| b - bag | ||
| Pambungad | Talahuluganang b - bag | |
| ba baga bagi bags bah bal ban bao baw be bin bo bu bum | ||
| ba, bagạ | {DI/EC} Pang-abay na pananong {12-3} |
bagạ {DI/EC/ }ba {DI/EC/Ab/baga}. Dumatịng ba si Pedro? Gustọ mo bang sumama? Bakit ba? kung bagạ, kumbagạ {C D, C.D} {5-4.4.1}. Kung bagạ sa manghahalal, ang mahalagạ sa kaniyạ'y, hindị ang partido, kundị ang kandidato. {W Daluyong}. Maglagạy ng kutsọn kung bagạ sa sịlya o sopa. bagamạn {D.C}, bagamạt {D.C/bagaman+at}. Umiinọm tayo ng gamọt bagamạn hindị natin gustọ. Bagamạn hindị pa uso ang karaoke noọn ay talagạng naibigạy ni Regine ang boses na tunay. {W Regine 3.2}. kahit bagạ, kahit ba {C D}. Bibilị akọ ng bagong kọtse, kahit bagạ (kahit ba) sabihin mong mahạl iyọn. | |
| baba . | {X/N} Pangngalan |
| Baba ng halagạ. bumaba {VA00}. Bumaba ang kanyạng timbạng. pababain {VP00, VP10}. Pinabababa ang halagạ ng pera kung .... magpakababa {VA00}. Hindị akọ magpapakababa upang sagutịn ang kanyạng mga upasala. mababa {J}. Mababa ang mga baitạng ng hagdanan. mababang paaralạn {J.L N}. ... nasa mababang paaralạn na kamị ng kakambạl ko. {W Krus 3.2}. | |
| baba | {X?} Ugat ng salita? |
| bumaba {VA00, VA01}.
Bumaba siya mula sa tuktok ng bundok. Sabi ng babaeng nakatabi niya sa bus, bago
sila bumaba, ... {W Anak
ng Lupa 3.1}. Bababa ba? Bababa. magbaba {VA10/fa|fp}. Sino ang magbababa ng bandila? babaan {VP20/fb|fa|fp}. Babaan mo siya ng serbesa. ibaba {VP10/fp|fa}. Ibinababa natin ang bandila kung gabi. magpababa {VA10/fi|fp}. Sino ang nagpababa ng bandila? pababain {VP10/fp|fa}. Pababain mo ang iyong boses. ipababa {VP10/fp|fi, VP10+1/fp|fi|fa}. Ipababa mo sa kuya ang maduming damit. Hinog na nang ipababa ang mangga. ibaba {N}. Marumi ang ibaba ng bahay. pagkakaibaba {N} ==> pagsailalim. babaan {N}. Babaan at sakayan. talababaan {N/Cd}. pababạ {J}. Spageting pababạ  . | |
| babad. | {X/N} Pangngalan |
| Matagal na babad. bumabad, magbumabad {VA01}. Nagbubumabad siya sa kanila. bumabad, magbabad {VA01/fa|fp}. Bumabad ako sa tibi. Kaya't __ magbababad ako sa panonood ng MTV. .magbabad {VA10/fa|fp, VA11/fa|fp|fl}. Magbabad ka ng labada. Magbabad ka ng labada sa mainit na tubig. ibabad {VP10/fp|fa, VP11/fp|fa|fl}. Ibabad mo ang labada. Magdamag mong ibabad sa tubig ang bigas. Ibinabad niya ang tsa sa kumukulong tubig. babad {J}. Babad sa suka ang sitsaron kaya maasim. | |
| babae . | {X/N} Pangngalan |
| Maayos ang bihis ng babae. Babae ba o lalaki? Babaeng aso. | |
babala .
| babaw. | {X} Ugat ng salita | |
| mababaw {J}. Malakas ang mga alon sa mababaw na tubig. Mababaw ang tulog habang araw. | ||
| ibabaw {N}. | |
| Ang ibabaw ng kahon. des Kartons. Ang ibabaw ng kaha ay binalot ng papel. sa ibabaw ng {MA N MC} {4-4.2} (sa itaas ng) . Ilagay mo iyon sa ibabaw ng mesa. May ibong nakaupo sa ibabaw ng bubong, lumilipad ang ibang ibon sa itaas ng bahay. mangibabaw {VA00/mang+i+babaw/ma-ngi-ba-baw} {15-3.3}. Nangingibabaw ang boses niya sa lahat. nangingibabaw {J/VA00/E}. pangibabawan {VP10/pang+i+babaw+an/pa-ngi-ba-ba-wan}. Pinangingibabawan ng desisyon ng hari ang sinabi ng reyna. pang-ibabaw {N}. pang-ibabaw {N, J}:: Damịt na isinusuọt sa ibabaw ng pang-ilalim o panloọb. Matingkad ang kulay ng nabili kong damit na pang-ibabaw. | |
| baboy . | {X/N} Pangngalan |
| Nag-aalaga ako ng mga baboy. baboy {J?}. Huwag kang baboy sa iyong bahay. babuyan. Malaki ang babuyan ni Juan. | |
bading 
. |
{X/N} Pangngalan bakla |
baga → ba.
| baga. | {X/N} Pangngalan |
| :: Bahagi ng katawạn sa dibdịb. Ang baga ay may kaugnayan sa paghingạ upang magdalạ ng hangin sa dugọ. | |
| bagal. | {X} Ugat ng salita |
| bumagal {VA00/fs}.
Bumabagal ang oras kung walạ kang
ginagawạ. bagalan {VP10/fp}. Huwạg mong bagalan ang iyọng pagtatrabaho. mabagal {J}. Mabagal ang kalabạw. | |
bagamạn, bagamạt → ba.
| bagay (1). | {X/N} Pangngalan | |
| Anọng bagay iyạng nasa tabị ng
bakod? Sampụng bagay ang
nasa talaan. Kumuha ka ng
mga bagay mo. Inilipat niyạ sa ibạng
bagay ang kanyạng pansịn. bagay {N}. Anyọ ng bagay. Bagay na lusạw. { UPD likido}.bagay sa {O MA}. Bagay sa sayawan, anọ ang isusuọt mo? bagay-bagay {N/&&}. Pauntị-untị, nalaman ko ang mga bagay-bagay tungkọl sa babaeng nakaitịm. {W Nanyang 3.5}. Bagay-bagay tungkọl sa sakunạa. | ||
 Mga anyo ng
bagay. | ||
| bagay (2). | {X/J} Pang-uri |
| Bagay sa iyọ ang damịt na iyạn. Bagay kamịng dalawạ. Bagay akọ sa amo ko.
Bagay kamị ng amo ko. bumagay {VA01/fa|fb?fl?fx}. Bumabagay sa kanyạng kutis ang asụl niyạng baro. magbagay {VA10/fa|fp}. bagayan {VP10/fx|fa}. Dapat bagayan ng kamisetang bibilhịn mo ang pạlda ko. ibagay {VP11/fp|fa|fx}. Bibilị akọ ng dilạw na pang-ibabaw upang ibagay sa bẹrde kong kamiseta. Ibagay mo ang iyọng kilos sa salitạ mo. makibagay {VA01/fa|fp}. Nakibagay siyạ sa kanilạng mga ugali. mabagay {VA01/fs|fb} {8-1.1}. nababagay {J/VA/E}. Nababagay na parusa. Yan marahil ang salitạng nababagay sa akin. {W Girl 3.1}. maibagay {VP11/fp|fa|fl} {8-3.3} . Madalị niyạng naibagay ang kanyạng katawạn sa bagong klima. pagbagay {N/G/bumagay}, pakikibagay {N/G/makibagay} . pagbabagay {N/G/magbagay}. pakikibagay {N/G/makibagay} (pakikisama). pagkapagbagay {N}, pagkakabagay {N/G/magkabagay}. Maayos ang pagkapagbagay (pagkakabagay) sa reyna at nagịng hari nito. di-bagay {J}. Di-bagay ang panahọn ng pagdalaw mo. magkabagay {J} {9K-222} . Magkabagay ang lamesang iyạn at upuang itọ. | |
| kabagay {J}. | |
| Hindị kabagay ng kanyạng
mahabang katawạn ang maiklịng bintị
niyạ. magkabagay {VA00/fr} {8-8.2 *}. | |
| baging. | {X/N} Pangngalan |
| :: Halamang gumagapang. | |
| bagkạt. | {X/N} Pangngalan |
| :: Asukal na ginawạng pulụt at nagigịng matigạs at makunat pagkatapos maluto at lumamịg. | |
| bago. | {X/J} Pang-uri |
| bago {J}. Bagong Taọn.
Bagong baro. Mayroọn bang bagong
balita buhat sa atin?
Mga bagong pangyayari. bago {C}. Sabi ng babaeng nakatabị niyạ sa bus, bago silạ bumabạ, ... {W Anak ng Lupa 3.1}. Mayayari mo ba itọ bago dumatịng ang Linggọ? Kumain ka muna bago umalịs. Bago dumatịng sa simbahan umikọt kamị sa kanan. bago {C} {8K-131 [8]}. Bago mag-alas-dose. bago dumatịng si Kristo (BK) {C P-P(VA00) P-S(A/Na N/Na)}. bumago {VA10/fa|fp}. Sino ang bumago ng pagkakaayos ng mga upuan? magbago {VA00/fa, VA10/fa|fp}. Nagbago ang kanyạng loọb. Nagbago siyạ ng isipan. Hindị nababago ang anyọ ng mga itọ kahit anọng panahọn. magbago mulạ sa ... patungong ... {VA00/fa} . baguhin {VP10/fp|fa}. Ibig kong baguhin ang aking sinabi. Baguhin mo ang ulat. Kadaliạng baguhin. Madalịng baguhin. ibago {VP10/fl|fa}. Ibago mo ang lagạy ng baso. mabago, mapagbago {VP10/fp|fa}. Hindị nababago ang anyọ kung .... maibago {VP20/fp|fl|fa} {8-3.3} . Naibago ni Josẹ ng lugạr ang kabinet. pabaguhin {VP10}. pagbago {N/G}. Pagbago sa matandạng kaugaliạn. pagbabago {N/G}. Pagbabago sa matandạng kaugaliạn. Pagbabago mulạ sa ... patungong .... kawalạng-pagbabago {N/&&}. baguhan {N}. Baguhan lamang siyạ. Baguhan siyạ sa Maynila. panibago {N, J}. Ngunit tila naghuhudyạt iyọn ng panibagong pag-asa para sa amin. {W Pagbabalik 3.3}. bagito {N/Esm/bago+ito}. bagẹts {N/Ab/bagito}. makabago {J}. Mga makabagong sayạw. | |
| bagoọng. | {X/N} Pangngalan |
| :: Binurong isdạ o hipon. | |
| bagsak. | {X/N} Pangngalan |
| bumagsak {VA00}. Bumagsak sa palayan ang eroplano.
. magbagsak {VA10/fa|fp}. bagsakan {VP20/fb|fp|fa}. Binagsakan ng galit ng bata ang aso niya. {+} Binagsakan ng galit ng bata ang aso niya. {0}. ibagsak {VP10/fp|fa}. Ibinagsak ng rebelde ang pamahalaan. Ibinagsak siya sa Ingles. magpabagsak {VA10/fi?fa|fb}
(sumuhol).pabagsakan {VP10/fb|fi?fa}
(suhulan). Pinabaksakan ng tsuper ang
pulis.pabagsak {N}
(suhol). Magbigay ng
pabagsak. Tumanggap ng pabagsak. | |
| bagtas. | {X/N} Pangngalan landas |
| bagtasan. Nasalubong nila ako sa bagtasan. | |
| bagting. | {X/N} Pangngalan landas |
| Ang Lagot na Bagting. (J.C. de Jesus). | |
| bagyo. | {X/N} Pangngalan |
| :: Malakas na hangin. May bagyo sa Baguio. | |
|
Mga signal sa
bagyo.
Hangin at simoy. | |