de - diy
Pambungad Talahuluganang de - diy

da dak dam   de di dil din dit diw diy   do

dehado. {N/Es} Espanyol

delikado. {U/Es} Espanyol
Delikado ang pagmamaneho sa gilid ng bangịng iyạn.

dẹngge . {N/Swa/Es} Swahili/Espanyol
|denga, dinga|

dentịsta. {N/La/Es} Espanyol

depẹnde. {U/Es} Espanyol batay
Depẹnde sa iyọ ang oras ng pag-alịs.

derẹtso. {U/Es} Espanyol
Derẹtso lang, hind sa kanan, hind sa kaliw.

despạtso. {N/Es} Espanyol
Naiwan niyạ ang pera sa despạtso.

despedida. {N/Es} Espanyol
Malakịng salu-salo ang despedida nilạ.

diga. {X/N} Pangngalan daldạl
Diga lang ang sabi niyạ.
magdidigạ {DT00}.

dighạl. {X/N} Pangngalan
dumighạl {DT00}.

[digm]. {X} Ugat ng salita
digmaan {N}.
 Ikalawạng Digmaang Pandaigdịg.
kadigmaan {N}.

diịn. {X/N} Pangngalan
Saạn ang diịn ng salitạng itọ? Alịng pantịg ang may diịn?
diinạn {DB00, DB10} {DB.}. Diinạn mo ang tịmbre. Alịng pantịg ang dinidiinạn.
idiịn {DB11}. Idiịn mo ang tịmbre. Ginagamit ngayọn ang "globalissasyon" bilang sangkalan upang idiịn na kailangan natin ang Inglẹs upang ... {W Almario 2007 3.5}.
magbigạy-diịn {DT01/fg|ft}. Nagbibigạy-diịn siyạ sa mga mahahalagạng salit.
bigyạng-diịn {DB10/ft|fg}. Bigyạng-diịn ang mahahalagạng salit.

dikdịk. {U} Pang-uri Pagdurog
dumikdịk, magdikdịk {DT10}. Sino ang dumikdịk ng pamintạ?
magdikdịk sa asịn.
dikdikịn {DB10}. Puwede bang dikdikịn mo na lang akọ sa lusọng? {W Unggoy}.
dikdikan {N}.

dikịt (1). {N} Pangngalan
dumikịt {DT01}. Dumidikịt sa sugat ang tapal.
idikịt {DB11}. Idikịt mo ang larawan sa dingdịng. Idinikịt ng uwạk sa kanyạng katawạn mga lagạs na balahibo ng pabo.
magkadikịt {DT00} {7-8.1}.
pandikịt {N}.
magkadikịt {U} {9K-222}.
dikịt-dikịt {U/&&}. Dikịt-dikịt (kabịt-kabịt) na sulat. Sulatin nang dikịt-dikịt.

dikịt (2). {X} Ugat ng salita
kariktạn.
marikịt. Marikịt na mukh. Marikịt na damịt. Marikịt na dalaga.

dila. {X/N} Pangngalan
Nawal ba ang dila mo? Ilawịt mo ang dila.
mandila {DT01/mang+dila}.
dilaan {DB10}.
balarila.

dilạg. {X/N} Pangngalan
dilạg (2) {N}. Natanạw ni Juạn ang isạng magandạng dilạg na roọn nanggaling ang napakabangọng amọy. { LIW}.
marilạg {U}.

dilạn. {U} Pang-uri laḥt
Dilạng tao.
dilạn {N?}. Iadyạ mo kamị sa dilạng masasam.

[dilat]. {X} Ugat ng salita
dilạt (1) {U}. Dilạt na ang kanyạng mga matạ sa katotohạnan.
dilạt (2) {U}.
dumilat {DT00}. Dumilat na ang bata.
idilat {DT?}. Galịt na idinilat ang magagandạng matạ. {W Nanyang 22.15}.

dilạw. {X/N,U} Pangngalan/Pang-uri Mga Kulay
Dilạw ang kulay ng bungang manggạ.
manilạw {DT00/fg}. Naninilạw ang papẹl habang nagtatagạl. Naninilạw ang suọt niyạng putịng sạndo.̣ {W Nanyang 21.13}.
panilạw ng balạt {ND TW N}.

dili. {X/A} Pang-abay
dili-hind {A/Cd}.
dili-ibạ't. Ang batang babaeng iniligtas ni Ahia ay dili-iba't si Fely. {W Nanyang 22.10}.

[dili]. {X} Ugat ng salita
dili-dili, dilidili {N}.
 magdilidili {DT10/fg|ft}.
dili-dilihin, dilidilihin {DB10/ft|fg}.
mapagdili-dili {U}.

[dilịg]. {X} Ugat ng salita
magdilịg {DT10}. Namunga ang manggạ sa kadidiḷg namin. {6-6.5.2} {ND/U}.

dilịm. {X/N} Pangngalan
Takọt siyạ sa dilịm.
madilịm. Umuwi kamị sa gabịng madilịm. Madilịm ang langit bago umulạn.

dilis (Stolephorus commersonii) . {X/N} Pangngalan
:: Maliịt na isdạng nakakain (hanggạng 11 cm). Isdạng-alat, mịnsan sa ilog. Sangkạp sa paggaw ng patịs o bagoọng, kinakain rin bilang pulutan.

dilubyo, delubyo. {N/Es} Espanyol

din, rin {14-2.5.1}. {A/EC} Pang-abay
Sumama rin siyạ. Kung nagagaw niyạ iyọn, ḅkit hind mo rin magagaw itọ?

dinịg, dingịg. {U} Pang-uri kinịg
marinịg {DB10/ft|fg, DB/ft} {7-3.5.1}. Narinịg ko ang sinabi mo. Shhh... Bakạ marinịg tayo. ... pinakiramdamạn ko kung may maririnịg akọng tinig at kalabọg. {W Angela 3.10}. {4K-432 Σ}
makarinịg, makadinịg {DT00/fg, DT10/fg|ft} {7-3.5.2}. Nakakarinịg ka ba? Nakarinịg akọ ng putukan kagabị.
dinggịn {DB10}. zuhören, auf jem. hören. Dinggịn mo ang guro.
magparinịg {DT10}, paringgạn {DB10}.
pagparinggạn {DB}.
pandinịg {N}.
parinịg {N}.

dingdịng. {X/N} Pangngalan

dito, diyạn, doọn ['di:.tɔ], [di'jʌn] [dʒʌn], [dɔ.ʔɔn], {TA.PD/1,2,3} Panghalip na pamatlig na SA {8-4.7}
rito, riyạn, roọn {14-2.5.1}.
Dito tayo kumain. Wal ka na roọn!
dahil dito, diyạn, doọn {C TK.PA}. Nagpuntạ si Elena sa salu-salo at dahil doọ'y hind siyạ nakapag-aral ng kanyạng aralịn.
[maritọ, mariyạn, maroọn] {DT00/TK.PD/1,2,3}] {7-1.1}.
 naritọ, nariyạn, naroọn {DT00/A} nariritọ, naririyạn, naroroọn {DT00/E}. Tagaktạk ang kanyạng pawis nang mapahint siyạ sa tabị ng isạng pinakamatandạng puno na naroọn. {W Samadhi 4.2}. Naritọ ang mga halimbawa. []. Naritọ ang sus kanina lamang. Pupuntạ akọ sa naroọng simbahan. {U/DT00/A}.
[manditọ, mandiyạn, mandoọn] {DT00/TK.PD/1,2,3}] {7-1.1}.
 nanditọ, nandiyạn, nandoọn {DT00/A} nandiditọ, nandidiyạn, nandodoọn {DT00/E}. Nandiyạn ka na namạn tinutuksọ-tuksọ ang ating puso.
parito, pariyạn, paroọn |punta+dito, +diyan, +doon|.
pumarito, pumariyạn, pumarọn {DT00/um+parito} {7-1.2}.
parito, pariyạn, parọn {X/DT} {6-6.3}. Parito! Parito ka!
maparitọ !!, mapariyạn, maparoọn {DT00} {7-1.1}. Mapaparitọ silạ mamayạng hapon kasama ang pamịlya. Naparoọn na akọ.
parituhan, pariyanạn, paroonạn {DB10/parito+an} {7-2.3}. Parituhạn mo siyạ.
paroroonạn {N?N/DB/H}.
paparituhin {DB10/pa+parito+in} {7-4.1}. Paparituhin mo si Ana.
ipariyạn, iparoọn {DB10/i+pariyan}. Ipariyạn mo ang lapis.
paroọ't-parito {A/paroon+at+parito}.
magkaroọn {DT10/magka-} {7-8.1}. Bukas ay magkakaroọn siyạ ng pera. Magkaroọn ba tayo ng pulong?
pagkakaroọn {N}.
kinaroroonan {N}.
itọ, iyạn, iyọnitọ.
ganitọ, ganiyạn, ganiyọnitọ.

diwa. {X/N} Pangngalan
Diwa ng kabataan. Diwa ng kanyạng sinabi. Diwa ng batạs.
mag-bigạy-diwa {DT00}.
pandiwa {N} Gr.
kadiwaan {N} F.
makadiwa {U}.
makadiwa (2) Gr {U}. Panlaping makadiwa {Santiago 2003-B}.

[diwang]. {X} Ugat ng salita
magdiwang {DT10}, ipagdiwang {DB10}. Nagdiwang siyạ ng kanyạng ikalimampụng kaarawạn kahapon. Ipinagdiwang nilạ ang pistạ ni San Jose.
pagdiriwang {N}.

diwara. {X/N} Pangngalan
kapariwaraạn. Magdulot ng kapariwaraạn. {W Material Girl 3.3}.

[diwas]. {X} Ugat ng salita
kariwasaạn {N}.
mariwas {U}.

diyabetes . {NDr/La} Griyego-Latino |diabetis|
Diabetis mellitus (katawagang pang-aghạm):: Sakịt na dulot ng kakulangạn sa hormone mula sa lapạy.

diyạn, riyạndito.
diyaryo. {N/Es} Espanyol pahayagan

Diyọs. {N/Es} Espanyol Bathala

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan de - diy   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   do - duy   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag