| si - sta | |
| Pambungad | Talahuluganang si - sta |
| sa sah sam sar si sik sil sim sin sing sini sip siy so su suk | |
| si, sinạ. | {A/Na} Pantukoy {6-2.3} |
| Kumakain si Gina.
Kumakain si Ate. Kumakain ang ate. sinạ. Sinạ Gina at Paola. Kumakain sinạ Gina. |
| sibọl. | {X} Ugat ng salita |
| sumibọl {VA00}. Sumibọl sa
halamanan ang sukal na damọ. sibulạn {VP10}. Sinisibulạn ng baging ang padẹr. magpasibọl {VA00+10/fi|fa} {8-4.1}. Nagpapasibọl ng mga binhi ang init at halumigmịg. . kasibulạn {N}. Noọng panahọn ng kasibulạn niyạ. tagsibọl. | |
| sigạ. | {X/N} Pangngalan Mga apọy |
| magsigạ. | |
| sigạng. | {X} Ugat ng salita |
sinigạng {N/VP10/A} {7-6.4.3}. Sinigạng na bangus  | |
| sigạw. | {X/N} Pangngalan |
| Sigạw sa Balintawak. | |
| sumigạw {VA00}. Huwạg kang
sumigạw, hindi akọ bingị. isigạw {VP10/fp|fa}. Isinigạw ng kapitạn ang kanyạng mga utos. ipagsigawan {VP10/fp|fa} !!. Anọ ang ipinagsisigawan mo? | |
| siglạ. | {X/N} Pangngalan |
| magpasiglạ {VA01}.
Magpapasiglạ sa matamlạy mong katawạn ang bitaminang
iyạn. makapagpasiglạ {VA01/fi|fb} {8-4.2}. Nakapagpapasiglạ sa kanyạ ang palakpạk ng mga kamag-aarạl niyạ. masiglạ {J}. Masiglạ ang barkadang iyọn. | |
| siguro. | {D/L0/Es} Espanyol |seguro| = tiyạk. |
| Siguro pupuntạ siyạ sa Maynila.
magsigurọ {VA10} !!. Nagsigurọ ang bata na siyạ ang panalo. siguruhin {VP10}. paniniguro {N/G/mang+siguro}. sige {J}. sigurado {J}. | |
| sikap. | {X/N} Pangngalan sipag |
| Nakatapos siyạ ng pag-aaral sa sarili
niyạng sikap. sikapin {VP10/fp|fa}. Sinikap ng lobo ang tumalọn upang makaahong palabạs. {7K-753 Σ}. pagsikapan {VP10/fp|fa} {8-5.1}. magsumikap {VA00/mag+um+sikap}. Magsumikap upang magtagumpạy. pagsisikap {N/G/mag+sikap}. Hindị nasayang ang kanyạng pagsisikap. | |
| sikat. | {X} Ugat ng salita |
| sikạt {J}. sikạt {N/J}, sikạt na kantạ {J L N}. Anọ ang sikạt (na kantạ) noọng 2004 sa Pilipinas? sumikat {VA00}. Sumisikat ang araw. Sumisikat na araw. pagsikat ng araw {N MC N}. sikatạn {N}. ... isạng maliịt na bintana na sa umaga'y katapạt ng sikatạn ng araw. {W Anak ng Lupa 3.3}. pasikat {N}. Pasikat lang iyạn. | |
| sikịp. | {X/N} Pangngalan |
| Sikịp ng baro.
Sikịp sa bus. sumikịp {VA00}. Sumisikịp ang baro ko. magsikịp {VA00, VA01}. Nagsisikịp sa mga sasakyạn ang kạlye. Nagsikịp ang bus. pasikipịn {VP00+10/fa|fi}. Pinasikịp ng mga bata ang bus. pagsikipịn {VP10}. Pinagsikịp namin ang pulutọng ng ..., at pinagluwạg ang ibạng pulutọng. masikịp {J}. Masikịp na sapatos. | |
| siklạb. | {X/N} Pangngalan Mga apoy |
| sumiklạb {VA00}. Sumiklạb noọn ang himagsikan. pasiklạb. | |
| siklọt. | {X/N} Pangngalan |
| sumiklọt, siklutịn {VA00} . | |
| siko. | {X/N} Pangngalan |
| ... kanyạng mga bisig, buhat sa siko hanggạng mga palad ... {W Uhaw 3.13}. | |
| sikọ {N}. | |
| sumikọ, manikọ, sikuhịn. Sinikọ niyạ akọ upang tawagin ang pansịn ko. | |
| siksịk. | {X/J} Pang-uri |
| Siksịk ang lamạn ng tulingan. isiksịk {VP11}. Mabilịs niyạng inisiksịk sa supot ang lahạt niyạng damịt. | |
| silạ. | {PP/3P} Panghalip na panao {5-4.1} |
| silahis. | {N/Es} |
| [silang]. | {X} Ugat ng salita |
| magsilang {VA10}. isilang {VP00}. Isinilang si Lazaro Francisco sa Orani, Bataan, noọng 22 Pebrero 1898. {W Daluyong 2.1}.F. wurde am 22. Februar 1898 in O. geboren. sumilang {VA00}. pagsilang {N?N/G}. Ang pagsilang ng sanggọl. Ang pagsilang ng isạng bansạ. | |
| silangan {N} (Mga Dako). | |
| Sa may bandạng
silangan ng simbahan ang aming bahay. pasilangạn {J}. | |
| silaw. | {X/N} Pangngalan |
| silạw {J}. sumilaw {VA}. silawin {VP10}. Sinilaw ko siyạ ng aking lẹnte. masilaw {VP10}. | |
| silbị. | {N/Es} Espanyol |servir| |
| Walạ na rin namạn siyạng silbị.
{W Girl 3.8}. magsilbị. pagsilbihạn. Mamuhay nang ikạ'y pinagsisilbihan.  . | |
| silịd. | {X/N} Pangngalan |
| silịd (sa bahay). isilịd. sisidlạn {N} (lalagyạn). | |
| Mga sisidlan. | ||
| bakol. baldẹ. bangạ. |
bayọng. bilao. kaịng. |
supot. timbạ. |
| [silip]. | {X} Ugat ng salita |
| manilip, sumilip {VA00, VA01}.
Sumilip siyạ sa butas ng susiạn. Huwạg kang sumilip kapạg
nagbibilạng sa (larọ ng) taguạn. ... sumisilip pa
rin ang bagong pag-asa para sa kanyạ.
{W Estranghera 3.10}. silipin {VP10}. Silipin mo ang batang natutulog. silipạn {N}. | |
| silong. | {X/N} Pangngalan |
| silong (2) {N}. sumilong {VA}. magsilong, isilong {V}. | |
simba.
 |
{X/N} Pangngalan |
| magsimba {VA00}. simbang-gabi {N.L.N}. simbahan {N}. samba {N}. sambahan {N}. | |
| simoy. | {X/N} Pangngalan |
| Masarap ang simoy ng hangin = Masarap ang simoy.
Hangin at
bagyo. | |
| simula. | {X/N} Pangngalan |
| Nabalam ang simula ng trabaho. simula sa {O MA}. Simula sa Linggo. Simula noong Linggo. . Simula ngayon. Nag-iisang pumanhik sa bundok Duhat simula pa kaninang tanghali si Samadhi. {W Samadhi 4.1}. Simula noon. Simula kahapon. Simula kailan? magsimula. Magsisimula sa Hunyo ang mga paaralan. simulan {VP11/fp|fa|fl} {7-2.3.6 (3)}. Sinimulan niya sa biro ang kanyang talumpati. magpasimula {VA/fi|fp}. Siya ang nagpasimulas ng kilusan. pasimulain {VP10/fp|fi}. Pinapasimula namin ang ... paraan. pasimulan {VP}. pasimula {N}. Sa pasimula ng kasaysayan. simulain {N}. panimula, pansimula {J}. Pansimulang pag-aaral. | |
simuno  . {2K-101} |
{X/N} Pangngalan paksa |
| sinag. | {X/N} Pangngalan |
| Mga sinag ng araw. Pakisara mo ang bintana,
natatamaan ako ng sinag ng araw. Pumasok sa silid ang mga sinag ng buwan. sinag na bilog sa ulo. suminag. Sumisinag sa bintana ang liwanag. sinagtala. | |
| sinat, saynat. | {X/N} Pangngalan lagnat |
| May sinat ang bata. | |
| sindi. | {N/Es} Espanyol |encender| |
| magsindi {VA00, VA10}. Ayaw magsindi ang kalan. Nagsindi siya ng apoy. sindihan {VP10}. Sindihan mo ang kandila. . sumindi {VA00}. panindi, pansindi {N}. | |
| sing-. | Präfix. |
| singgandạ {J}. kasịng- {Präfix. Kasịngkupad ng susọ. | |
| singaw. | {X/N} Pangngalan |
| Mainit ang singaw ng makina. Singaw ng pabango. singaw (2) {N}. May singaw sa bibig niya. sumingaw {VA00}. Malakas sumingaw ang kumukulong tubig. Huwag mong pabayaang sumingaw ang pabango. Hayaan mong sumingaw ang goma (gulong). magpasingaw. pasingawin {VP10}. Pasingawin mo ang suman. pasingaw {N}. Isang uri ng pasingaw ang siyopaw. pasingawan {N}. Niluluto sa pasingawan ang siyopaw. singawan {N} (tambutso) . Lumalabas ang usok sa singawan ng kotse. . halamang-singaw {N/Cd} (onggo) . | |
| singịl (1). | {X/N} Pangngalan |
| Magkano ang singịl sa isạng kuwạrtong
pandalawahạn? Kailangang
bayaran ang singịl sa tubig bago o sa mịsmong
araw .... singịl sa pagpasok {N}. patong na singịl {N? L N}. singilịn nang labis {VP10 M0 D}. Siningịl ka nang labis sa bigạs. | |
| singịl (2) {N} . | |
| maningịl, sumingịl,
singilịn {V.}. Maningịl ng pautang.
. paniningịl {N/G}. maniningil, tagasingịl {N}. | |
| singit. | {X/N} Pangngalan |
| singit (2). magsingit, singitan, isingit. Isingit mo sa librọ ang retrato. Isiningit niyạ sa ilalim ng kanyạng braso ang pitaka niyạ. paningit {N}. | |
| singkamạs (Pachyrrhizus erosus)
. |
{X/N} Pangngalan |
| singsịng. | {N/Ch} Tsino |
| palasingsingan {N} {5K-217}. | |
| sinigwelas (Spondias ciruelas). | {N/Es} Espanyol |
| sining. | {X/N} Pangngalan |
| Sining ng pagpipintạ. masining. Masining ang palamuti. | |
| sino?. | {PI} Panghalip na pananong {12-2.1} |
| Sino ang kumain ng manggạ? Sino ka? Sino ang kaibigan mo? Sino ang may sabi sa iyọ? sinu-sino {PI/P}. kung sino {C PF} 6-4.4.1}. Kung sino ang papasok dito ay ayaw kong kausapin siyạ. kahit sino {C PF} {6-4.4.1}. Kahit sino ang pumasok dito. sino man {PF D}, sinumạn {PF} {6-4.4.1}. Sino man ang pumasok dito. May multạ ang sinumạng mahuli (nahuhuli). May multạ ang mahuling sinumạn. Makagagawạ niyạn sinumạn. Magagawạ iyạn ng sinumạn. sinumạn {J}. Lalabanan ko ang sinumạng tao. Walạ ni sinumạng tao ang maaari kong malapitan. {W Damaso 4.3}. walạng sinumạn {J PN}. ninumạn {PN} {6-4.4.1}. Magagawạ iyạn ninumạn. gasino (1) {J}. Gasino ang kanyạng mana. gasino (2) {N}. Kung magsalitạ siyạ ay parang gasino. di-gasino, walạng-gasino {D}. Walạng-gasinong nagsimbạ. | |
| sinọk. | {X/N} Pangngalan |
| sinukịn {VA00} {8-2 (2)}. masinọk {J}. | |
| [sinop]. | {X} Ugat ng salita |
| sinupin {VP10}.
sinupan {N}. masinop {J}. | |
| sintạ. | {X/N} Pangngalan |
| kasintahan, kasintahan {N}. | |
| sintạs. | {N/Es} Espanyol |cinta| |
| sinturọn. | {N/Es} Espanyol |cinturón| |
| sinungaling, sinungalin. | {X/N} Pangngalan |
| sinungaling {J}. magsinungalịng, {VA00/fa, VA01/fa|fb} !!. Nagsisinungalịng ka sa 'kin, Aldo. {W Naglaho 3.3}. kasinungalingan {N}. ... pinapasayạ akọ ng kasinungalingan ng gabịng itọ. {W Madaling Araw 3.8}. | |
| sipag. | {X/N} Pangngalan sikap |
| kasipagan {N}. masipag {J}. Masipag na manggagawạ. | |
| sipi. | {X/N} Pangngalan |
| Bẹnte ang isạng sipi ng
Liwaywạy. sumipi {VA} (bumanggịt). sipiin {VP} (banggitịn). Pariralang sinipi mulạ sa aklạt na iyọn. Bahaging sinipi. panipi {N}. | |
| sipịlyo. | {N/Es} Espanyol panghiso |
| siping. | {X/J} Pang-uri |
| isiping {VP10}.
Isinisiping niya sa kanyang pagtulog ang manika
niya. sumiping {VA00}. Gusto ng batang sumiping sa lola niya. kasiping {N}. Magkapatid na aming kasiping. {6-3.4}. | |
| sipit. | {X/N} Pangngalan |
| Ulang may napakalalaking sipit. sipit na Intsik {N L J/Ch}. Marunong ka bang gumamit ng sipit na Intsik? panipit, pansipit {N/pang+sipit} (pang-ipit). Abutin mo ang panipit. | |
| sipon. | {X/N} Pangngalan |
| sipsip. | {X} Ugat ng salita |
| sumipsip, sipsipin. Sinipsip niya ang tsa. Sumisipsip ng tubig ang lupa ang mga halaman. Sumisipsip ng tinta ang papel na ito. . | |
| sira. | {X/N} Pangngalan |
| Lumalaki na ang sira ng makinang
ito. May sira ang barong
niya.ä.). sira {J}. Mga damit na sira na. Sira ang gatas. Sirang ulo. sumira {VA10}. Sumisira ng gatas ang mainit na panahon. Sino ang sumira ng pinto? sirain {VP10}. Sinira niya ang bisikleta. Huwag mong sirain iyan. masira {VP10/fp|fa?VA00/fs} {8-3.1}. Nasisira ang mga prutas kapag itinatago masyadong matagal. . Ingat, baka masisira mo ang damit mo. Nasira ang laruan ko. makasira {VA01/fa|fp} {8-3.4} . Nakasisira (nakakasira) sa pagkain ang mga langaw. Ang alak ang nakasira sa kanya. makasira {VA10/fa|fp} {8-3.5.2}. Nakasira ako ng upuan. | |
| sirit. | {X/N} Pangngalan wisik |
Sirit ng mantika sa mainit na kawali.
{
LJE sirit} 
Tilamsik ng mantika sa mainit na
kawali.magsirit {VA10/fa|fp}. Sino ang nagsirit ng lason sa kulisap? siritan {VP10/fl|fa, VP20/fl|fa|fp}. Siritan mo ang halaman (ng tubig). pasiritan {VP20/fl|fi|fp} {8-4.1} . Pasiritan mo ng lason ang ipis. pampasirit {N}. | |
| sisi. | {X/N} Pangngalan |
| magsisi {VA00}.
Nagsisisi
ba siya? . sisihin {VP10/fp?fb|fa}. Minsan ay gusto ko na siyang sisihin, ngunit wala rin namang kahihinatnan ang pagsisi sa iba at sa sarili. {W Damaso 4.4}. | |
| sisid. | {X} Ugat ng salita |
| sisiw. | {X/N} Pangngalan |
| sitaw (Vigna sesquipedalis). |
{X/N} Pangngalan |
| sitsaron. | {N/Es} Espanyol |
| :: Tostadong balat o taba ng baboy. | |
| siyạ (1)
[ʃjʌ],
[ʃʌ],
|
{PP/3S} Panhalip na panao {5-4.1} |
| siyạ (2). | {D?} Pang-abay? {10K-2311} |
| Ang sombrerong itọ ay siyạng
binilị ng lolo ko. Si Pedro ay siyạng tumutuktọk. Si Rosa ang siyạng magandạ. Si Rosa ang siyạ niyạng nakita.
. Wari niyạ'y
siyạ ang kausap
ng inạ sa tulạ. {W Suyo 5.14}. Kung anọ ang realidad para sa isạ, siyạ
ring realidad para sa ibạ. { Abeleda}
. | |
| [siyạ] (3). | {X} Ugat ng salita |
kasiyạ,
kasya ['ka:.ʃjʌ],
['ka:.ʃʌ],
[,ka:.sɪ'jʌ  ] {J}. | |
| Kasiyang dami. May
kasiyang halaga sila para sa kanilang paglalakbay.
. magkasiya {VA01/fa?fs|fb}. Nagkakasiya sa matandang babae ang sanlibong piso isang linggo. mapagkasya, mapagkasiya {VP10/fp|fa?fs} . Napagkakasya niya ang sanglibong piso. | |
| [siyạ] (4). | {X} Ugat ng salita |
| pasiyạ. | ||
| Ano ang pasiya mo? Entscheidung? ipasiyạ {VP101/fp|fa|P-N}. Bakit ba ipinasiya ng 1935 Kumbensiyong Konstitusyonal na isang wikang batay sa isa sa mga katutubong wika ng Filipinas ang ating maging wikang pambansa? {W Almario 2007 3.1}. magpasiyạ {VA10/mag+pasiya}. Nagpasiya sa kapalaran ng bilanggo ang mga salita ng huwes. pagpasiyahạn, {VP10/pag+pasiya+an}, pasiyahan. Pagpasiyahan mo kung sino ang nanalo. pagpapasiya {N/G}. pampasiyạ {J}. Tanọng na pampasiyạ. F Gr. | ||
| mapạgsiyạ {VP10}. Napakadilim upang mapagsiya kong mabuti ang anuman. | ||
| [siyạ] (5). | {../Ch} Intsik |
| kasiyahạn. kasiyạ-siyạ. Kasiya-siya sa mata . masiyạ. masiyahạn {VA00/fs, VA01/fs|fc} {8-3.2}. Nasisiyahan ka na ba ngayon? Nasiyahan siya sa trabaho mo. . Nasisiyahang kumanta ng mga kundiman si Leonor. makasiyạ {VA01/fa|fb}. Nakasiya sa kanyang ina ang kanyang pag-uwi. | |
| siyạm (9) ['ʃjʌm], ['ʃʌm], [.sɪ'jʌm]. | {X/N,JN} Pamilang {9-6} |
| ikasiyạm. labing-siyạm (19). siyamnapụ (90). Siyamnapu't siyam (99). | |
| siyasat. | {N} Pangngalan |
| magsiyasat {VA10}. magsiyasat na mabuti {VA10 L D/J}. siyasatin {VP10/fp|fa}. Siniyasat ang kanyang pasaporte. Siyasatin mo ang sanaysay na ito. pagsisiyasat {N/G}. Tumagal nang isang oras ang pagsisiyasat. pagkakasiyasat {N}. Nasiyahan kami sa pagkakasiyasat namin sa bahay. | |
| siyẹmpre ['ʃɛm.prɛ], [.sɪ'jɛm.prɛ]. | {J/Es} Espanyol talaga |
| siyopaw ['ʃo:.paʊ], [.sɪ'jo:.paʊ] | {N/Ch} Intsik |
| .... | |
| sobra ['so:.brʌ]. | {J,N/Es} Espanyol |
| sobra {J}. Nasaan ang sobrang pera? Sobrang layo. sobra {N}. Kanino mo ibinigay ang sobra? magpasobra {VA10/fi|fa}. pasobarahin {VP10/fa|fi}. Huwag mong pasobrahin ang mga suliranin. | |
| sobre ['so:.brɛ]. | {N/Es} Espanyol |
| sobre {N} :: Sisidlan ng sulat. isobre {VP10/fp|fa}. Isobre mo ang sulat. | |
| La Solidaridad |
{N/Na/Es} Espanyol |
| sombrero. | {N/Es} Espanyol |
| sotanghọn.
|
{N/Ch} Intsik |
stambay ==> istambay (stand-by).