si - sta
Pambungad Talahuluganang si - sta
sa sah sam sar   si sik sil sim sin sing sini sip siy so   su suk


si, sinạ. {A/Na} Pantukoy {8-2.3}
Kumakain si Gina. Kumakain si Ate. Kumakain ang ate.
sinạ. Sinạ Gina at Paola. Kumakain sinạ Gina.

sibọl. {X} Ugat ng salita
sumibọl {DT00}. Sumibọl sa halamanan ang sukal na damọ.
sibulạn {DB10}. Sinisibulạn ng baging ang padẹr.
magpasibọl {DT00+10/fh|fg} {7-4.1}. Nagpapasibọl ng mga binhi ang init at halumigmịg. .
kasibulạn {N}. Noọng panahọn ng kasibulạn niyạ.
tagsibọl.

sigạ. {X/N} Pangngalan Mga apọy
magsigạ.

sigạng. {X} Ugat ng salita
sinigạng {N/DB10/A} {6-6.4.3}. Sinigạng na bangus sinigang ng bangus.

sigạw. {X/N} Pangngalan
  Sigạw sa Balintawak.
sumigạw {DT00}. Huwạg kang sumigạw, hindi akọ bingị.
isigạw {DB10/ft|fg}. Isinigạw ng kapitạn ang kanyạng mga utos.
ipagsigawan {DB10/ft|fg} !!. Anọ ang ipinagsisigawan mo?

siglạ. {X/N} Pangngalan
magpasiglạ {DT01}. Magpapasiglạ sa matamlạy mong katawạn ang bitaminang iyạn.
makapagpasiglạ {DT01/fh|fp} {7-4.2}. Nakapagpapasiglạ sa kanyạ ang palakpạk ng mga kamag-aarạl niyạ.
masiglạ {U}. Masiglạ ang barkadang iyọn.

siguro. {A/L0/Es} Espanyol
|seguro| = tiyạk.
Siguro pupuntạ siyạ sa Maynila. Siguro siyang pupunta sa Maynila..
magsigurọ {DT10} !!. Nagsigurọ ang bata na siyạ ang panalo.
siguruhin {DB10}.
paniniguro {ND/mang+siguro}.
sige {U}.
sigurado {U}.

sikap. {X/N} Pangngalan sipag
Nakatapos siyạ ng pag-aaral sa sarili niyạng sikap.
sikapin {DB10/ft|fg}. Sinikap ng lobo ang tumalọn upang makaahong palabạs. {6K-753 Σ}.
pagsikapan {DB10/ft|fg} {7-5.1}.
magsumikap {DT00/mag+um+sikap}. Magsumikap upang magtagumpạy.
pagsisikap {ND/mag+sikap}. Hind nasayang ang kanyạng pagsisikap.

sikat. {X} Ugat ng salita
sikạt {U}.
sikạt {N/U}, sikạt na kantạ {U TL N}. Anọ ang sikạt (na kantạ) noọng 2004 sa Pilipinas?
sumikat {DT00}. Sumisikat ang araw. Sumisikat na araw.
pagsikat ng araw {N TW N}.
sikatạn {N}. ... isạng maliịt na bintana na sa umaga'y katapạt ng sikatạn ng araw. {W Anak ng Lupa 3.3}.
pasikat {N}. Pasikat lang iyạn.

sikịp. {X/N} Pangngalan
Sikịp ng baro. Sikịp sa bus.
sumikịp {DT00}. Sumisikịp ang baro ko.
magsikịp {DT00, DT01}. Nagsisikịp sa mga sasakyạn ang kạlye. Nagsikịp ang bus.
pasikipịn {DB00+10/fg|fh}. Pinasikịp ng mga bata ang bus.
pagsikipịn {DB10}. Pinagsikịp namin ang pulutọng ng ..., at pinagluwạg ang ibạng pulutọng.
masikịp {U}. Masikịp na sapatos.

siklạb. {X/N} Pangngalan Mga apoy
sumiklạb {DT00}. Sumiklạb noọn ang himagsikan.
pasiklạb.

siklọt. {X/N} Pangngalan
sumiklọt, siklutịn {DT00} .

sikmura. {X/N} Pangngalan tiyạn
Sakịt ng sikmura.

siko. {X/N} Pangngalan
... kanyạng mga bisig, buhat sa siko hanggạng mga palad ... {W Uhaw 3.13}.
sikọ {N}.
 sumikọ, manikọ, sikuhịn. Sinikọ niyạ akọ upang tawagin ang pansịn ko.

siksịk. {X/U} Pang-uri
Siksịk ang lamạn ng tulingan.
isiksịk {DB11}. Mabilịs niyạng inisiksịk sa supot ang lahạt niyạng damịt.

silạ. {HT/3P} Panghalip na panao {5-4.1}

silahis. {N/Es}

[silang]. {X} Ugat ng salita
magsilang {DT10}.
isilang {DB00}. Isinilang si Lazaro Francisco sa Orani, Bataan, noọng 22 Pebrero 1898. {W Daluyong 2.1}.F. wurde am 22. Februar 1898 in O. geboren.
sumilang {DT00}.
pagsilang {N?ND}. Ang pagsilang ng sanggọl. Ang pagsilang ng isạng bans.
silangan {N} (Mga Dako).
 Sa may bandạng silangan ng simbahan ang aming bahay.
pasilangạn {U}.

silaw. {X/N} Pangngalan
silạw {U}.
sumilaw {DT}.
silawin {DB10}. Sinilaw ko siyạ ng aking lẹnte.
masilaw {DB10}.

silbị. {N/Es} Espanyol |servir|
Wal na rin namạn siyạng silbị. {W Girl 3.8}.
magsilbị.
pagsilbihạn. Mamuhay nang ikạ'y pinagsisilbihan. .

silịd. {X/N} Pangngalan
silịd (sa bahay).
isilịd.
sisidlạn {N} (lalagyạn).
Mga sisidlan.
bakol.
baldẹ.
bang.
bayọng.
bilao.
kaịng.
supot.
timb.

[silip]. {X} Ugat ng salita
manilip, sumilip {DT00, DT01}. Sumilip siyạ sa butas ng susiạn. Huwạg kang sumilip kapạg nagbibilạng sa (lar ng) taguạn. ... sumisilip pa rin ang bagong pag-asa para sa kanyạ. {W Estranghera 3.10}.
silipin {DB10}. Silipin mo ang batang natutulog.
silipạn {N}.

silong. {X/N} Pangngalan
silong (2) {N}.
sumilong {DT}.
magsilong, isilong {D}.

simbạ.   {X/N} Pangngalan
magsimbạ {DT00}.
simbạng-gabị {N.TL.N}.
simbahan {N}.
sambạ {N}.
sambahan {N}.

simoy. {X/N} Pangngalan
Masarạp ang simoy ng hangin. Masarạp ang simoy.
  Hangin at bagyo.

simul. {X/N} Pangngalan
Nabalam ang simul ng trabaho.
simul sa {L TK} {4K-231 [35]}. Simul sa Linggọ. Simul noọng Linggọ. Simul ngayọn. Nag-iisạng pumanhịk sa bundọk Duhat simul pa kaninang tanghali si Samadhi. {W Samadhi 4.1}. Simul noọn. Simula kahapon. Simula kailan?
simul {L} {4K-231 [36]}. Simul noọn. Simul noọng Linggọ. Simul ngayọn. Simul kahapon. Simul kailạn? Nag-iisạng pumanhịk sa bundọk Duhat simul pa kaninang tanghali si Samadhi. {W Samadhi 4.1}.
magsimul {DT00}. Magsisimul sa Hụnyo ang mga paaralạn.
simulạn {DB11/ft|fg|fn} {6-2.3.6 (3)}. Sinimulạn niyạ sa biro ang kanyạng talumpati.
simulạng mul {DB10/ft|fg.TL A}. Maaari mong simulạng mul ang iyọng ginagaw kahapon.
magpasimul {DT/fh|ft}. Siyạ ang nagpasimul ng kilusạn.
pasimulaịn {DB10/ft|fh}. Pinapasimul namin ang paraang ....
pasimulạn {DB}.
pasimul {N}. Sa pasimul ng kasaysayan.
simulain {N}.
panimul, pansimul {U}. Pansimulạng pag-aaral.

simuno . {2K-101} {X/N} Pangngalan paks paniyạk

sinag. {X/N} Pangngalan
Sinag ng araw. Pakisarạ mo ang bintana, natatamaan akọ ng sinag ng araw. Pumasok sa silịd ang sinag ng buwạn.
sinag na bilọg sa ulo.
suminag. Sumisinag sa bintana ang liwanag.
sinagtala.

sinat, saynat. {X/N} Pangngalan lagnạt
May sinat ang bata.

sindị. {N/Es} Espanyol |encender|
sumindị {DT00}.
magsindị {DT00, DT10}. Ayaw magsindị ang kalạn. Nagsindị siyạ ng apọy.
sindihạn {DB10}. Sindihạn mo ang kandila.
panindị, pansindị {N}.

sing-. Prfix.
singgandạ {U}.
kasịng- {Prfix. Kasịngkupad ng sus.

singạw. {X/N} Pangngalan
Mainit ang singạw ng makinạ. Singạw ng pabangọ.
singạw (2) {N}. May singạw sa bibịg niyạ.
sumingạw {DT00}. Malakạs sumingạw ang kumukulọng tubig. Huwạg mong pabayaạng sumingạw ang pabangọ. Hayaạn mong sumingạw ang goma (gulọng).
magpasingạw.
pasingawịn {DB10}. Pasingawịn mo ang suman.
pasingạw {N}. Uri ng pasingạw ang siyopaw.
pasingawan {N}. Niluluto sa pasingawan ang siyopaw.
singawạn {N} (tambụtso) . Lumalabạs ang usok sa singawạn ng kọtse.
halamang-singạw {N/Cd} (ọnggo) .

singịl (1). {X/N} Pangngalan
Magkano ang singịl sa isạng kuwạrtong pandalawahạn? Kailangang bayaran ang singịl sa tubig bago o sa mịsmong araw ....
singịl sa pagpasok {N}.
patong na singịl {N? TL N}.
singilịn nang labis {DB10 M0 A}. Siningịl ka nang labis sa bigạs.
singịl (2) {N} .
 maningịl, sumingịl, singilịn {D.}. Maningịl ng pautang. .
paniningịl {ND}.
maniningil, tagasingịl {N}.

singit. {X/N} Pangngalan
singit (2).
magsingit, singitan, isingit. Isingit mo sa librọ ang retrato. Isiningit niyạ sa ilalim ng kanyạng braso ang pitaka niyạ.
paningit {N}.

singkamạs (Pachyrrhizus erosus). {X/N} Pangngalan

singsịng. {N/Ch} Tsino
palasingsingan {N} {5K-217}.

sinigwelas (Spondias ciruelas). {N/Es} Espanyol |ciruelas|

sining. {X/N} Pangngalan
Sining ng pagpipintạ.
masining. Masining ang palamuti.

sino?. {PI} Panghalip na pananong {12-2.1}
Sino ang kumain ng manggạ? Sino ka? Sino ang kaibigan mo? Sino ang may sabi sa iyọ?
sinu-sino {PI/P}.
kung sino {C PF} 6-4.4.1}. Kung sino ang papasok dito ay ayaw kong kausapin siyạ.
kahit sino {C PF} {8-4.4.1}. Kahit sino ang pumasok dito.
sino man {PF A}, sinumạn {PF} {8-4.4.1}. Sino man ang pumasok dito. May multạ ang sinumạng mahuli (nahuhuli). May multạ ang mahuling sinumạn. Makagagaw niyạn sinumạn. Magagaw iyạn ng sinumạn.
sinumạn {U}. Lalabanan ko ang sinumạng tao. Wal ni sinumạng tao ang maaari kong malapitan. {W Damaso 4.3}.
walạng sinumạn {U PN}.
ninumạn {PN} {8-4.4.1}. Magagaw iyạn ninumạn.
gasino (1) {U}. Gasino ang kanyạng mana.
gasino (2) {N}. Kung magsalit siyạ ay parang gasino.
di-gasino, walạng-gasino {A}. Walạng-gasinong nagsimbạ.

sinọk. {X/N} Pangngalan
sinukịn {DT00} {7-2 (2)}.
masinọk {U}.

[sinop]. {X} Ugat ng salita
sinupin {DB10}.
sinupan {N}.
masinop {U}.

sintạ. {X/N} Pangngalan
kasintahan, kasintahan {N}.

sintạs. {N/Es} Espanyol |cinta|

sinturọn. {N/Es} Espanyol |cinturn|

sinungaling, sinungalin. {X/N} Pangngalan
sinungaling {U}.
magsinungalịng, {DT00/fg, DT01/fg|fp} !!. Nagsisinungalịng ka sa 'kin, Aldo. {W Naglaho 3.3}.
kasinungalingan {N}. ... pinapasayạ akọ ng kasinungalingan ng gabịng itọ. {W Madaling Araw 3.8}.

sipa. {X/N} Pangngalan
sumipa {DT}.
sipain {DB10}. Sinipa niyạ akọ.

sipag. {X/N} Pangngalan sikap
kasipagan {N}.
masipag {U}. Masipag na manggagaw.

sipi. {X/N} Pangngalan
Bẹnte ang isạng sipi ng Liwaywạy.
sumipi {DT} (bumanggịt).
sipiin {DB} (banggitịn). Pariralang sinipi mul sa aklạt na iyọn. Bahaging sinipi.
pagsipi {ND} (pagbanggịt).
panipi {N}.

sipịlyo. {N/Es} Espanyol panghiso

siping. {X/U} Pang-uri
sumiping {DT00}. Gustọ ng batang sumiping sa lola niyạ.
isiping {DB10}. Isinisiping niyạ sa kanyạng pagtulog ang manika niyạ.
kasiping {N}. Magkapatịd na aming kasiping. {8-3.4}.

sipit. {X/N} Pangngalan
Ulạng may napakalalakịng sipit.
sipit na Intsịk {N TL J/Ch}. Marunong ka bang gumamit ng sipit na Intsịk?
panipit, pansipit {N/pang+sipit} (pang-ipit). Abutịn mo ang panipit.

sipọn. {X/N} Pangngalan

sipsịp. {X} Ugat ng salita
sumipsịp, sipsipịn {DT10/fg|ft, DB10/ft|fg}. Sinipsịp niyạ ang tsa. Sumisipsịp ng tubig sa lupa ang mga halaman. Sumisipsịp ng tịnta ang papẹl na itọ.

sira. {X/N} Pangngalan
Lumalakị na ang sira ng makinạng itọ. May sira ang barong niyạ..).
sir {U}. Mga damịt na sir na. Sir ang gatas. Sirạng ulo.
sumira {DT10}. Sumisira ng gatas ang mainit na panahọn.
Sino ang sumira ng pint? Tr kaputt gemacht?
sirain {DB10}. Sinira niyạ ang bisikleta. Huwạg mong sirain iyạn.
masira {DB10/ft|fg?DT00/fy} {7-3.1}. Nasisira ang prutas kapạg itinatago masyadong matagạl. Ingat, bak masisira mo ang damịt mo. Nasira na ang laruạn ko.
makasira {DT01/fg|ft} {7-3.4}. Nakasisira (nakakasira) sa pagkain ang mga langạw. Ang alạk ang nakasira sa kanyạ.
makasira {DT10/fg|ft} {7-3.5.2}. Nakasira akọ ng upuan.

sirit. {X/N} Pangngalan wisịk
Sirit ng mantika sa mạnit na kawali. { LJE sirit} Tilamsịk ng mantika sa mainit na kawali.
magsirit {DT10/fg|ft}. Sino ang nagsirit ng lason sa kulisap?
siritan {DB10/fn|fg, DB20/fn|fg|ft}. Siritan mo ang halaman (ng tubig).
pasiritan {DB20/fn|fh|ft} {7-4.1}. Pasiritan mo ng lason ang ipis.
pampasirit {N}.

sisi. {X/N} Pangngalan
manisi {DT00}. Laging naninisi ang asawa niyạ.
sumisi {DT00} .
magsisi {DT00}. Nagsisisi ba siyạ? {W Material Girl 3.10}.
sisihin {DB10/ft?fp|fg}. Minsạn ay gustọ ko na siyạng sisihin, ngunit wal rin namạng kahihinatnạn ang pagsisi sa ibạ at sa sarili. {W Damaso 4.4}.
paninisi {ND}.
pagsisi {ND}. ... pagsisi sa ibạ at sa sarili. {W Damaso 4.4}.

sisid. {X} Ugat ng salita

sisiw. {X/N} Pangngalan

sitaw (Vigna sesquipedalis). {X/N} Pangngalan

sitsarọn. {N/Es} Espanyol
:: Tostadong balạt o tab ng baboy.

siyạ (1) [ʃjʌ], [ʃʌ], [.sɪ'jʌ]. {HT/3S} Panhalip na panao {5-4.1}

siyạ (2). {A?} Pang-abay? {10K-2311}
Ang sombrerong itọ ay siyạng binilị ng lolo ko. Si Pedro ay siyạng tumutuktọk. Si Rosa ang siyạng magandạ. Si Rosa ang siyạ niyạng nakita. . Wari niyạ'y siyạ ang kausap ng inạ sa tul. {W Suyuan 5.14}.

[siyạ] (3). {X} Ugat ng salita
kasiyạ, kasya ['ka:.ʃjʌ], ['ka:.ʃʌ], [,ka:.sɪ'jʌ ] {U}.
 Kasiyạng dami. May kasiyạng halagạ silạ para sa kanilạng paglalakbạy.
magkasiyạ {DT01/fg?fy|fp}. Nagkakasiyạ sa matandạng babae ang sanlibong piso isạng linggọ.
mapạgkasya, mapagkasiyạ {DB10/ft|fg?fy}. Napạgkakasya niyạ ang sanglibong piso.

[siyạ] (4). {X} Ugat ng salita
pasiyạ.
 Anọ ang pasiyạ mo? Entscheidung?
magpasiyạ {DT10/mag+pasiya}. Nagpasiyạ kamịng kumain na lang sa sabungạn pagkatapos ng sine. {W Sabong 8.20}.
pasiyahạn {DB10/ft|fg/pasiya+an}. Pinasiyaḥn niyạng patas ang laban at dapat magkabayarạn. {W Sabong 8.31}.
ipasiyạ {DB101/ft|fg|P-L/i+pasiya}. Bakit ba ipinasiya ng 1935 Kumbensiyong Konstitusyonal na isạng wikang batay sa isạ sa mga katutubong wika ng Filipinas ang ating magịng wikang pambans? {W Almario 2007 3.1}.
pagpasiyahạn, {DB10/pag+pasiya+an}, pasiyahạn. Pagpasiyahạn mo kung sino ang nanalo.
pagpapasiyạ {ND}.
pampasiyạ {U/pang+pasiya}. Tanọng na pampasiyạ. F Gr.
mapạgsiyạ {DB10}. Napakadilịm upang mapagsiyạ kong mabuti ang anumạn.

[siyạ] (5). {../Ch} Intsik
masiyạ {DT01}.
masiyahạn {DT00/fy, DT01/fy|fs} {7-3.2}. Nasisiyahạn ka na ba ngayọn? Nasiyahạn siya sa trabaho mo. . Nasisiyahang kumanta ng mga kundiman si Leonor.
makasiyạ {DT01/fg|fp}. Nakasiya sa kanyang ina ang kanyang pag-uwi.
kasiyahạn {N}.
kasiyạ-siyạ {U/&&}. Kasiyạ-siyạ sa matạ.

siyạm (9) ['ʃjʌm], ['ʃʌm], [.sɪ'jʌm]. {X/N,UB} Pamilang {9-6}
ikasiyạm.
labịnsiyạm (19).
siyamnap (90). Siyamnapu't siyam (99).

siyasat. {N} Pangngalan
magsiyasat {DT10}.
magsiyasat na mabuti {DT10 TL D/U}.
siyasatin {DB10/ft|fg}. Siniyasat ang kanyạng pasaporte. Siyasatin mo ang sanaysạy na itọ.
pagsisiyasat {ND}. Tumagạl nang isạng oras ang pagsisiyasat.
pagkakasiyasat {N}. Nasiyahạn kamị sa pagkakasiyasat namin sa bahay.

siyẹmpre ['ʃɛm.prɛ], [.sɪ'jɛm.prɛ]. {U/Es} Espanyol talagạ

siyopaw ['ʃo:.paʊ], [.sɪ'jo:.paʊ] {N/Ch} Intsik
....

sobra ['so:.brʌ]. {N,J/Es} Espanyol
sobra {N}. Kanino mo ibinigạy ang sobra?
sobra {U} (tirạ). Nasaạn ang sobrang pera? Sobrang layo.
magpasobra {DT10/fh|fg}.
pasobarahịn {DB10/fg|fh} !!. Huwạg mong pasobrahịn ang mga suliranin.

sobre ['so:.brɛ]. {N/Es} Espanyol
sobre {N} :: Sisidlạn ng sulat.
isobre {DB10/ft|fg}. Isobre mo ang sulat.

La Solidaridad {N/Na/Es} Espanyol

sombrero. {N/Es} Espanyol

sotanghọn. {N/Ch} Intsik

stambayistạmbay (stand-by).

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan Wrterbuch si - sta   02 Hulyo 2013

Simula ng pahina   su - suh   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag