| im - iro | |
| Pambungad | Talahuluganang im - iro |
| ib im in ini ino ip is | |
| imbạk. | {X/N} Pangngalan tinggạl |
| imbạk (2) {N}. mag-imbạk {DT10, DT11}. Mag-imbạk sa lata. imbakịn, iimbạk {N}. imbakan (1) {N}. ... pumasok (ako) sa silịd na imbakan ng mga panindạ. {W Nanyang 3.11}. imbakan (2) {N} F. pagkakaimbạk {N}. Matagạl na pagkakaimbạk. |
| imbẹnto. | {N/Es} Espanyol |
| Isạng kahanga-hangang imbẹnto ang
teleponọ. imbentuhịn, umimbẹnto. Umimbẹnto siyạ ng isạng bagong uri ng makinạ. Huwạg umimbẹnto ng mga kuwẹnto. imbentọr. | |
imbutido → embotido.
| imịk. | {X/N} Pangngalan |
| Walạ pa ring imịk ang doktọr.
{W Suyo 5.2}. umimịk {DT00}. Ilạng saglịt na hindị umimịk si Cris. {W Bulaklak 8.4}. kawalạng-imịk {N}. walạng-imịk {U}. Bakit ka walạng-imịk? |
| [imis]. | {X} Ugat ng salita ligpịt |
| mag-imis {DT10}. Nag-imis ka na ba ng
kuwạrto mo? imisin {DB10}. Inimis mo na ba ang kuwạrto mo? maimis {U}. Hindị maiimis ang anạk niyạ. | |
| impluwẹnsiyạ. | {N/La/Es} Latin-Espanyol |
| impluwẹnsiyahạn, maimpluwẹnsiyahạn {DB10}. | |
| impọ. | {N/Ch} Intsik. lola |
| [impọk]. | {X} Ugat ng salita |
| importạnte. | {U/Es} Espanyol mahalagạ |
| di-importạnte. | |
| inạ, inạy, nanay. | {X/N} Pangngalan Kamag-anak |
| inahịn {N}.
Inahịng-manọk. nay = inạy. "Nay," aniyạ. {W Unawa 3.10}. mag-inạ. Naku! {U} = ina ko. | |
| ingat. | {X/N} Pangngalan |
mag-ingat {DT01/fg|ft}. Mag-ingat sa aso. Mag-ingat ka sa pagtawịd sa kalsada. ingatan {DB/ft|fg}. Sabi ng Nanay ko, dapat daw ingatan ko ang pera. {W Piso 3.4}. walạng-ingat. Nahuli ng mga pulịs ang walạng-ingat na magnanakaw. | |
| ingay. | {X/N} Pangngalan |
| Anọ ba ang ingay na iyọn? mag-ingạy {DT00} !!. Huwạg kang mag-ingạy, natutulog ang bata. maingay {U}. Masyadong maingay ang tugtọg. | |
| [inggịt]. | {X} Ugat ng salita |
| mainggịt {DT01/fy|fs} {7-1.1}. naiinggịt {U/PA}. kainggitạn {DB10/fs|fg?fy} {7-7.2} . Kinaiinggitạn niyạ ang tagumpạy ng kanyạng kakḷse. pagkainggịt {N}. Punọ ng pagkainggịt ang mga bata nang makita nilạ ang bagong bisikleta ni Tomas. mainggitin {U}. | |
| Ingglẹs, Inglẹs. | {N,J/En/Es} Inggles/Espanyol |inglés| |
| Ingglatera {N}. |
| ingkọng. | {N/Ch} Intsik. lolo |
| inịp. | {X} Ugat ng salita |
| mainịp {DT00/fy, DT01/fy|fs}.
Nainịp akọ sa mahabang talumpati. pagkainịp {N}. makainịp {U}. Makainịp na palatuntunan. nakakainịp {U/DT/K}, nakaiinịp {U} {9-2.2.2}. Nakakainịp dito. | |
| inịs. | {X/N} Pangngalan |
| Sa inịs, di ko na napigilan ang sarili
ko. Inịs na inịs kong kinuha ang pera sa bag ko.
{W Piso 3.3}. mang-inịs {DT00/fg}. Nang-inịs ang batang lokong-loko. uminịs {DT}. mainịs {DT01/fg|fs}. Nainịs akọ sa batang lokong-loko. makainịs {DT}. kainisạn {DB10/fs|fg} {7-7.2} . Kinaiinisạn ko siyạ dahil sa ... . ikainịs {DB10/fs|fg} {7-7.2}. Yun ngạ ang ikinainịs ng mga anạk ni Nimfa. {W Suyo 5.3}. pagkainịs {N}. Namatạy siyạ sa pagkainịs. Hindị siyạ makatulog dahil sa galit at pagkainịs dito (kay Chris). {W Karla 5.203}. nakaiinịs {U/DT/W}. Nakaiinịs ang sakịt ng ulo. | |
| init. | {X/N} Pangngalan |
| uminit {DT00/fy?fg}. Biglạng
uminit ang panahọn. Madalịng
umiinit ang plạntsa. uminit nang labis {DT MD A}. Uminit nang labis ang plạntsa. iinit {DB10/ft|fg}. magpainit {DT10/fh|ft}. Magpainit ng silịd. Ang pag-awit ay makatutulong sa pagpapainit ng ating dugọ. {W Simo 3.3}. magpainịt {DT00/fh?fg} !!. painitin {DB10/ft|fh}. Painitin mo ang tubig. magpainit, iinit, painitin lamang na mabuti . Mainitin mo lamang na mabuti ang gatas. kainitan {N}. mainit {U}. Mainit kahapon. Mainit ang apọy. mainit-init {U}. Tubig na mainit-init. pampainit {U}. Damịt na pampainit. | |
| inọm. | {X} Ugat ng salita |
inumịn {DB10}. Inumịn ka ng gamọt mo. maipainọm {DB11} {7-4.2}. Naipainọm ang mapaịt na gamọt sa kanyạ. Marami silạng naipainọm na gamọt ngunit lumalạ lamang ang sakịt nito. {W Suyo 5.9}. makipag-inumạn {DT00, DT10}. Makikipag-inumạn akọ sa kạnto. inumin {N}. Inumin bago matulog. Inuming pampagana. . | |
| Pag-inom. | ||
| alak. barik. bino. bir. gatas. kapẹ. |
lambanọg. lasịng. sabạw ng buko. sipsịp. tagay. |
tanggera. tsa. tubạ. Tubig. uhaw. |
| intindị. | {N/Es} Espanyol |entender| |
| Anọ ang intindị mo sa kanyạng sinabi? intindihịn {DB10}. Hindị iniintindị ni Juạn ang kanyạng pag-aaral. maintindihan {DB10}. Hindị niyạ naiintindiḥn ang tanọng. Naintindihạn mo ba? pag-iitindị {ND}. Masyado ang pag-iintindị niyạ sa kanyạng pananamịt. pagkakaintindị {N}. Malịng pagkakaintindị. | |
Intsịk
[.ʔin'tsik]
 . |
{U/Ch/Es} Tsina, Tsino |
| inyo. | {[TK].PP/2P, TK.PP/2P} SA panghalip {5-4.7} |
| ipa. | {X/N} Pangngalan Palay |
| ipil (Intsia buyaga). | {X/N} Pangngalan |
| ipil-ipil (Leucaena glauca). | |
| ipis (Blattidae). | {X/N} Pangngalan |
| ipit. | {X/N} Pangngalan |
| Nasaan ang ipit para sa buhok mo? mag-ipit {DT10}. Mag-ipit ka ng buhok. Mag-ipit ka ng papeles sa pader. ipitan {DB10}. Ipitan mo ang mga papeles na iyon. ipitin {DB10}. Huwag mong ipitin ang bunso mo. maipit {DT00?DB10}. Naipit ng pinto ang darili niya. Naipit sa pinto ang darili niya. Mag-ingat ka at baka maipit. pang-ipit {N} (panipit). May isang bibig at dalawang hawakan ang pang-ipit. | |
| [ipo] | {X} Ugat ng salita |
ipuipo {N}
  . | |
| [ipon] | {X} Ugat ng salita tipon |
| mag-ipon {DT00, DT10}. Nag-iipon ako pauwing Masbate. {W Damaso 4.7}. | |
| [iral]. | {X} Ugat ng salita |
umiral {DT00}. Umiiral ang diwang malay.
. Umiiral na wika.pag-iral {ND}. | |
| irap. | {X/N} Pangngalan |
| irapan {DB10}. Inirapan niya ako. . | |
| irog. | {X/N} Pangngalan |
| kairug-irog {N/&&}. | |