bao - bau
Einführung Talahuluganang bao - bau
ba bah bal ban bao bap bar basa baso bata bati baw be bin bo bu bum


bao. {X/N} Pangngalan
:: Matigạs na balạt ng niyog. Para sa paggaw ng uling.
bao ng ulo {N P-C}.

[baog]. {X} Ugat ng salita
baog, baog {U}. :: Sa tao: walạng kakayahạng magkaanạk; sa halaman: walạng kakayahạng mamunga; sa lupa: hind tinitubuan ng halaman.
pagkabaog {N}.

baon . {X/N} Pangngalan
Magdalạ ka ng baon pagpasok sa paaralạn.
pabaon {N}.
baunạn.

baọn. {X} Ugat ng salita
ibaọn. Ibinaọn niyạ ang haligi sa simẹnto.
nakabaọn {U}. Nakabaọn sa lupa ang gint.
kabaong {N}.
pagbabaọn {ND}.

bapọr   {N/La/Es} Salitang hiram |vapor| singạw
bapọr (1):: Isạ pang tawag sa singạw.
bapor (2):: Malakịng sasakyạng dagat, gumagamit ng singạw para umandạr.

barạ. {N/Es} Espanyol
May barạ ang tubo sa hugasạn.
may-barạ {U}. May-barạ ang ilong ko.
barado. Barado ang tubo sa hugasạn.

barako. {N/Es} Espanyol
barako (2).
barako {U }.
kapẹng barako {N/Es.TL N/Es}.

baranggạybalangay.
baratilyo. {N/Es} Espanyol
::Pagbibilị sa mababa o murang halagạ.

barena. {N/Es} Espanyol
:: Pamḅtas
magbarena {DT10/fg|ft}, barenahin {DB10/ft|fg}. Barenahin mo ang tablạng itọ.

bareta. {N/Es} Espanyol
:: Panggamit na yari sa bakal upang humukay ng matigạs na lupa.
bareta (2):: Mahabang piraso ng sabọn.

barik. {X/N} Pangngalan tagay tungg
Isạng barik lang.
barịk {U}.
bumarik {DT00/fg}. Bumarik ka muna bago umuw.
magbarịk {DT00/fg}.
magbarikạn {DT00/fg} {7-8.2}.
barikạn.
pagbabarịk {ND}. Tumigil ka na ng pagbabarịk.

barịl. {N/Es} Espanyol |barril|
Takọt akọ sa barịl.
barilịn {DB10/ft|fg}. Binarịl ng isạng pulịs.
bumarịl {DT10/fg|ft} {7-1.2 (5)}. Sino ang bumarịl ng ibon?
mamamaril {N}.

barkọ. {N/Es} Espanyol
barkọ. Malakịng barkọ ang sinakyạn ko pauw sa Maynila.
barkada (1). Schiffspassagiere. Ang barkada ay isạng barkọng pun ng mga sakạy o pasahero.
barkada (2) . Sa Sabadọ aakyạt sa bundọk Makulọt ang barkada namin.
barkero. Mamamangk.

baro. {X/N} Pangngalan
:: Kasuutạn sa pang-itaạs na bahagi ng katawạn.
barong Tagalog:: Pambansạng kasuutạn ng lalaki.   .
barong:: Makabagong barong Tagalog.

baryạ. {N/Es} Espanyol // sukl
baryạ (1).
baryạ (2). Ilạng araw pagdatịng ko sa tindahan, may napulot akọng dalawạng baryạng pilạk habang nagwawalịs. {W Nanyang 7.6}.

basa. {X} Ugat ng salita
Masyadong mabilịs ang basa mo.
bumasa {DT00/fg, DT10/fg|ft}. Mabilịs na bumabasa si Buns.
magbasạ {DT00/fg, DT10/fg|ft}. Magbasạ nang malakạs.
basahin {DB10/ft|fg}. Basahin mo ang kuwẹnto nang malakạs.
ibasa {DB20/fp|ft|fg}. Ibasa mo akọ ng kuwẹntong nakatatakot.
mabasa {DB00/ft, DB10/ft|fg} {7-3.1}. Hind mabasa ang sulat niyạ. Nababasa niyạ na ang kanyạng pangalan.
maibasa {DB00/fm} {7-3.3}. Madalịng maibasa ang bago kong salamịn.
makabasa {DT00/fg} {7-3.4}. Nakakabasa na ang aking kapatịd na may limạng taọn gulang. Nakakabasa nang mabilịs si Bunsọ.
mabasa {DB10/ft|fg} {7-3.5.1}. Nabasa ko ang sulat mo.
makabasa {DT10/fg|ft} {7-3.5.2}. Nakabasa akọ ng kuwẹntong kababalaghạn.
magpabasa. Nagpapabasa sa mga paaralạn ng mga aklạt ni Rizạl.
pabasahin {DB20/fg|fh|ft} {7-4.1}. Pabasahin mo siyạ ng ilạng pangungusap.
maipabasa {DB10+01/ft|fh|fg} {7-4.2}. Naipabasa ko sa bata ang kuwẹnto.
mapạgbasa {DB10/fg|fh} {7-5.4}. Napạgbasa ko nang mabilịs ang mag-aarạl.
bumabasa, tagabasa {N/DT/K, N}.
mambabasạ {N}. Mga mambabasạ ng pahayagạn.
babasahịn {N}. Nagdalạ akọ ng ilạng babasahịn.

bas. {X/J/N} Pang-uri
{U} Bas pa kamị pagkatapos maligo.
{N} May bas pa ang damịt.
mabas {DB10/ft|fg, DT00/fy} {7-1.1}. Mababas ka, umuulạn pa. Nabas ng hamọg ang mga bulaklạk.
mamas {DT00/fy}. Namamas ang salamịn kung tag-ulạn.
magbas {DT00/fg, DT10/fg|ft}. Nagbas ang bata sa ilog. Nagbas si Maria ng tela.

basag. {X/N} Pangngalan
May basag ang baso.
basạg {U}. Basạg ang lumang plato.
bumasag {DT10/fg|ft}. Sino ang bumasag ng salamịn?
mabasag {DB10/ft|fg, DT00/fy} {7-3.1}. Nabasag ng aso ang baso. . Nabasag ang bao ng ulo niyạ.
makabasag {DT00/fg} {7-3.4} . Dahan-dahan ka't bak ka makabasag.
mabasag {DB10/ft|fg} {7-3.5.1}. Nabasag ko ang baso ni Ate.
basag-ulo {N/Cd}.
basag-ulero {N/Cd/Esm}.
madaling mabasag {A U}. Madalịng mabasag ang manipịs na baso.

basahan. {X?/N} Pangngalan
(1) :: Piraso ng tela na ginagamit na panlinis o pamunas.
(2) :: Lumang sirạng damịt. Manikang basahan. Maaaring gumaw ng papẹl mul sa basahan.

basal. {X/U} Pang-uri
Basal na lupa.
basal (2) {U} Gr.

basbạs. {X/N} Pangngalan
basbasạn {DB10}. Kailangang basbasạn ng mga dayuhan ang kahit na anọng gaw sa isạng bans. .

baso. {N/Es} Espanyol
Iabot mo kay Leo ang basong may gatas. Kunin mo ang baso na bubog at hind na plạstik.

bastạ. {A/Es} Espanyol
|bastar| = maging sapạt, tama.
bastạ {U}. Bastạ ikạw!

Bastạ!. {N/Es} Espanyol |basta ya|

bastọn. {N/Es} Espanyol tungkọd

bastọs. {U/Es} Espanyol |basto|
Bastọs ang salitng iyọn. Bastọs na kilos.

basura. {N/Es} Espanyol sukal
Kalaykayịn at susunugin ang basura.
basurahạn. Itapon mo ang mga balạt ng saging sa basurahan.

bata. {X/N,U} Pangalan at Pang-uri
bata {N}. Gustọng kumain ng bata.
bata {U}. May mukhạng bata pa ang matandạng lalaki.
kabataan {N}. Nasa kanyạ ang lakạs ng kabataan.
binata {N}. Wal pang asawa ang matandạng binata.
magbinat {DT00} !!.
nagbibinat {N/DT/K} (nagdadalagạ)= Jugendlicher.
nakababata {U/naka-&}. Sa gayọn lang hind mawawalạn ng saysạy ang kasawiampalad ng nakababatạng kapatịd. {W Nanang 13.17}.

[batạ]. {X} Ugat ng salita
magbatạ {DT10}.
makabatạ {DT10} .

Batạngas [bʌ'taŋ.gʌs] !! {X/N} Pangngalan pantangi
:: Lalawigan sa rehiyọn 4A.
Batanggẹnyo {N, U}.

batạs. {X/N} Pangngalan
Sinusunọd ng mabuting mamamayạn ang mga batạs.
batasan {N}. Sa Quezon City ang batasang pambans ng Pilipinas.
Saligạng-Batạs {N/Cd}.
panukalang-batạs {N/Cd}.

batay. {L} Pang-ukol
batay sa {L TK}. Batay sa pag-ulạn ang pagdami ng bunga.
mabatay (1) {DT01}.
mabatay (2) {DT01}. Nababatay sa lagạy ng panahọn ang pag-alịs nilạ.
nababatay {U/DT/K}.
ibatay {DB11/ft|fg|fn?fs}. Salitạng ibinatay sa Ingglẹs.
pagbatayan {DB20/fs|fg|ft}. Anọ ang pinagbatayan mo ng iyọng pasiyạ?
batayan, batayạn {N}. Wal siyạng batayan na magreklamo. Kung sa Cebụ namalagi si Legazpi, Sugbuanon sana ang batayan ng ating wikang pambans. {W Almario 2007 3.4}.
batayạng kailangan {N.TL U}. Batayạng kailangan upang magtagumpạy ang sipag at kakayahạn. .
pagbabatay, pagkakabatay {ND, N}. Pagbabatay ng isạng salitạng maylapi, mul sa isạng salitạng ugạt.
batayạn {U}. Ang pulạ at ang asụl ay dalawạ sa mga batayạng kulay. Batayạng pangungusap { Aganan 1999 p. 77}.

Bathalabahala.
batị. {U} Pang-uri
Batịng-batị ang put ng itlọg.
batihịn {DB10}, bumatị {DT10} , magbatị {DT10}. Bumatị ka ng itlọg.
pambatị. Pambatị na de-koryẹnte.

bati. {X/N} Pangngalan
Maligayang bati sa iyong kaarawạn.
bumati {DT01/fg|fp}. Sino ang bumati sa iyọ sa kalsada?
batiin {DB10/fp|fg, DB11/fp|fs|fg}. Binati ko ang aking kaibigan sa tagumpạy niyạ. Binabati namin kayọ nang isạng maligayang buhay may-asawa.
pambati {N, U}. Pambating panlipunan.

batibot. {X/U} Pang-uri

batịd. {X/U} Pang-uri
Batịd mo ba ang malakịng panganib na sinusuọng mo?
ipabatịd {DT10+1/ft|fh|fg}. Ipabatịd mo sa kanyạ ang paks.
kabatiran. Mayroọn kamị lubọs na kabatiran tungkọl sa prodụkto namin. Nasa mga talaksạn ang kabatiran sa kompyuter.
pabatịd {N}.
pagkabatịd {N}.
pagbatịd sa.

batingạw. {X/N} Pangngalan
:: Malakịng kampana. .

batis. {X/N} Pangngalan
:: Simul ng sapa.

batọ. {X/N,U} Pangngalan
batọ (1) {N}. Yari sa batọ ang bahay namin. May maliliịt na batọ sa sapatos ko.
batọ (2) {N}. May sakịt siyạ sa batọ. .
batọ {U}. Padẹr na batọ. .
batọng-buga {N/Cd} .
ibatọ {DB11/ft|fg|fp}. Ibatọ mo ng sa akin ang aklạt.

baty. {N/Es} Espanyol |batea|

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan bao - bau   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   baw - bay   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag