be - bim
Einführung Talahuluganang be - bim
ba bah bal ban bao baw   be bi big bih bil bili bilo   bin bo bu bum


Belen {N/Na/_/Es} Espanyol
Belen (1):: Belen ang Espanyol na tawag sa lungsod ng Bethlehem sa Israel.
Belen (2):: Belen ang tawag sa tumpok ng mga taong nakapalibot sa banal na sanggol.

berde. {N,J/Es} Espanyol |verde| lunti Mga kulay
Berde ang paboritong kulay niya.

beses. {N/Es} Espanyol |vez, veces|
Maraming beses. Dalawang beses.

bestida, bestido. {N/Es} Espanyol |vestida|

bibe. {X/N} Pangngalan
Isạng putịng ibong nakalalangọy ang bibe.
Tatlong bibe.

bibịg. {X/N} Pangngalan ngangạ
Isarạ mo ang bibịg. Itikọm ang bibịg.
bukambibịg.

Bịbliyạ, Bibliyạ [,bɪb.lɪ'jʌ   ,bi:.blɪ'jʌ]. {N/Gr/Es} Espanyol

bida. {N/Es} Espanyol |bida| kuwẹnto
bida (2) {N}.
magbida {VA00/fa}. Magbida ka ng.
bidahan {VP10/fb|fa}. Bidahan mo ang mga bata.
ibida {VP10/fp|fa}. Ibinida niyạ ang lahạt ng nangyari.

bigas. {X/N} Pangngalan   Palay
:: Binalatang butil ng palay.
bigasan:: {N} Gilingan na palay.
palabigasan {N} {5K-217}.

bigat. {X/N} Pangngalan
Di niya napansin ang bigat ng kahon.
magpabigat {VA10+01/fi|fp|fa}.
pabigatan {VP}.
mabigat {J}. Isang mabigat na dahilan.

bigay. {X/N} Pangngalan
Iyan ang bigay niya sa akin.
mamigay {VA10/mang+bigay}. Mamigay ka ng mga pinggan sa mga kapatid mo. Mamigay ka ng baraha.
magbigay {VA11/fa|fp|fb}. Nagbigay ako ng mga aklat sa kanya. Hindi lang siya marunong magbigay ng pagkakataon sa mga baguhang singer ... {W Regine 3.6}.
magbigay turing sa {VA D MA}.
bigyan {VP20}. Binigyan niya ng piso ang kanyang anak.
bigyan turing ng {VP D MC}. Anong bahagi ng pananalita ang binigyang turing ng mga pang-abay na ito?
ibigay {VP11/fp|fa|fb, VP01/fp|fb}. Ibigay mo sa akin ang pahayagan. Ibinigay sa pusa ang tira.
maibigay {VP11}.
ipamigay {VP10/ipang+bigay} {8-6.1}. Ipamigay mo ang mga pinggan sa mga kapatid mo. Ipamigay mo ang baraha. Kasi hindi ipinamimigay 'yon. {W Simo}.
pagbigyan (1) {VP20} {8-5.1}. Kung gusto mo ng kiss pagbibigyan kita. {W Sakay}.
pagbigyan (2) {VP10}. Pagbigyan mo ang mga gusto niya.
pamimimgay {N/pang-&}.

bighani. {X/N} Pangngalan
mabighani {VA01/fs|fc}. ... isạng nagagalạk na editọr na nabibighani daw sa tindị at gandạ ng mga naisusulat na kwẹnto at tulạ ng kanyạng inạ. {W Suyo 5.13}.
makabihani {VA01}.
nakabibighani {J/VA01/E}. Nakabibighaning mga kulay ng bahaghari [{W Samadhi 4.1}].
kabigha-bighani {J}. Mas kabigha-bighani ang suọt kaysạ karaniwan. {W Nanyang 3.6}.

bigkas. {X/N} Pangngalan
Mahusay ang bigkas mo.
bumigkas {VA00, VA10}. Bumigkas ng maliwanag. Bumigkas siya ng masasamang salita.
bigkasin {VP10/fp|fa}. Bigkasin nang pamali. Bigkasin mo sa akin ang mga tula.
bigkasan {VP20/fb|fp|fa}. Bigkasan mo ako ng mga tula.
palabigkasan {N}.

bigkis. {X/N} Pangngalan
bigkis. Isang bigkis na kahoy. Isang bigkis na palay.
bumigkis, magbigkis {VA10/fa|fp}. Sino ang bumigkis ng mga damit? {+}. {0}.
bigkisin {VP10/fp|fa}. Bigkisin mo ang mga damit.
bigkisan {VP10/fb?fl|fa} .
ibigkis {VP10/fp|fa, VP20/fm|fa|fp}. Ibigkis mo ang mga walis. Ibigkis mo ang tali ng damit. Ipapambigkis mo ang tala ng damit.

bigl. {X/J} Pang-uri
Biglạng landạk ng pusạ sa dag. Biglạng lik.
bigl {D/J}. Bigl siyạng umalịs.
pagkabigl {N}. Lakịng pagkabiglạ ko nang maramdamạng hablutịn ng dalawạng malalạkas na kamạy ang aking kuwẹlyo mulạ sa likurạn. {W Nanyang 3.11}.
biglaan {J, D/J}. Biglaang talumpati. Nagtalumpati siyạ nang biglaan.
pabiglạ-bigl {J}. Isạng pabiglạ-pabiglạng pasiyạ.

bigo. {J} Pang-uri
mabigo {VA01/fs}. Nabigo ako sa aking panliligaw sa kanya. Nagsipag siyang mabuti ngunit nabigo.
biguin {VP10}. Huwag mong biguin ang ama mo.
pagkabigo {N}.

bihag. {X/N} Pangngalan
Pinalaya ang mga bihag.
bihag {J}. Bihag na mga kawal.
bumihag {VA01}. Ang kanyang kagandahan ang bumihag sa prisipe.
bihagin {VP10}. Binihag ako ng mga Hapon. ({LJE}, binihag si Paring Leo English ng mga Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.). Binihag ng magandang tinig ang mga nakikinig.
mabihag {VP10}. Nabihag siya. Nabihag niya ang damdamin ng mga tao. Nabihag ang prinsipe ng kanyang kagandahan.

bihasa. {X/J} Pang-uri
Bihasa na siya sa pagbangon nang maaga. Isang bihasang manggagawa ang karpinterong iyon. Bihasa sa fokus.
mabihasa {VA01/fs}. Nabihasa na siya sa kahirapan.
mamihasa {VA01/fa}. Namihasa siya sa pagbarik.
bihasahin {VP11/fb|fa|fl} {7-3.2.6}. Bihasahin mo siya sa bagong pamamaraaan.
kabihasnan {N}. Lahing walang kabihasnan.

bihira. {X/J} Pang-uri
Bihira silạng dumalaw sa amin. Bihira na ang nagdarạng sasakyạn. {W Naglaho 3.20}.
pambihira {J}. Talagạng pambihira ang asong may anim na paạ.

bihis. {X/N} Pangngalan
Put ang kanyạng bihis na pangkasạl.
magbihis {VA00}. Magbihis ka muna bago ka bumab.
nakabihis {J}. Nakabihis ng maganda lagi si Ana.

bihon. {N/Ch} Tsina
:: Uri ng putịng pansịt yari sa giniling na bigas.

biik. {X/N} Pangngalan
:: Batang baboy.

biko. {N/Ch} Intsik
:: Kakaning gawa sa sinaing na malagkit at iniluto sa arnibal, at binubudburan ng latik.

bilạd. {X?/J} Pang-uri
magbilạd {VA10}. Magbilạd ng katawạn.
ibilạd {VP10/fp|fa, VP11/fp|fa|fl}. Ibilạd mo ang mga damịt. Ibilạd mo sa araw ang mga damịt.

bilang (1). {X/N} Pangngalan
bumilang {VA00}. Bumilang mul sa isạ hanggạng samp.
bilangin {VP10/fp|fa}. Bilangin mo ang mga mag-aarạl.
bilangan {VP20/fb/fp/fa}. Bilangan mo siyạ ng sandaạng piso.
ibilang (1) {VP11/fb|fa|fl}. Ibilang mo akọ sa inyọng pangkạt.
ibilang (2) {VP101/fb|fa|P-L}. Ibinibilang kitạng isạ sa matatalik na kaibigan ko.
mabilang {VA?VP01}. Nabibilang ang pandiwang ma--an sa dalawạng magkaibạng uri.
pamilang {N} {9-6}.
tambilang {N}.
palabilangan {N} F.
kabilang {JA}. Sinu-sino ang kabilang sa lupon? Kabilang dito ang mga ....
bilạng {J}.
 magbilạng {VA00, VA10}. abzählen.

bilang (2). {O.MA} SA pang-ukol {4K-221}
Ibigạy ninyọ sa akin [ang kabaọng] bilang isạng regalo dahil hind na akọ mabubuhay pa na hind nakikita si Busilak. {W Busilak 2}. Kahit papaano, ang lahạt ng mga karanasạng itọ ay nagbigạy linaw at katiyakạn sa ating natatanging pagkakakilạnlan bilang mga tao, bilang mga Kristiyano, bilang mga Pilipino, bilang isạng bans. {W Katesismo 3.31}.

bilangg. {X/N} Pangngalan
Ngayọ'y pareho na tayong bilangg ng balọn na itọ. {W Äsop 3.1.2}.
magbilangg {VA10/fa|fp}.
mabilangg {VP10, VP00/fp?VA00/fs}. ... at siyạ'y nabilangg. {W Daluyong 2.12}.
bilangguan {N}. Sa loọb ng bilangguan, ibibitin siyạng parang hayop. {W Almario 2006 16.25}.
pagkabilangg {N}. Sa ikalawạng pagkabilangg, tumakas si Lino kasama ang ilạn pang napiịt nang walạng kasalanan. {W Daluyong 2.13}.

bilao. {X/N} Pangngalan
:: .... Pansit wird häufig auf einem bilao serviert bzw. verkauft. Binilị ko ang dalawạng bilaong pansịt para sa salu-salong pampaskọ.
bilao (2) F {N}.

bilị. {X/N} Pangngalan {7K-103}
Magkano ang bilị mo diyạn ?
mamilị {VA00/fa/mang+bili, VA10}. Namimilị silạ. Namilị akọ ng mga regalo.
bumilị {VA10/fa|fp}. Bumilị ka ng mga librọ. .
magbilị {VA10/fa|fp}. Nagbibilị ng karnẹ sa palẹngke ang magkakarnẹ. .
bilhịn {VP10/fp|fa}. Bilhịn mo ang librọng iyọn.
bilhạn {VP20/fb|fp|fa}. Binilhạn niyạ ang panadero ng tinapay.
ibilị {VP20/fb|fp|fa, VP20/fm|fp|fa}. Ibilị mo akọ ng posporọ. Ibilị mo ng damịt ang libong piso na itọ.
makabilị {VA10/fa|fp}. Nakabilị akọ ng lupa at lote.
makabilị {VA10/fa|fp}. Nakabilị akọ ng murang gint.
makapagbilị {VA10/fa|fp} . Hind akọ nakapagbilị ng lupa.
mabilị {VP10}. Ang damịt na mahạl ay nabilị ni Luisa sapagkạt marami siyạng pera. . Mabibilị ang mạrka sa Manila.
makibilị {VA.}.
pakibilị {VP10/fa|fp, V10/fp}. Pakibilị mo ang kẹndi. {+} = Pakibilị ng kẹndi. {8-9.2}.
pabilị {V10/fp, V00} {8-9.3}. Pabilị ng kẹndi. Pabilị!
mapagbilhạn {V.}.
mabilị {VP10}. Ang magandạng damịt ay nabilị ko dahil sa tamịs ng dila ng tindera.
mapagbilhạn {V.}.
magpabilị {VA.}.
pabilhịn, pabilihịn {VP.}.
maipabilị {V.}.
maipagbilị {VP00}. Maipagbibilị iyọn.
pagbilhạn, pagbilihạn {V.}.
ipagbilị. Ipinagbibilị ng magsasakạ ang kanyạng kabayo.
ipamilị {V./ipang+bili}.
pamilihịn, pamilhịn {VP20/pang+bili+in} {8-6.3}. Pinamilị natin ng malakịng isd si Kuya.
pamilihạn, pamilhạn {VP./pang+bili+an} {8-6.2}.
pinamilị {N/V/A}. Bahagy na niyạng madalạ ang kanyạng pinamilị.
bilihan {N}.
bilihin {N}.
pamilihan {N/pang+bili+an}. Maraming tindahan at restawran sa pamilihan.
pamilihang-bayan {N/Cd} (palẹngke).
bumibilị{N}. Tumatanggạp ng kalakal ang bumibilị.
nagbibilị {N}. Nagdadalạ ng kalakal ang nagbibilị.
mamimilị {N}. Pag may dumaratịng na ilạng mamimilị, napipilitang pumasok si Lim Kui sa tindahan para harapịn ang mga itọ. {W Nanyang 3.10} .
tagapagbilị {N} (tindera) . Nasaạn ang tagapagbilị?
napagbilhạn {N}. Nakinabang silạ ng isạng libong piso sa napagbilhạng sampụng libong piso.
tagapamilị {N}.

bilibid. {X/N} Pangngalan
:: Isạ pang tawag sa bilangguan.

bilin. {X/N} Pangngalan
Dapat kang sumunọd sa bilin niyạ.
magbilin {VA11}.
bilinan, pagbilinan, pagtagubilinan {VP20}.
ipagbilin {VP11}.
bilin {X/VP}. Iyọn ang sikreto ng matagumpạy na paghahardịn," bilin mo kay mister bago ka umalịs. {W Rosas 4.1}.
tagubilin {N}.

biling. {X} Ugat ng salita
bumiling {VA00}.
pabiling-biling {J/&&}. Pabiling-biling ako sa aking higaan. {W Estranghera 3.1}.

bilịs. {X/N} Pangngalan
Sa bilịs na iyạn, daratịng siyạ sa bayan sa loọb ng isạng oras.
bumilịs (1) {VA00/fs}. Bumilịs ang aking tibọk.
bumilịs (2) {VA00/fa}. Bumilịs sa tubig ang lạntsa.
bilisạn {VP10}. Bilisạn mo ang trabaho. Bilisạn mo.
pabilisịn {VP10}. Pabilisịn mo ang trabaho.
pabilisạn {VP10, VP11} {8-4.1}. Pabilisạn mo ang paggaw ng bahay sa karpentero.
mabilịs {J}. Mabilịs siyạng magmaneho.

bilog. {X/N} Pangngalan
Gumuhit ka ng isạng bilog na may diyamẹtrong 50 mm.
bilọg {J}. Bilọg ang bola at pamịnsan-mịnsan ang buwạn.
bilugạn {J}.
biluhab {J/Cd/bilog+haba} = bịg at pahab {J/Cd}. Biluhab ang katawạn ng tulingan.

biloy. {X/N} Pangngalan
May biloy si Maria sa magkabilạng pisngị.

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan be - bim   18 Disyembre 2011

Simula ng pahina   bin - blu   Pahinang pamagat na Filipino   Mabuhay