sam - sap
Pambungad Talahuluganang sam - sap
sa sah   sam samb san sang sap sapi   sar si su suk


[sama]. {X/DT} Ugat ng salita
samạ {N}.
sumama {DT01}. Bakit hind ka sasama sa akin? Sumama ka na.
sama {X/DT00/} = sumama. Sama ka na.
magsama {DT00/fg, DT10/fg|ft}. Nagsama ang dalawạng partido. Nagsama akọ ng kaibigan sa bahay. .
samahan {DB10/fp|fg}. Samahan ninyọ akọ sa pagtatapọs ng laban na itọ. {W Aquino 2010 3.28}.
isama {DB10}. Isama mo ang kaibigan sa Lipạ. Isama mo si Juạn. Huwạg mo siyạng isama sa amin. Isasama ka naming panauhin. Isama mo sa ... ang ....
makapagsama {DT10/fg|ft} {7-3.4} . Nakapagsama akọ ng kaibigan sa bahay.
mapasama {DT01/fg|fn} {7-3.5.1}. Napasama akọ sa ibạng grupo.
makisama {DT01/fg|fr} {7-9.1} . Nakisama siyạ sa aming pangkạt. Makisama nang mahusay sa ibạ.
pagsamahin {DB10} {7-5.3} . Pagsamahin natin ang ating lakạs. Pagkaing pinagsama ang manggạ't suman dahil matamịs ang manggạng hinọg at matabạng ang suman. . Pinagsasama ang dalawạng salit upang makabu ng isạng bagong salit. { Aganan 1999 p. 20}.
pagsamạ-samahin {D} {7-5.3}.
pagsama {ND/-um-}. Pagsama sa palẹngke. Nalugọd akọ sa pagsama sa kanyạ.
pagsasama {ND/mag-}. Magandạ ang pagsasama natin kagabị.
pakikisama {ND/maki-}. Mabuting pakikisama.
kasasama {ND/U} !!. Maṛmi siyạng natutuhan sa kasasama sa barkada. {6K-6521 [6]}.
samahạn, samahạn {N}.
samahạn {N}.
kasamahạn {N/ka+samahan}.
pagsasama-sama {N}. Isạng malakịng kompanyạ ang natatag sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng apat na maliliịt.
pagkakasama {N}.
magkasama {U}. Kay, magkasama kamịng nanuluyang mul sa kaniyạng kaibigan sa Sampalok. {W Daluyong 15.31}.
sama-sama {U, A}. Sama-sama kayang-kaya.
kasama {N} .
 kasama {U, UW}. Kasama siyạ ng kapatịd niyạ.
kasama ng ... {A/U TW ...}, kasama ang ... {S-0(U TT ...)} . Pupuntạ akọ kasama ang pịnsan ko sa palẹngke. Pupuntạ akọ kasama ng pịnsan ko sa palẹngke. Pupuntạ akọ sa palẹngke nang kasama ang pịnsan ko (kasama ng).
kasama ang ... {S-0(U TT ...)}. Mul sa una hanggạng katapusạng araw ng buwạn, kasama ang mga araw ng Linggọ at mga piyẹsta opisyạl.
hind kasama ang ... {S-0(D U TT ...)}. Dalawampụ't isạng araw hind kasama ang mga Linggọ.
makasama {DB10/ma+kasama}. Makakasama kitạ hạbang bụhay.
kinakasama {N, U}.

sam. {X} Ugat ng salita
pagpapasam (sa kạpwa) {N}.
pagpapasam (sa kạpwa) {N}.
masam. Anọ ang masam? May masam ba? .

samakalawạdalawạ.
samakatwịdtuwịd.
samantala. {A} Pang-abay {10K-2311}
Samantala, ibibigạy namin sa inyọ ang mga tampọk na balita. Matutulog akọ; samantal'y ipagpapatuloy nilạ ang trabaho.
Samantala, kailangang makita sa isạng kayariạn o konteksto ang salitạng pangkayariạn upang ... { Aganan 1999 p. 21}.
samantala {C/N} {13K-5211}. Gustọ ko ang malamịg na panahọn, samantalang ang ibạ ay ayaw. Marami talagạ ang tulad ko na isinasawalạng bahala ang piso samantalang sinasambạ ang dọlyar. {W Piso 3.1}.
pansamantalạ {U}. Tanggapịn natin itọng pansamantalạ. Itọ na rin ang nagịng pansamantalạ kong tirahan. {W Angela 3.10}.

[samantalạ]. {X} Ugat ng salita
magsamantalạ. Magsalamantạ sa pagkakamal ng ibạ.
samantalahịn {DB10}. Samantalahịn mo ang pagkakataọn itọ.

sambạsimbạ.
[sambịt]. {X/DB} Ugat ng salita
sambitịn.
sambịt {X/DB} = sinambịt, sinasambịt. {13-2.2.3} "Minsạn ng parang hind akọ makapaniwala", sambịt ni Regine. {W Regine 3.4}.

sambọng (Blumea balsamifera). {X/N} Pangngalan

sambọt. {X} Ugat ng salita
sambutịn {DB10}. Sambutịn mo ang bolang itọ.
masambọt {DB10}.
makasambọt {DT10}.

[samịd]. {X} Ugat ng salita
masamịd {DT00/fg, DT10/fg|fs?} {7-3.5.1}. Muntik na siyang masamid. {W Karla 5.209}. Nasamịd akọ ng sabạw.

sampagita (Jasminum sampac).   {N/Es} Espanyol

sampạl. {X/N} Pangngalan tampạl
Mas malakạs ang sampạl kaysa tampạl.

[sampalataya]. {X} Ugat ng salita
manampalataya {D01/mang}. Manampalataya ka sa Diyọs.
sumampalataya {D01/fg|fn}. Sumasampalataya akọ sa Diyọs ....
sampalatayanan {DB10/fn|fg}.
pananampalataya {ND/mang}. Pagpapahayag ng Pananampalataya.

sampalok (Tamarindus indica).   {X/N} Pangngalan

sampạy. {X/N} Pangngalan
magsamp̣y {DT10}.
isamp̣y {DB10, DB11}. Isampạy mo ang damịt sa bakod.
sampayan {N}.

samp (10). {N, UB/isang+pu} Pangngalan
ikasamp (ika-10).

sampurado, tsamporado {N/Es/Mx} Espanyol-Mehiko |champurrado|.
:: Lugaw (bigạs o malagkịt) na hinaluan ng tsokolate at kauntịng asukal, na mịnsang kinakain kasama ng tuy o tapang karnẹ.

sana. {A/EC, D/S} Pang-abay {10K-211} {10K-221}
Kung sisikat sana ang araw.
sana {A} {6K-601 [6-11]}. Bibigyạn ko na lang sana ng pera pero naisip kong pakainin na lang nang mapansịn ko ang isạng karinderyạ. {W Piso 3.2}.
sana'y {A.TP}. Sana'y sumikat ang araw.
sanang {A.TL}. Nais ko sanang huming ng paumanhịn sa mga nagaw ko sa'yọ noọn. {W Suyuan 5.6}.

[sanay]. {X} Ugat ng salita
sanạy {U}. Sanạy na karpentero siyạ.
masanay {DT01}. Masasanay ang ating katawạn sa iba't ibang hirap.
magsanay {DT00, DT01}. Nagsasanay silạ araw-araw. Nagsasanay silạ sa pagkantạ araw-araw.
pagsasanay {ND}.
di-sanạy {U}. Mga manggagawang di-sanạy.
nakasanayan {U}. Damọ ang nakasanayang tawag sa mga halamang ayaw sa gulayạn.

sanaysạy. {X/N} Pangngalan
Ayon sa sanaysạy ni Virgilio S. Almario na "...". {W Dasal 3.2}.

[sandạl]. {X} Ugat ng salita
isandạl./etwas) an etwas lehnen.
sandalan. Magandạ ang ukit ng sandalan ng upuan.
sumandal. Sumandạl siyạ sa upuan upang magpahingạ.

sandaldal.
sạndo. {N/Jp} Hapon
:: Kamisetang walạng manggạs, karaniwang yari sa bulak.

sandọk. {X/N} Pangngalan

sangạ. {X/N} Pangngalan
At mul sa isạng sangạ ng puno ay nakita niyạ ang isạng nakaupọng mahiwagang duwẹnde. {W Samadhi 4.2}.
sangạ (2), sangạy {N}.

sangạg. {X} Ugat ng salita
sangạg, sinangạg.
magsangạg, isangạg. Magsangạg ng kapẹ. Isangạg ang kaning natirạ.
sangagan {N}.

sangạysangạ.
sanggalạng. {X/N} Pangngalan
pansanggalạng, pananggalạng {N}. Pananggalạng sa araw o ulạn.

sanggọl. {X/N} Pangngalan

sangguni. {X/guni} Ugat ng salita
sumangguni {DT01}. Maaari kang sumangguni sa mga tao o librọ upang makita ang ibig mong malaman. Sumangguni ka sa isạng talasalitaan upang malaman ang kahulugạn ng mga salitạng iyạn.
kasangguni {N}.
sangguniạn {N}. Sangguniạng bayan / panlungsọd. Sangguniạng panlalawigan.

sangkalan. {N} Pangngalan
:: ....
magịng sangkalan {DT N}.

sangkạp. {X/N} Pangngalan
Asukal ang pangunahịng sankạp ng kẹndi.
kasangkapan {N} (kagamitạn). Mga kasangkapan sa panggagamọt. Kasangkapang bakal na pambungkạl ng lupa ang asarọl.
kasangkapan {N} (kagamitạn, muwebles). Bahay na walạng mga kasangkapan.
panangkạp. Kulang tayo ng panangkạp.

Mga kasangkapan.
barena.
destornilyadọr.
guntịng.
katam.
kikil.
lagari.
malyete.
martịlyo.
paet.
plais.
tiyani.

  Mga sangkap ng pagkaing pang-industriya.

sangl. {X/N} Pangngalan
magsangl {DB10/fg|ft}.
isangl {DB10/ft|fg}. ̣pang may pantustọs, isinangl niyạ ang isạng pares na hikaw at kuwintạs na regalo ng kanyạng amạ. {W Unawa 3.8}.
sanglaan, bahay-sanglaan {N}.

sanh. {X/N} Pangngalan
Anọ ang sanh ng kaguluhang itọ?
kasanhiạn.

sanib. {X} Ugat ng salita
sumanib {DT00}.
sumasanib {U/DT00/E}.
magsanib {DT00}. ... nagsasanib ang dalawạng daloy ng pagsasalin sa Mahal na Passion. {W Dasal 3.19}.
pagsanib {ND}. Di-malinaw ang sakop ng pagsanib.
pagsasanib {ND}.
magkasanib {U}.

sanligansaligan.
sạnto, sạnta. {N/Es} Espanyol
Todos Los Sạntos (Araw ng mga Patay).
santakrusan (Flores de Mayo).

santọl (Sandorium indicum). {X/N} Pangngalan
:: Punongkahoy na may bungang nakakain.

sapa. {X/N} Pangngalan

sapagkạt, sapagkạ. {C} Pangatnig dahil sa, kasị
Uuw na akọ sapagkạt gabị na.

sapal. {X/N} Pangngalan
:: Labị ng kinudkọd na niyog matapos makatạs ang gat.
:: Paghamak sa kapuw.

sapalarạnpalạd.
sapạt. {X/U} Pang-uri
Bigyạn mo siyạ ng sapạt na sahod. Ginantimpalaan siyạ nang sapạt.
di-sapạt (kulang). Di-sapạt ang mga prutas.

sapatos. {N/Es} Espanyol

sapi. {X} Ugat ng salita
sumapi {DT01}. Sasapi akọ sa inyọng samahạn.
sapian {DB10}.
pasapiin {DB01}. Pinasapi siyạ sa bagong kapisanan.
kasapi {N}. Kasapi sa ....

sapịn. {N/Es} Espanyol
Lagyạn mo ng sapịn ang likọd ng bata.
magsapịn {DT10}. Magsapịn ka ng papẹl diyạn sa uupuạn at bak marumihạn ang damịt mo.
sapịn-sapịn {U}.
sapịnsapịn {N} ::.

[sapit]. {X} Ugat ng salita
sumapit {DT00}. Sumapit siyạ nang hustọ sa oras. Ang paskọ ay sumapit. Tuwịng sasapit ang gabị, natatakot kamị sa ... {W Laruang Krus 3.2}.
sapitin {DB10/fn|fg}. Kiling na ang araw sa kanluran nang sapitin ni Oden ang lungsọd. {W Anak ng Lupa 3.1}.
kinasapitan {N}. Anọ ang kinasapitan ng pagsisiyasat?

saplọt. {X/N} Pangnalan Mga damit
Natanggạl ang saplọt ng pulubi habang hinahabol ang lumipạd na pera.

sapol. {X/A} Pang-abay
Sa totoo lang, mula't sapol ay trinato ni Jolens na kaisa si Rica. {W Rica 5.1}.
sumapol {DT.}.
isapol {DB10}.

sapot. {X/N} Pangngalan

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan WŲrterbuch sam - sap   02 Hulyo 2013

Simula ng pahina   sar - sen   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag