baw - bay
Einführung Talahuluganang baw - bay
ba bah bal bao   baw bawi bay bayb   be bin bo bu bum


bawal. {X/U} Pang-uri
Bawal pumasok. Bawal ang pumasok. Bawal sa bahay ang pumasok. Bawal silạng pumasok. Bawal humimpịl.
magbawal {DT10}.
ipagbawal {D00, DB00/ft, DB10/ft|fg, DB01/ft|fg}. Ipinagbabawal pumasok. Ipinagbawal basahin ang mga aklạt. Ipinagbawal ng may-ari ang pagpasok. Ipinagbawal sa kanilạ ang pagpasok. ... may ipinagbabawal si Dr. Santos. {W Dayuhan 3.2}. Santos hat verboten [verboten seiendes].
pagbawalan {DB20/fp|fg|ft, DB11/fp|fg|ft}. ... nang pinagbawalan mo kamịng magkita't magkausap. {W Suyuan 5.1}. Pagbawalan mo ang bata sa paglalar sa lansangan.
pagbabawal {ND}.
kabawalan {N}.

bawang (Allium sativum). {X/N} Pangngalan
Malusọg na pampalasa ang ulo ng bawang. Pitpitịn mo ang apat na butil na bawang.

bawas. {X/N} Pangngalan
Magkanong bawas ang ibibigạy mo kung bumilị akọ ng dalawampụng kilo?
bawạs {U}. Bawạs na.
bumawas {DT11/fg|ft|fn} {4K-211}. Bumawas ka sa pịnya ng isạng gayat.
bawasan {DB20/fn|fg|ft}. Bawasan mo ang pịnya ng isạng gayat. Binawasan ang suwẹldo niya.
dagdạg-bawas.

[bawa], bawat. {X, J/bawa+at} Pang-uri {9-2.1 (2)}
... at ang bawat umuupa'y may kanyạ-kanyạng lutuạn. {W Anak ng Lupa 3.4}. Hind pa rin maipagkakail ang bawat galạw ng ating mga matạ. {W Madaling Araw 3.1}. Binibilị bawat maibigan ko. {W Tiya 3.6}.
bawat isạ {U UB}. Bawat isạ ang dapat pumuntạ doọn.
Tuwịng Lunes.

[bawi]. {X} Ugat ng salita
bumawi {DT00/fg}. Ang Panginoọn ang nagbigạy at Panginoọn ang bumawi (Hiob 1,21). Bumawi ka bukas sa kantahan.
bawiin {DB10}. Binawi niyạ ang kanyạng sinabi kahapon. Binawi ko ang pagbilị ko. Bawiin ang naubos na panahọn.
bawian {DB10/fp|ft, DB20/fp|ft|fg}. Binawian siyạ ng awto. Binawian siyạ ng tatay ng aklạt. Binawian siyạ ng buhay.
mabawi {DB10}. Nabawi niyạ ang kanyạng lakạs.
pagbawi {ND}.

[baya]. {X} Ugat ng salita (haya)
bayaan {DB10}. Bayaang bukạs ang sugat. {6K-742 Σ}.
magpabaya {DT01/fg|ft}. Nagpabaya siyạ sa pagsunọd sa payo namin.
pabayaan {DB10/fp?ft|fg}. Pinabayaan niyạ ang kanyạng pamịlya. Er hat seine Familie verlassen. Huwạg mong pabayaang sumingạw ang pabangọ. {6-7.5}. Huwạg mong pabayaan bukạs ang gripo. Pinabayaan niyạ ang kanyạng trabaho.
mapabayaan {DB10}. Napapabayaan nilạ ang pagpapalakị sa kanyạ.
kababayaạn {N}. Bunga ng kababayaạn.
pabay, mapạgpabay {U} {15-3.5 (2)} (walạng-ingat).

bayabas (Psidium guajava). {X/N} Pangngalan
:: Punongkahoy na may bungang nakakain.

bayad. {X/N} Pangngalan
Buwanang bayad ng sandaạng piso.
bahaging bayad {N?J.TL N}. Nagbigạy si Pedro ng bahaging bayad para sa kanyạng bagong kọtse.
bayạd {U} , bayạd na {U D/EC}. Ipadalạ mong bayạd na ang mga kargadang itọ.
magbayad {DT10/fg|ft}. Nagbabayad ang lola ko ng mga gạstos. Kailangan mong magbayad ng pilak. {D20//DT10/fg|fm?ft} {W Gubat 3.3}. Pagkabayad at pagkaalịs ng mamimilịng hinarạp ko'y ... {W Nanyang 3.11}. {6-6.5.1}
bayaran {DB10/ft|fg} (bayarin). Binayaran ko ang utang kay Ana.
ibayad (1) {DB11/ft/fg/fp}. Iyạn ang perang ibinayad mo kay Ronaldo. {W Arrivederci 3.11}.
ibayad (2) {DB10/fm|fg, DB11/fm|fg|ft}. Ibayad mo ang dolar. Ibayad mo sa pintura ang dolar.
makabayad {DT10/fg|ft} {7-3.4}. Hind siyạ makabayad ng utang niyạ.
mabayaran {DB10}. Papaano ko mababayaran ang pinsalang nangyari?
magkabayarạn {DT00/mag-kabayaran}. Pinasiyaḥn niyạng patas ang laban at dapat magkabayarạn. {W Sabong 8.31}.
kabayarạn {N}.
pambayad, pamayad {N, U}. "Wal po akọng pambayad," anạng bata. {W Piso 3.2}.

bayan. {X/N} Pangngalan
bayan (1) {N}.   Bayan ko. (Jose Corazon de Jesus).
bayan (2) {N}. Isạng bayan malapit sa Lipa ang Malvạr.
kabayanan, bayan (3) {N}. Pupuntạ na akọ sa bayan.
pamayanan {N/pang--an}.
kababayan {N}, kabayan {N }. Kababayan ko siyạ.
mamamayạn {N}. Mamamayạng Pilip̣no.
mga mamamayạn {A/P N}. Mga mamamayạn ng Maynila.
sambayanạn {N}. ... pagkakaisạ ng sambayanạn sa iiṣng wika tungo sa pagbubu ng isạng pambansạng kultura at hangarin. {W Plano 3.29}.
makabayan {U}. Panatang Makabayan.

bayani. {X/N} Pangngalan
Hinangaan ng lahạt ang bayani.
mamayani {DT00/fg/mang+bayani}. Madalạs namamayani sa mga dating kolonisadong bans. { Abeleda 3.4}. Masasabing higịt na namamayani ang unang daloy ng pagsasalin. {W Dasal 3.20}.
bayanihạn {N}.

bayạw. {X/N} Pangngalan Mga kamag-anak
{8-3.1} (hipag):: Lalaking asawa ng kapatịd o lalaking kapatịd ng asawa.

baybạy. {X/N} Pangngalan
Malịng baybạy.
baybayịn {DB10}, bumaybạy {DT10}, magbaybạy {DT10}. Bumaybạy nang pamal.
baybayin (1) {N} :: Kabuuạn ng lahạt ng titik ng isạng wika.
Baybayin (2) {N} :: Tawag sa dating alpabeto ng mga Filipino {14K-201}.
palabaybayan {N}.

baynạt. {X/N} Pangngalan
Baynạt sa sakịt.

bayọng, bay-ọng.A. zwei Henkeln). {X/N} Pangngalan
bayọng (2) {N}. Dalawạng bayọng ng palay.

baywạng . {X/N} Pangngalan
Maliịt ang baywạng ng dalaga.

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan Wörterbuch baw - bay   02 Hulyo 2013

Simula ng pahina   be - bim   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag