| h - hal | |
| Pambungad | Talahuluganang h - hal |
| ha hag hak hal hali halo ham has hi him hip hu | |
| ha! ha? | {I} Padamdam e |
| Sinabi ko ito kanina, ha! Alisin mo na ang dumi, ha! Kumain ka na
ba ng mga kending ito, ha? Ha?. | |
| haba. | {X/N} Pangngalan |
| humaba {VA00}. Humaba ng
anim na sentimetro ang buhok sa loob ng tatlong buwan. mahaba. Mahaba ang kuwentong iyan. parihaba. Ang parihaba ay isang paralelogram na may apat na anggulong 90 grado. biluhaba {J/Cd/bilog+haba}. Biluhaba ang katawan ng tulisan. | |
| habang. | {X/C} Pangatnig {13K-521} |
| Wala siyang kaimik-imik habang ako'y
nagsasalita. Bukambibig habang nasa
kolonisasyong Estados Unidos. habang-buhay {D/Cd}. Habang-buhay kong pasasalamatan ang ginawa mong pagtulong sa akin. Habang marami kang sinasabi ay lalo mo akọng nililitọ. habang-daan {D/Cd}. Kinuwento ko ang buong pangyayari habang-daan. | |
| habol. | {X/VP, N} Ugat ng salita {7K-635} |
| humabol {VA10}. Humabol sa okasyon
ang pinadala kong regalo. habulin {VP10}. Habulin mo ang kumuha ng pera mo. Sino ang hinahabol ng pulis? habol {X/VP} = hinabol, hinahabol. Sino ang habol ng pulis? | |
| hadhạd. | {X/N,J} Pangngalan |
| Hadhạd na tuhod. | |
| hadlạng. | {X/N} Pangngalan |
| humadlạng {VA01}, hadlangạn {VP10}
. Humadlạng sa kalsada ang
nangabuwạl na punongkahoy. Mahirap hadlangạn ang kagustuhạn ng
makulịt na bata. makahadlạng {VA01}. Nakahadlạng sa pag-aliṣ ko ang pagkakasakịt ni inạy. | |
| hagdạn. | {X/N} Pangngalan |
| Umakỵt ka sa hagdạn. hagdanan {N}. Mataạs ang hagdanan sa lụmang bahay. hagdạn-hagdạn {J/&&} {9-2.5}. Hagdạn-hagdạng palayan ng Banawe. | |
| hagis. | {X/N} Pangngalan |
| Hagis sa kabilạ ng ilog. maghagis {VA10}. Maghagis ng bola. hagisin, ihagis {VP10}. Inihagis ko ang bola nang malayo. Inihagis sa apọy ang lumang aklạt. | |
humagis {VP10}
{ VCS}
= 'to be thrown away
accidentally'. |
| hagulhọl. | {X/N} Pangngalan |
| Ang lakạs ng kaniyạng hagulhọl! humagulhọl {VA00}. Nais niyạng humagulgọl. {W Suyo 5.3}. | |
hain.
 |
{X} Ugat ng salita |
| maghain {VA10}. Maghain ka. ihain {VP10/fp|fa}. Ihaing mainit. Inihain ni Ate ang pritong manok. maihain {VP10/fp|fa} {8-3.3}. Naihain ni Ate ang pritong manok. nakahain {J}. Nakahain na ang hapunan. | |
| haka. | {X/N} Pangngalan |
| Yaọn ay haka lamang. hakain {VP}. haka-haka {N/&&}. di-mahaka {J}. | |
| hakbạng. | {X/N} Pangngalan |
| Malalakị at mabilịs ang aming mga hakbạng.
{W Mumo 3}. humakbạng {VA00}. Humakbạng nang maliliịt. hakbangạn {VP10}. Huwạg mong hakbangạn ang bata. hạkbangan {N}. hakbạng-hakbạng {J}. | |
| hakdạw. | {X/N} Pangngalan hakbạng |
| hakdawạn {VP10} →
hakbang̣n. hạkdawan {VP10} → hạkbangan. pahakdạw-hakdạw {J}. | |
| hakot. | {X/N} Pangngalan |
| Apat na hakot ng buhangin. Hakot ng basura. hakutin {VP10}. Bukas hahakutin ng basurero ang basura. | |
| halagạ. | {X/N} Pangngalan |
| Magkano ang ibinayad mong halagạ? {W Material
Girl 3.11}. halagahạn {VP20}. magpahalagạ {VA01/fa|fp?fi|fa}. ... ang isạng tao'y hindị marunong magpahalagạ sa damdamin ng kanyạng kạpwa. {W Karla 5.207}. pahalagahạn {VP10}. magkahalagạ {VA10/fa|fp} {8-8.1}. Nagkakahalagạ ng sanglibong piso ang aklạt na itọ. kahalagahan {N}. Kahalagahan ng gatas bilang pagkain. pagkakahalagạ {N}. mahalagạ {J}. Mahalagạ kay Lola ang lumang damịt na iyọn. Ang pinakamahalagạng bahagi ng kanilạng trabaho ay ang pakikilahọk ng mga magulang. Mga Pilipinong Kahalagahan. 
 napakahalagạ {J}. Napakahalagạng simulain. walạng-halagạ {J}. | |
| halạl. | {X/N,J} Pangngalan |
| Kailangan niyạ ang halạl ng kanyạng mga
kababayan. maghalạl {VA10/fa|fp}. ihalạl {VP10/fp|fa}. mahalạl {VP10/fp|fa}. Nahalạl na Pangulo si Corazon Aquino. manghahalal {N}. halalan {N}. | |
| halaman. | {X/N} Pangngalan |
| halamanan, halamanạn {N}.
Magandạ tignạn ang halamanan sa harạp ng bahay.
. halamang-gamọt {N/Cd}. halamang-singạw (1) {N/Cd} (ọnggo) :: Uri ng mababang halaman na nabubuhay sa mga organikọng bagay (buhay o patạy), makaaghạm na pangalang fungus, fungi. halamang-singạw (2) {N/Cd} (ọnggo). | |
| Sa Halamanan. | ||
| binhị. bulaklạk. bunga. butil. butọ. dahon. damọ. gulayạn. hardịn. palumpọng. punongkahoy. sukal na damọ. |
ani. asarọl. dilịg. gamas. hasịk. pala. pungos. putol. tabạ. tanịm. |
asarọl. kalaykạy. lagari. pala. palakọl. palatạw. timbạ. |
| halang. | {X/N} Pangngalan harang |
| May halang sa kạlye. halạng, nakahalang, pahalạng {J}. Nakahalang na mga balakilan. Nakahalang na troso sa daạn. | |
| halatạ. | {X/D} Pang-abay |
| Halatạng may-sakịt siyạ. mahalatạ {VP10}. Nahalatạ kong may itinatago siyạng problema. {6K-902 Σ}. | |
| halẹ, halị. | {I} Padamdam |
| Halika! Halikayọ! Halina! {J?}. Halina, lumakad tayo. Halina kayo! Halika na. | |
| haligi. | {X/N} Pangngalan |
| Kinakain ng anay ang haligi ng bahay. Malakị ang haligi ng simbahan. Haligi ng teleponọ. | |
| halịk. | {X/N} Pangngalan |
| humalịk {VA/fa|fp}. Humalịk ka ng
kamạy sa iyọng mga magulang. halikạn, halkạn, hagkạn {VP10} . Sana hinalikạn mo man lang akọ. {W Madaling Araw 3.11}. | |
| halili. | {X} Ugat ng salita |
| humalili {VA01}. Siyạ ang
humalili kay Bb. Cruz. hahalili {VA01/F/Pa}. Hahaliling pangulo. halinhạn {VP10/fx1|fa|fx2/halili+han} !! . Itakwịl ang kanyạng kultura at halinhạn itọ ng kultura ng mananakop. { Abeleda}
.kahalili {N}. Siya ang kahalili ng nagbakasyọng guro. panghalili {N}. Humanap ka ng panghalili sa sirang telebisyọn. | |
| halimbawa. | {X/N} Pangngalan |
| Siyạ ang halimbawa ng isạng mabuting
inạ. Halimbawa ng
angkạng pusa ang tigre. halimbawang kasalungat {N L J}. Magandạ ang kasalungat na halimbawa ng pangit. kahalimbawa {J}. panghalimbawa {N, J}. | |
| halina. | {X/N} Pangngalan |
| Halina ng kayamanan. mahalina {VP10}. Nahahalina niyạ ang lahạt dahil sa kanyạng kilos. | |
Halina! → Halika! (halẹ).
halinhạn → halili.
halintulad → tulad.
| halịp. | {X/N} Substantiv |
| sa halịp, sa halịp ng {4-4.2}. Sa halịp na
magsimbạ, siyạ ay natulog. Siyạ ang naparoọn sa halịp ni Juạn. Sa halịp ko. [++]
Sa halip ng ako. [++]
{6-4.6 (1)} Sa halịp na akọ.
[++] {6-7.4 (1)}. Sa halịp ng kapatịd ko.
[++] Sa halịp na kapatịd ko.
[++] {6-3.4}. sa halịp nito {MA N MC.PD/1}. panghalịp {N}. | |
| halo. | {X/N} Pangngalan |
| maghalo {VA00/fa, VA11/fa|fp|fl}. Hindi naghahalo ang
langis at tubig. Sino ang naghalo
ng asukal sa alak? haluan {VP10/fl|fp}. Hinaluan ng tubig ang alak. Hinaluan niya ng tubig ang alak. {VP20/fl|fp|fa}. haluin {VP10/fp|fa, VP11/fp|fa|fl, VP01/fp|fl}. Haluin mo iyan. Hinahalo niya ang asukal sa kanyang tsa. Hinahalo niya ng kutsara ang asukal sa kanyang tsa. {VP21/fp|fa|fm|fl}. {7K-3291} Hinalo na sa tsa ang asukal. ihalo {VP10/fp|fa}. Ihalo mo iyan. Ihalo mo ang sampalok sa sabaw. {VP11/fp|fa|fl}. halu-halo (1) {N/&&}. halu-halo (2) {N/&&} :: .... halu-halo {J/&&}. Halu-halo ang talumpati niy. | |
| halubilo . | |
| humalubilo, makihalubilo {VA01}. die Leute mischen. Dapat tayong makihalubilo sa mabubuting tao. pakikihalubilo {N/G/maki-}. | |
| halos. | {D/S} Pang-abay |
| Halos kasintaas na siya ni Juan. Halos mag-alas-seis. halos lahat. Halos lahat ng mga itlog na binili mo ay maliliit. . Namatay siya halos. halos wala. Halos walang pang-abay bilang simuno. | |
| halumigmig. | {J,N?} Pang-uri |
| Halumigmig ang hangin sa tabing-dagat. mahalumigmig {J}. Mahalumigmig ang mga dahon kapag paggising sa umaga. | |