b - bag
Pambungad Talahuluganang b - bag
ba baga bagi bags   bah bal ban bao baw be bin bo bu bum

ba, bagạ {AN/EC} Pang-abay na pananong {12-3}
bagạ {AN/EC/}
ba {AN/EC/Ab/baga}. Dumatịng ba si Pedro? Gustọ mo bang sumama? Bakit ba?
kung bagạ sa, kumbagạ sa {AF(C D), DF(C.D)} {10-2.3.5}. Kung bagạ sa manghahalal, ang mahalagạ sa kaniyạ'y, hind ang partido, kund ang kandidato. {W Daluyong}. Maglagạy ng kutsọn kung bagạ sa sịlya o sopa.
bagamạn {A.C}, bagamạt {A.C/bagaman+at}. Umiinọm tayo ng gamọt bagamạn hind natin gustọ. Bagamạn hind pa uso ang karaoke noọn ay talagạng naibigạy ni Regine ang boses na tunay. {W Regine 3.2}.
kahit bagạ, kahit ba {C A}. Bibilị akọ ng bagong kọtse, kahit bagạ (kahit ba) sabihin mong mahạl iyọn.

baba . {X/N} Pangngalan
Baba ng halagạ.
bumaba {DT00}. Bumaba ang kanyạng timbạng.
pababain {DB00, DB10}. Pinabababa ang halagạ ng pera kung ....
magpakababa {DT00}. Hind akọ magpapakababa upang sagutịn ang kanyạng mga upasala.
mababa {U}. Mababa ang mga baitạng ng hagdanan.
mababang paaralạn {U.TL N}. ... nasa mababang paaralạn na kamị ng kakambạl ko. {W Krus 3.2}.

bab   {X?} Ugat ng salita?
bumab {DT00, DT01}. Bumab siyạ mul sa tuktọk ng bundọk. Sabi ng babaeng nakatabị niyạ sa bus, bago silạ bumab, ... {W Anak ng Lupa 3.1}.
Babab ba? Babab.
magbab {DT10/fg|ft}. Sino ang magbabab ng watawat?
babaạn {DB20/fp|fg|ft}. Babaạn mo siyạ ng serbesa.
ibab {DB10/ft|fg}. Ibinabab natin ang watawat kung gabị.
magpabab {DT10/fh|ft}. Sino ang nagpabab ng watawat?
pababaịn {DB10/ft|fg}. Pababaịn mo ang iyọng boses.
ipabab {DB10/ft|fh, DB10+1/ft|fh|fg}. Ipabab mo sa kuya ang madumịng damịt. Hinọg na nang ipabab ang manggạ.
ibab {N}. Marumị ang ibab ng bahay.
pagkakaibab {N} F Gr.
babaan {N}. Babaan at sakayan.
talababaan {N/Cd}.
pang-ibab {U} Gr.
pabab {U}. Spageting pabab .

babad. {X/N} Pangngalan
Matagạl na babad.
bumabad, magbumabad {DT01}. Nagbubumabad siyạ sa kanilạ.
bumabad, magbabad {DT01/fg|ft}. Bumabad akọ sa tibị. Kayạ't ... magbababad akọ sa panonoọd ng MTV. { Abeleda}.
magbabad {DT10/fg|ft, DT11/fg|ft|fn}. Magbabad ka ng labada sa mainit na tubig.
ibabad {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn}. Ibabad mo ang labada. Magdamạg mong ibabad sa tubig ang bigạs. Ibinabad niyạ ang tsa sa kumukulọng tubig.
babạd {U}. Babạd sa suka ang sitsarọn kay maasim.

babae . {X/N} Pangngalan
Maayos ang bihis ng babae. Babae ba o lalaki? Babaeng aso.

babạg . {X/N} Pangngalan
magbabạg {DT10/fg|ft}.
babagin {DB10/ft|fg} !!.
babagạn {N}.

babal[bala].
babaw. {X} Ugat ng salita
mababaw {U}. Malakạs ang mga alon sa mababaw na tubig. Mababaw ang tulog habang araw.
ibabaw {N}.
 Ibabaw ng kahọn. (Außenfläche) des Kartons. Binalot ng papẹl ang iḅbaw ng kaha.
sa ibabaw ng {TA N TW} {4-4.2} (// sa itạs ng). Ilagạy mo iyọn sa ibabaw ng mesa. May ̣bong nakaup sa ibabaw ng bubọng, lumilipạd ang ibạ sa itaạs ng bahay.
mangibabaw {DT00/mang+i+babaw/ma-ngi-ba-baw} {15-3.3}. Nangingibabaw ang boses niyạ sa lahạt.
nangingibabaw {U/DT00/E}.
pangibabawan {DB10/pang+i+babaw+an/pa-ngi-ba-ba-wan}. Pinangingibabawan ng pagpapasiyạ ng hari ang sinabi ng reyna.
pang-ibabaw {N}.
pang-ibabaw {N, U}:: Damịt na isinusuọt sa ibabaw ng pang-ilalim o panloọb. Matingkạd ang kulay ng nabilị kong damịt na pang-ibabaw.

baboy . {X/N} Pangngalan
Nag-aalaga akọ ng mga baboy.
baboy {U?}. Huwạg kang baboy sa iyọng bahay.
babuyan. Malakị ang babuyan ni Juạn.

badịng . {X/N} Pangngalan bakl

bagaba.
baga. {X/N} Pangngalan
:: Bahagi ng katawạn sa dibdịb. Ang baga ay may kaugnayan sa paghingạ upang magdalạ ng hangin sa dug.

bagabag. {X/N} Pangngalan
bagabạg {U}.
bumabagag {DT01}. May bumagabag sa aking loọb. {W Dayuhan 3.22}.

bagal. {X} Ugat ng salita
bumagal {DT00/fy}. Bumabagal ang oras kung wal kang ginagaw.
bagalan {DB10/ft}. Huwạg mong bagalan ang iyọng pagtatrabaho.
mabagal {U}. Mabagal ang kalabạw.

bagamạn, bagamạtba.
bagay (1). {X/N} Pangngalan
Anọng bagay iyạng nasa tabị ng bakod? Sampụng bagay ang nasa talaan. Kumuha ka ng mga bagay mo. Inilipat niyạ sa ibạng bagay ang kanyạng pansịn.
bagay {N}. Any ng bagay. Bagay na lusạw. { UPD likido}.
bagay sa {L TK}. Bagay sa sayawan, anọ ang isusuọt mo?
bagay-bagay {N/&&}. Pauntị-unt, nalaman ko ang mga bagay-bagay tungkọl sa babaeng nakaitịm. {W Nanyang 11.5}. Bagay-bagay tungkọl sa sakuna.
    Mga anyo ng bagay.

bagay (2). {X/U} Pang-uri
Bagay sa iyọ ang damịt na iyạn. Bagay kamịng dalawạ. Bagay akọ sa amo ko. Bagay kamị ng amo ko.
bumagay {DT01/fg|fp?fn?fl}. Bumabagay sa kanyạng kutis ang asụl niyạng baro.
magbagay {DT10/fg|ft}.
bagayan {DB10/fl|fg}. Dapat bagayan ng kamisetang bibilhịn mo ang pạlda ko.
ibagay {DB11/ft|fg|fl}. Bibilị akọ ng dilạw na pang-ibabaw upang ibagay sa bẹrde kong kamiseta. Ibagay mo ang iyọng kilos sa salit mo.
makibagay {DT01/fg|ft}. Nakibagay siyạ sa kanilạng mga ugali.
mabagay {DT01/fy|fp} {6-1.1}.
nababagay {U/DT/K}. Nababagay na parusa. Yan marahil ang salitạng nababagay sa akin. {W Girl 3.1}.
maibagay {DB11/ft|fg|fn} {6-3.3} . Madal niyạng naibagay ang kanyạng katawạn sa bagong klima.
pagbagay {ND/bumagay}, pakikibagay {ND/makibagay} .
pagbabagay {ND/magbagay}.
pakikibagay {ND/makibagay} (pakikisama).
kabagayan {N}.
pagkapagbagay {N}, pagkakabagay {ND/magkabagay}. Maayos ang pagkapagbagay (pagkakabagay) sa reyna at nagịng hari nito.
di-bagay {U}. Di-bagay ang panahọn ng pagdalaw mo.
magkabagay {U} {9K-222} . Magkabagay ang lamesang iyạn at upuang itọ.
kabagay {UW}.
 Hind kabagay ng kanyạng mahabang katawạn ang maiklịng bint niyạ.
magkabagay {DT00/fr} {6-8.2 *}.
nagkakabagay {U/DT}.

baging. {X/N} Pangngalan
:: Halamang gumagapang.

bagkạt. {X/N} Pangngalan
:: Asukal na ginawạng pulụt at nagigịng matigạs at makunat pagkatapos maluto at lumamịg.

bagkụs, bagkọs. {X/A} Pang-abay
Hind na akọ nainịs, bagkụs ay nanghinayang sa aming paghihiwalạy. {W Nanyang 21.1}.

bago. {X/U} Pang-uri
bago {U}. Bagong Taọn. Bagong baro. Mayroọn bang bagong balita buhat sa atin? Mga bagong pangyayari.
bago {C}. Sabi ng babaeng nakatabị niyạ sa bus, bago silạ bumab, ... {W Anak ng Lupa 3.1}. Mayayari mo ba itọ bago dumatịng ang Linggọ? Kumain ka muna bago umalịs. Bago dumatịng sa simbahan umikọt kamị sa kanan.
bago {C} {6K-131 [8]}. Bago mag-alas-dose.
bago dumatịng si Kristo (BK) {C P-P(DT00) P-S(A/Na N/Na)}.
bumago {DT10/fg|ft}. Sino ang bumago ng pagkakaayos ng mga upuan?
magbago {DT00/fg, DT10/fg|ft}. Nagbago ang kanyạng loọb. Nagbago siyạ ng isipan. Hind nababago ang any ng mga itọ kahit anọng panahọn.
magbago mul sa ... patungong ... {DT00/fg} .
baguhin {DB10/ft|fg}. Ibig kong baguhin ang aking sinabi. Baguhin mo ang ulat. Kadaliạng baguhin. Madalịng baguhin.
ibago {DB11/ft|fg|fn, DB10/fn|fg} . Ibago mo ang lagạy ng baso.
mabago {DB10/ft|fg}. Hind nababago ang any kung ....
maibago {DB20/ft|fn|fg} {6-3.3} . Naibago ni Josẹ ng lugạr ang kabinet.
pabaguhin {DB10}.
mapagbago {DB20/fg|fh|ft}. Napạgbago ko ng ugali si Lola.
pagbago {ND}. Pagbago sa matandạng kaugaliạn.
pagbabago {ND}. Pagbabago sa matandạng kaugaliạn. Pagbabago mul sa ... patungong ....
kawalạng-pagbabago {N/Cd}.
baguhan {N}. Baguhan lamang siyạ. Baguhan siyạ sa Maynila.
kabaguhan {}.
panibago {N, U}. Ngunit tila naghuhudyạt iyọn ng panibagong pag-asa para sa amin. {W Pagbabalik 3.3}.
bagito {N/Esm/bago+ito}.
bagẹts {N/Ab/bagito}.
makabago {U}. Mga makabagong sayạw.

bagoọng. {X/N} Pangngalan
:: Binurong isdạ o hipon.

bagsạk. {X/N} Pangngalan
bumagsạk {DT00}. Bumagsạk sa palayan ang eroplano.
magbagsạk {DT10/fg|ft}.
bagsakạn {DB20/fp|ft|fg}. Binagsakạn ng galit ng bata ang aso niyạ.
ibagsạk {DB10/ft|fg}. Ibinagsạk ng rebẹlde ang pamahalaạn. Ibinagsạk siyạ sa Ingglẹs.
magpabagsạk {DT10/fh?fg|fp} (sumuhol).
pabagsakan {DB10/fp|fh?fg} (suhulan). Pinabaksakạn ng tsupẹr ang pulịs.
pagbagsạk {ND}. {W Pagbabalik 3.2}.
pabagsạk {N} (suhol). Magbigạy ng pabagsạk. Tumanggạp ng pabagsạk.

bagtạs. {X/N} Pangngalan landạs
bagtasan. Nasalubong nilạ akọ sa bagtasan.

bagtịng. {X/N} Pangngalan
Ang Lagọt na Bagtọng. (J.C. de Jesus).

bagwịs. {X/N} Pangngalan
Kagaya ni Tọryo, sasakạy siyạ sa bagwịs ng pangarap. {W Anak ng Lupa 3.7}.
magbagwịs {DT}.
magbagwịs, magkabagwịs (2) {DT}.
bagwisạn {D}.

bagyọ. {X/N} Pangngalan
:: Malakạs na hangin. May bagyọ sa Baguiọ.
    Mga signal sa bagyo.
    Hangin at simoy.

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan b - bag   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   bah - bak   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag