahanan. Pinakamaganda sa kanilang purok ang tahanan ninyo. tumahan. Tumatahan sila sa nayon. pantahanan. Lutuing pantahanan. | |
| tahas. | {X/U} Pang-uri |
| Tahas siyang magsalita. tahasan. Tahasang tumangging umalis si Juan. (tinig na) tahasan. | |
| tahị. | {X/N} Pangngalan |
| Maluluwạg na tahị.
Aalisịn bukas ng doktọr ang mga tahị ng
sugat. tumahị, manahị {DT00}. Maaari siyạng tumahị (matahị) sa kamạy o sa makinạ. tahiịn {DB10}. Tahiịn mo itọ. Tinahị ng doktọr ang sugat. itahị {DB20/fp|fg|ft}, ipanahị {DB20/ipang+tahi/fp|fg|ft} {7-6.1} . Ipanahị mo si Pepeng ng damịt. . matahị {DB10}. Natahị {DB10/A/tahiin?} ko na ang butones. magpatahị {DT10/fh|ft}. Nagpatahị akọ ng magarang damịt. makapagpatahị {DT10/fh|ft} {7-4.2}. Nakapagpatahị akọ ng magarang damịt. mananahi {N}. Mananahi ang kapatịd kong babae. tahian {N}, {8K-211}. makinạng panahị {N.TL U}. | |
| tahimik. | {X/U} Pang-uri |
| Tahimik na kayo. manahimik. tumahimik. magpatahimik {DT10}, patahimikin {DB10}= beruhigen. katahimikan {N}. Nagsisimula na namang balutin ng katahimikan at kalungkutan ang paligid. {W Laruang Krus 3.1}. | |
| taho.
|
{N/Ch} Intsik |
| tahol. | {X/N} Pangngalan |
| Malakas ang tahol ng aso. tumahol. Bakit tumatahol ang mga aso? tahulan. anbellen. Tinatahulan siya ng mga aso. | |
| tainga, tenga. | {X/N} Pangngalan |
| Nagpantịng ang kanyạng mga tainga. {W Karla 5.204}. | |
| takạ. | {X/U} Pang-uri |
| magtakạ {DT00|fy}. Saglịt
siyạng nagtakạ. {W Samadhi 3.3}. ipagtakạ {DB10/fs|fg}. Ipinagtakạ niyạ ang pagparito ko. pagtatakạ {ND}. Tumindị ang aking pagtatakạ. {W Nanyang 3.11}. katakạ-takạ {U}. | |
| [takạd]. | {X} Ugat ng salita |
| patakarạn.
Ginagawạ kong patakarạn ang pagtatago
ng pera buwạn-buwạn. Patakarạn ng pamahalaạn.
Patakarạng pambatạs. Sumusunọd
sa pakatarạng balarila.
{ Bukambibig 1999 p.215}. pampatakarạn {U}. Pinahirapan ang pampatakarạng pagsusuri ng .... | |
| takal. | {X/N} Pangngalan |
| takal {N}.
Kumuha akọ ng dalawạng takal ng kapẹ. takalin, magtakal. Takalin mong maigi ang bigạs. Magtakal ka ng kalahating lịtro na gatas. pagtakalan {DB20/fm|ft|fg} {7-5.1}. Pinagtakalan ko ang lata ng bigạs. takalạn {N} ::. | |
| takas. | {X/N} Pangngalan |
| takas {U}. tumakas {DT00, DT01/fg|fp}. Tapatịn mo 'kọ, Aldo, tumatakas ka sa pulịs? {W Naglaho 3.14}. Tumakas siyạ sa hukbọ. magtakas {DT00}. takasan {DB10/fp|fg}. Ibig niyạng takasan ang hindị maipaliwanag na karanasạn na sumapit sa kanyạ. {W Bulaklak 8.34}. mapatakas {DB10/fg|fh}. Napatakas ng bata ang manọk bago katayin. | |
| [takaw]. | {X} Ugat ng salita |
|
katakawan {N}. matakaw {U}. | |
| takbọ. | {X/N} Pangngalan |
| Matuling takbọ. tumakbọ {DT00}. Tumatakbọ sa kạlye ang bata. magpatakbọ {DT10}. Masyadong mabilịs siyạng magpatakbọ ng kọtse. {DT10/N}. takbuhan. | |
| takdạ. | {X/N} Pangngalan |
| 100 piraso bawat oras ang takdạ
ng manggagawa. takdạ {U}. Dumatịng siyạ sa takdạng oras. magtakdạ {DT10}. takdaạn {DB10}. Dapat nating takdaạn sa isạng libong piso ang gugol. itakdạ {DB10}. Itakdạ ang halagạ. Hindị kasị akọ maaaring lumagpạs sa panahọng itinakdạ sa akin ng aming dakilang hari. {W Samadhi 4.4}. Itinakdạ ang paggamit ng ilaw. pagtatakdạ {ND}. takdạng-aralịn {N.TL.N}. nakatakdạ {UK}. Nakatakdạ lamang itọ sa mga pandiwang -in. may-takdạ {U}, natatakdaạn {U/DB/K} . | |
| takip. | {X/N} Pangngalan taklob |
| Alisin mo ang takip ng bote.
Nasaan ang takip ng kaldero? Takip ng
makina. magtakip {DT10}. Marunong ka bang magtakip ng butas sa bubong. takpan {DB10?DB10}. Takpan mo ang kaldero. pagtakpan {DB10} {7-5.1}. Huwag mo siyang pagtakpan. takipsilim {N/Cd}. | |
| taklob. | {X/N} Pangngalan takip |
| magtaklob {DT10/fg|ft?fn}. takloban {DB10/fn|fg}. Tinakluban ng baldosa ang lumang harap ng bahay. | |
| takot. | {X/N} Pangnagalan |
| Talagang malaki ang takot ko sa matandang iyan. takot {U}. Takot ang bata. takot na takot {U TL U}. Takot na takot ang bata nang makita ang malaking aso. matakot {DT00, DT01}. Natakot ako sa tumatahol na aso. manakot {DT10/mang+takot}. Huwag kang manakot ng bata. tumakot {DT01}. Sino ang tumakot sa iyo? . takutin {DB10}. Huwag mong takutin ang bata. . makatakot {DT01}. Nakatakot sa mga bata ang sakuna. pananakot {N}. Pananakot lang iyan, alam kong hindi gagawin iyon. katakut-takot {U}. Katakut-takot na palakpakan ang tinanggap niya. Katakut-takot ang init. nakatatakot {U}. Nakatatakot ang mukh ng higante. | |
| taksil. | {X/N} Pangngalan |
| taksil {U}. At isa siyang
taksil na pinuno kung isasakripisyo niya ang kapakanan ng
napakarami para mapagbigyan ang kinabukasan ng iilan.
{W Almario 2007 3.7}. magtaksil {DT01}. Nagtaksil siya sa kanyang pangako. pagtaksilan {DB10}. | |
| [takwil]. | {X} Ugat ng salita |
| magtakwil {DT10}. itakwil {DB10}. Itakwil ang kanyang kultura at halinhan ito ng kultura ng mananakop .taong itinakwil {N.TL J/DB10/A}. | |