tag - tak
Pambungad Talahuluganang tag - tak
ta   tag tago tagu tah tak taki   tal tan tao tas ti to tu tum


taga- {.} Unlapi
taga-. (1) {N}. Taga-Batạngas siyạ. Tagalalawịgan siyạ. Tagasaạn ka ba?
taga-. (2) {N}. Tagaluto. Kusinera. Tagabantạy.

tagaktạk. {X/N} Pangngalan
Tagaktạk ang kanyạng pawis. {W Samadhi 4.2}.

tagạl. {X/N} Pangngalan
Hustọng isạng oras ang tagạl ng pagpupulong namin.
tumagạl {DT00}. Ngunit habang tumatagạl ang aming pag-uusap, untị-unt ko nang nauunawaan ang kanyạng saloobịn, bilang isạng tipikạl na babaeng tinedyer na kagaya ko. {W Estranhera 3.3}. Tatatagạl nang isạng libong taọn ang singsịng na gint. ({P-0(M0 J.TL J.TL N}; nang isang libong taon {P-C(TW ...}).
magtagạl {DT00}. "Hind na akọ magtatagạl", sabi ni Joe kay Rod. {W Suyuan 5.6}.
magpatagạl {DT10}.
patagalạn {DB10}. Huwạg mo namạng patagalạn ang panliligo at maliligo rin akọ.
pagtatagal {ND}.
katagalạn {N}. Sa katagalạn nakaratịng siyạ sa maliịt na bahay at pumasok siyạ doọn. {W Busilak 3.3}.
pampatagạl {N}.
matagạl {U}. Matagạl na paghihintạy. Matagạl na pagkakasakịt. Gaanọ katagạl? {12-2.3}. "Bakit matagạl kang nawal, Inẹng?" tanọng ko sa bata. {W Angela 3.7}." ist meine Frage an das Kind.
matagạl na {A D/EC}. Matagạl na siyạng namatạy.
matagạl gawịn {A DB}.

Tagalog. {N/J/taga+ilog?}
Tagalog (2) {N}.
Tagalog (3) {N}.
magtagalog {DT00}. Marunong ka bang magtagalog?

tagay. {X/N} Pangngalan
tagayạn. {N}.
tumagay {DT00}. Sabạy-sabạy silạng tumagay para sa ikapagtagumpạy ng kanilạng binabalak. Zusammen tranken sie auf das Gelingen ihres Projektes.
magtagay, magtagayạn.
tanggera, tanggero {N/Cd/Esm/tagay+tungga+era?}.

tagaytạy. {X/N} Pangngalan
Tagaytạy (2):: {N/Na} Lungsọd sa Cavite.

tagihawat. {X/N} Pangngalan

tagintịng. {X/N} Pangngalan
tumagintịng {DT} . Tumatagintịng ang baryạ pag nahulog sa sahịg. {W Nanyang 7.7}.

taglay. {X/N} Pangngalan
Taglạy niyạ ang pambihirang kagandahan. Taglạy ng masayạng ngit ang kanyạng halina.
taglạy (2) {U}. Nawal ang taglạy na kahulugạn nito. { Alcantara 2006 p.7} .

[tago]. {X} Ugat ng salita
tag {U}. Nang makapagsilang sa isạng tagọng pagamutan ... {W Angela 3.16}.
magtago {DT00, DT01}. Nagtago siyạ sa kabil ng padẹr.
itago {DB10}. Itago mo sa aparadọr ang regalo. May itinatagong lihim si Bidong. {W Daluyong 15.03}.
pagtaguan {DB10}. Huwạg mo akọng pagtaguan at nakikita na kitạ.
matago, mapatago {D.}. Mayroọn siyạng natatagong kakayahạn.
pinagtataguan {N/DB/K}. Nakikita ko silạng dalawạ pero di ko talagạ makita ang kanilạng pinagtataguan. {W Mumo 3.2}.
taguạn {N}. Halinang maglar ng taguạn.
nakatago, nakatag {U}. Nakatago sa ilalim ng kama ang salap.
patag {U}. Pero sa nakikita kong patagọng pagpasok at paglabạs ninạ Lim Kui at Isha sa tindahan, alạm kong ... {W Nanyang 11.9}.

tagp. {X/N} Pangngalan
magtagp {DT10}, tagpiạn. Tatagpiạn ko ang bubọng.

tagp (1). {X} Ugat ng salita
magtagp {DT00}. Nagtatagp sa kạntong iyạn ang dalawạng kalsada.
tagpuịn {DB10}. Tumakas siyạ sa kanilạ upang tagpuịn ang kanyạng kasintahan.
pagtagpuạn {DB10/fn|fg}. Pagtatagpuạn ninạ Jose at Lita ang bagong pạrke.
tagpuan {N}.
pagtatagp {ND}.
katagp {N}.
 magkatagp {DT00/mag+katagpo} . Nagkatagp ang magka-away sa isạng kasayahan.

[tagp] (2). {X} Ugat ng salita
matagpuạn {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn}. Natagpuạn ko sa pahayagạn ang kanyạng pangalan. ... kayamanan, na ayon sa kanyạng Lolo Pandoy ay matatagpuạn sa dulo ng bahạghari. {W Samadhi 4.1}.

tagubilin. {X/N} Pangngalan
magtagubilin {DT10}.
itagubilin {DB10}. Siyạ'y itinagubilin sa tungkuling iyọn.
ipagtagubilin {DB}.

tagumpạy. {X/N} Pangngalan
Nagkukuwẹnto siyạ ng kanyạng mga tagumpạy. {W Regine 3.4}.
magtagumpạy {DT00}. Nagtagumpạy ang koponạn natin.
maipagtagumpạy {DB10} {6-5.2}. Naipagtagumpạy niyạ ang kanyạng bagong panukala.
matagumpạy {U}. Malayo ang naratịng niyạ, kumbagạ nagịng matagumpạy siyạ. Paglalakbạy na matagumpạy.

[tagur] {X} Ugat ng salita
panagur Gr.

taguyod. {X/N} Pangngalan
magtaguyod {DT01/fg|ft?fp}. Marami ang nagtataguyod sa kanyạng kandidatura.
itaguyod {DB10}. Itaguyod natin ang mga kalakal na yari sa Pilipinas sa pamamagitan ng pagbilị sa mga itọ.
pagtataguyod {ND}. Dahil sa pagtataguyod na iniukol ng mga paaralạn at ng mass media, higịt sa lahạt, nagịng malag̣nap ang wikang pambans na kung taẉgin mang Tagalog o Filipino. {W Plano 3.47}.
tagapagtaguyod.

tahạn. {X} Ugat ng salita
Tahạn!
tumahan {DT01}. Tumatahan silạ sa nayon.
tahanan {N}. Pinakamagandạ sa kanilạng purọk ang tahanan ninyọ.
pantahanan {U}. Lutuing pantahanan.

tahạs. {X/U} Pang-uri
Tahạs siyạng magsalit.
tahasan {U}. Tahasang tumanggịng umalịs si Juạn.
(tinig na) tahasan Gr.

tah. {X/N} Pangngalan
Maluluwạg na tah. Aalisịn bukas ng doktọr ang mga tah ng sugat.
tumah, manah {DT00}. Maaari siyạng tumah (matah) sa kamạy o sa makinạ.
tahiịn {DB10}. Tahiịn mo itọ. Tinahị ng doktọr ang sugat.
itah {DB20/fp|fg|ft}, ipanah {DB20/ipang+tahi/fp|fg|ft} {6-6.1} . Ipanah mo si Pepeng ng damịt. .
matah {DB10}. Natah {DB10/A/tahiin?} ko na ang butones.
magpatah {DT10/magpa+tahi/fh|ft}. Nagpatah akọ ng magarang damịt.
makapagpatah {DT10/makapagpa+tahi/fh|ft} {6-4.2}. Nakapagpatah akọ ng magarang damịt.
ipagpatah {DB10ipag+patahi/fp|ft} {6-5.2 (2)}. Ipinagpatah akọ ng mga bago at mahuhusay na bihisang sunọd na lahạt sa moda. {W Daluyong 15.40}.
mananahi {N}. Mananahi ang kapatịd kong babae.
tahian {N}, {7K-211}.
makinạng panah {N.TL U}.
patah {N, U}.

tahimik. {X/U} Pang-uri
Tahimik na kayọ!
manahimik {DT00}.
tumahimik {DT00}.
magpatahimik {DT10}, patahimikin {DB10}.
katahimikan {N}. Nagsisimul na namạng balutin ng katahimikan at kalungkutan ang paligid. {W Laruang Krus 3.1}.

tahọ. {N/Ch} Intsik

tahọl. {X/N} Pangngalan
Malakạs ang tahọl ng aso.
tumahọl. Bakit tumatahọl ang aso?
tahulạn. anbellen. Tinatahulạn siyạ ng aso.

tainga, tenga. {X/N} Pangngalan
Nagpantịng ang kanyạng mga tainga. {W Karla 5.204}.
patainga, patenga {N}.

takạ. {X/U} Pang-uri
magtakạ {DT00|fy}. Saglịt siyạng nagtakạ. {W Samadhi 3.3}.
makapagtakạ {DT00|fy}. Bagay na makapagtatakạ.
ipagtakạ {DB10/fs|fg}. Ipinagtakạ niyạ ang pagparito ko.
pagtatakạ {ND}. Tumindị ang aking pagtatakạ. {W Nanyang 11.11}.
katakạ-takạ {U}.

[takạd]. {X} Ugat ng salita
patakarạn. Ginagaw kong patakarạn ang pagtatago ng pera buwạn-buwạn. Patakarạn ng pamahalaạn. Patakarạng pambatạs. Sumusunọd sa pakatarạng balarila. { Bukambibig 1999 p.215}.
pampatakarạn {U}. Pinahirapan ang pampatakarạng pagsusuri ng ....

takal. {X/N} Pangngalan
takal {N}. Kumuha akọ ng dalawạng takal ng kapẹ.
takalin, magtakal. Takalin mong maigi ang bigạs. Magtakal ka ng kalahating lịtro na gatas.
pagtakalan {DB20/fm|ft|fg} {6-5.1}. Pinagtakalan ko ang lata ng bigạs.
takalạn {N} ::.

takas. {X/N} Pangngalan
takas {U}.
tumakas {DT00, DT01/fg|fp}. Tapatịn mo 'kọ, Aldo, tumatakas ka sa pulịs? {W Naglaho 3.14}. Tumakas siyạ sa hukbọ.
magtakas {DT00}.
takasan {DB10/fp|fg}. Ibig niyạng takasan ang hind maipaliwanag na karanasạn na sumapit sa kanyạ. {W Bulaklak 8.34}.
mapatakas {DB10/fg|fh}. Napatakas ng bata ang manọk bago katayin.

[takaw]. {X} Ugat ng salita
katakawan {N}.
matakaw {U}.

takbọ. {X/N} Pangngalan
Matuling takbọ.
tumakbọ {DT00}. Tumatakbọ sa kạlye ang bata.
magpatakbọ {DT10}. Masyadong mabilịs siyạng magpatakbọ ng kọtse. {DT10/N}.
takbuhan.

takd. {X/N} Pangngalan
100 piraso bawat oras ang takd ng manggagawa.
takd {U}. Dumatịng siyạ sa takdạng oras.
magtakd {DT10}.
takdaạn {DB10}. Dapat nating takdaạn sa isạng libong piso ang gugol.
itakd {DB10}. Itakd ang halagạ. Hind kasị akọ maaaring lumagpạs sa panahọng itinakd sa akin ng aming dakilang hari. {W Samadhi 4.4}. Itinakd ang paggamit ng ilaw.
pagtatakd {ND}.
takdạng-aralịn {N.TL.N}.
nakatakd {UK}. Nakatakd lamang itọ sa mga pandiwang -in.
may-takd {U}, natatakdaạn {U/DB/K} .

takịp. {X/N} Pangngalan taklọb
Alisịn mo ang takịp ng bote. Nasaạn ang takịp ng kaldero? Takịp ng makinạ.
magtakịp {DT10}. Marunong ka bang magtakịp ng butas sa bubọng.
takpạn {DB10}. Takpạn mo ang kaldero.
pagtakpạn {DB10} {6-5.1}. Huẉg mo siyạng pagtakpạn.
takịpsilim {N/Cd}.

taklọb. {X/N} Pangngalan takịp
magtaklọb {DT10/fg|ft?fn}.
taklubạn {DB10/fn|fg}. Tinaklubạn ng baldosa ang lumang harạp ng bahay.

takọng. {N/Es} Espanyol |tacon|
Lagi siyạng nakasuọt ng manipịs na itịm na bestida at balạt na sandalyạs na may kataasạn ang takọng. {W Nanyang 11.1}.

takorẹ, takur. {X/N} Pangngalan
:: Metalikong sisidlan para sa pagpapainint ng tubig at iba pang likido. { UPD takore}.
Inilapit niyạ ang bandeha na kinalalagyạn ng isạng takorẹng kapẹ, ilạng pirasong tinapay, niyọg na halayạ at dalawạng piniritong itlọg. {W Nanyang 12.28}.

takot. {X/N} Pangnagalan
Talagạng malakị ang takot ko sa matandạng iyạn.
takọt {U}. Takọt ang bata sa aso.
takọt na takọt {U TL U}. Takọt na takọt ang bata nang makita ang malakịng aso.
matakot {DT00, DT01}. Natakot akọ sa tumatahọl na aso.
manakot {DT10/mang+takot}. Huwạg kang manakot ng bata.
tumakot {DT01}. Sino ang tuṃkot sa iyọ?
takutin {DB10}. Huwạg mong takutin ang bata.
makatakot {DT01}. Nakatakot sa mga bata ang sakun.
pananakot {N}. Pananakot lang iyạn, alạm kong hind gagawịn iyọn.
katakut-takot {U}. Katakut-takot na palakpakan ang tinanggạp niyạ. Katakut-takot ang init.
nakatatakot {U}. Nakatatakot ang mukh ng higạnte.

taksịl. {X/N} Pangngalan
taksil {U}. At isạ siyạng taksịl na pinuno kung isasakripisyọ niyạ ang kapakanạn ng napakarami para mapagbigyạn ang kinabukasan ng iilạn. {W Almario 2007 3.7}.
magtaksịl {DT01}. Nagtaksịl siyạ sa kanyạng pangako.
pagtaksilạn {DB10}.

[takwịl]. {X} Ugat ng salita
magtakwịl {DT10}.
itakwịl {DB10}. Itakwịl ang kanyạng kultura at halinhạn itọ ng kultura ng mananakop.
taong itinakwịl {N.TL J/DB/D}.

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan tag - tak   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   tal - tam   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag