| al - alv | |
| Einführung | Talahuluganang al - alv |
ab ag al alam alan ale ali alip alo am an ap as aw | |
| alaala, [alala]. | {X/N} Pangngalan |
| Isang alaalang galing kay Ina. Ibinibigay ko ito
bilang isang alaala. makaalaala {VA10}. Sino ang nakaalaala ng petsa ng pista? magpaalaala {VA00+1/fi|fa}. Magpaalaala kayo sa kanila tungkol sa madulas na dan. maalala, maalaala {VP10/fp|fa} {8-3.5.1}. Naaalaala mo pa ba ang namatay na lola mo? Hindi ko maalala kung ilan ang natanggap kong regalo noong pasko. | |
| alab. | {X/N} Pangngalan |
| mag-alab. Nag-aalab ang bahay. Nag-aalab ang kanyang puso sa pag-ibig sa Diyos. pag-alabin {VP10/fp|fa} {8-5.3}. | |
| alaga. | {X/N} Pangngalan |
| alaga {J}. Alaga ang kanilang bahay. mag-alaga {VA10}. Mag-aalaga ako ng manok (katawan). alagaan {VP10}. Alagaan mo ang bata. pangalagaan {VP10} {8-6.2}. Pinangangalagaan ng bangko ang kuwarta para sa mga tao. pag-aalaga {N/G}. Pag-aalaga ng isda. | |
| alagad. | {X/N} Pangngalan |
| Sinundan si Jesus ng kanyang mga alagad. alagad ng batas. Dapat maging tapat ang mga alagad ng batas. | |
| alahas. | {N/Es} Espanyol |
| :: hiyas. mag-aalahas. Magbibili ng hiyas ang mag-aalahas. | |
| alak.
|
{X/N} Pangngalan |
| alalạ, alaalạ. | {J X?} Pang-uri |
| Alalạ siyạ sa anạk niyạ. | |
| alalaọn. | {?} Pangatnig |
| Alalaọn ko (mo ...). alalaọng baga {?L DI/EC}. Alalaọng baga, ipinahahayag wari ng mga misyonerong Espanyọl na kung kasalanan ang pag-uusapan, lahạt ng puwedeng magịng kasalanan ay nagagawạ ng mga katutubo kayạ may salitạ silạ para sa mga itọ. {W Dasal 3.17} . | |
| alalay. | {X/N} Pangngalan |
| Maraming alalay si Nora. | |
| alam (1). | {X/J?N} Pang-uri/Pangngalan |
| alạm {J, J?N alạm {N} {7K-635}. Walạ akọng alạm tungkọl dito. alạm {DP} {7K-635} {10-5}. Alạm kong magluto ng pansịt. alamịn {VP10}. Alamịn mo kung umalịs na si Jose. makialạm {}. magkaalạm {VA10}. pagkakaalạm {N/G}. Sa aming pagkakaalạm, itọ'y kauna-unahang pagtatangkạ ... {W Tiongson 4.1}. kaalaman, kaalamạn {N}. Kaalaman ni Tomas tungkọl sa barịl. maalam {J} {7K-6272} . Maalam siyạ ng Filipino. Maalam akọng lumangọy. Maalam akọng magluto ng pansịt. | |
| [laman] (// lamạn). | |
| malaman {VP10/ma+alam+an}
{8-3.5.1}.
Nalalaman mo ba ang nilalamạn ng sulat? Gustọ ko malaman kung sino
siyạ. Pauntị-untị,
nalaman ko ang mga bagay-bagay
tungkọl sa babaeng nakaitịm. {W Nanyang 3.5}. kinalaman, kinalaman {N}. Walạng kinalaman ang pagkakagalịt naming magkakapatịd sa iyọng sinabi. | |
| makialạm {VA01}. A Song, huwag kang makialam! Huwạg na huwạg makikialạm sa usapịn ng matatandạ ang mga bata. {W Nanyang 3.8} . | |
| pakialạm {N}. | |
| Walạ siyạng pakialạm kung
anumạn ang sasabihin ng ibạng tao tungkọl
sa kanyạ. {W Estranghera
3.2}. pakialamero {N/Esm}, pakialamera {N/Esm}. pakialamạn {VP10/pakialam+an?}. Huwạg mong pakialamạn ang makinạ. | |
| alamạt {N}. | |
| May narinịg na ba kayọ sa aming mga
alamạt? maalamạt {J}. Ang Adạrna ang isạng maalamạt na ibong may magandạng awit na nakagagalịng ng mga may-sakịt. | |
| [alam] (2). | {X} Ugat ng salita |
| paalam {N} . | |
| Huwạg kang aalịs na walạng
paalam. Paalam! Adyọs!  .magpaalam {VA00/mag+paalam, VA01/fa|fb}. Hindị siyạ nagpaalam sa tatay at nanay niyạ dahil sa agam-agam na bakạ hindị siyạ payagan. {W Samadhi 4.1}. | |
| [alang] | {X} Ugat ng salita |
| alang-alang {N/&&}= Respekt,
Hochachtung. Dapat tayong magkaroọn ng alang-alang
sa matatandạ. isaalang-alang {VP10} {8-7.1} . Ngunit hindị nilạ naisaalang-alang na bilang isạng bansạng multikultural, multilingguwal ang Filipinas. {W Plano 3.36}. | |
| alangan. | {X/J} Pang-uri |
| Alangan sa edad niya ang taas niya. mag-alangan {VA00/fs?fa}. Dire-diretso sa labi ni Nimfra, hindi na nag-alangan pa si Joe ... {W Suyo 3.1}. alanganin {J}. | |
| alat. | {X/N} Pangngalan asin |
| Hindi ko matiis ang alat ng tubig sa dagat. maalat {J}. Maalat ang sopas na niluto mo. tubig-alat {N/Cd}, tubig na alat {N L N}. Isda sa tubig-alat. | |
| alay. | {X} Ugat ng salita |
| mag-alay {VA10}. Mag-alay ng mga
panalangin. alayan {VP10}. ialay {VP10}. | |
| ale, ali. | {X/N} Pangngalan |
| ale (mama)
:: Magalang na pantawag sa mga babaeng nabibilang
sa mas mababang antạs ng pamumuhay na walạng pangalang.
Katumbạs ang mama sa lalaki. Ale, nahulog ang inyọng pitaka. aling:: Magalang na pantawag sa mga babaeng nabibilang sa mas mababang antạs ng pamumuhay. Dinudugtungạn ng pangalan. Aling Nena. | |
| Alemạnya. | {N/De/Es} Aleman-Espanyol |
| Sa wikang Alemạn, die Alemannen ang isạng
lahing Alemạn sa timọg-kanluran
ng Alemạnya (ngayọn bahagi ng Land Baden-Württemberg). Alemạn {J}. Mahirap maintindihạn ang wikang Alemạn. Alemana, Alemạn {N}. Alemạn ang mga taong galing sa Alemaṇya. | |
| alibata. | {N/Ar} Arabiko |arif+bata| |
| :: Alpabetong Arabikọ tulad ng
pagkakakilala sa Silangan. | |
| alikabọk. | {N/Cd/alik?+abok} Pangngalan abọk, gabọk, alabọk |
| Maraming alikabọk sa mesa. alikabukịn. Aalikabukịn ang mesa dahil sa malakạs na hangin. | |
| alimango (Portunus pelagicus). | {X/N} Pangngalan |
| alimasag {N} (Portunus sanguinotentus). Malakị ang alimango kaysa alimasag. | |
| alịn?. | {JI} Pang-abay na pananong {12-2.2} |
| Alịn ang nasa bahay? Alịng
aklạt? kung alịn {C J} {6-4.4.1}. Kung alịn sa dalawạng magkapatịd ay maaaring magịng doktọr. alịn man, alinmạn {J C, J D}. Alịn man sa dalawạng magkapatịd ay maaaring magịng doktọr. Sulatan natin ng malakịng titik ang alinmạn. Kunin mo ang alinmạng gustọ mo. kahit alịn {C J, D J}. Kahit alịn sa dalawạng magkapatịd ay maaaring magịng doktọr. Sulatan natin ng malakịng titik kahit alịn. {2-4.1 (3)}. Kunin mo kahit alịng gustọ mo. ikaalịn? {JI/ika+alin}, pang-alịn {JI} {12-2.2} {9-6.2} (// ikailạn, pang-ilạn). Pang-alịn kang anạk? | |
| alinlangan. | {N} Pangngalan |
| alinlangan {J}. mag-alinlangan {VA10}. Nag-aalingangan kamị kung itọ ngạ ang tamang daạn. pag-alinlanganan {VP10}. Pinag-alinlanganan niyạ ang sabi ko. makapag-alinlangan, makapag-alinlangan {VA10} {8-3.4}. pag-alinlanganan, pag-alinlanganan {VP10} {8-5.1}. nakapag-aalinlangan {J/VA/E}. | |
| alingawngạw. | {N} Pangngalan |
| Malakạs na alingawngạw ng putọk ng barịl. {W Material Girl 3.12}. | |
| alinsangan. | {N} Pangngalan banạs |
| maalinsangan. | |
| alipin. | {X/N} Pangngalan |
| alipungạ (Dermatomykosis). | {X/N} Pangngalan |
| alipustạ. apị | {N X?} Pangngalan |
| alịs. | {X/N/VP} Pangngalan |
| Bukas ang alịs ni Lola. umalịs {VA00, VA01/fa|fl}. Aalịs tayo mamayạng gabị. Kaaalịs niyạ sa bahay namin. {7-6.6}. Aalịs na akọ. umalịs {  VA10/fa|fl}
{8-1.2 (3)}. Umalịs
akọ ng Kinaway, Masbate ... {13K-5311 Σ}.mag-alịs {VA10/fa|fp, VA11/fa|fp|fl, VA11/fa|fp|fb}. Sino ang nag-alịs ng pera? Sino ang nag-aịs ng pera sa mesa? Akọ ang nag-alịs ng pera.  Inalịs ko ang pera.
Sino ang nag-alịs ng pera sa akin?alisịn {VP10/fp|fa, VP11/fp|fa|fl}. Alisịn mo ang takịp ng kaldero. Alisịn sa apọy ang kaldero. Aalisịn ko ba ang tinịk? alịs {X/VP/  }. Alịs ang
tinịk?alisạn {VP20/fl|fa|fp}. Alisạn mo ng tungtọn ang palayọk. ialịs {VP01/fp|fl, VP11/fp|fa|fb}. Inialịs siyạ sa paaralạn. Inialịs niyạ sa akin ng payong. Kailangan ialịs ang sampạy sa ulanạn. maialịs {VP11/fp|fa|fl} {8-3.3}. Naialịs ko ang pako sa kahoy. maalisạn {VP20/fb|fp|fa} {8-3.2}. Naalisạn ko ng kuto ang bata. mapaalịs {VP10/fp} {8-4.2}. Hindị ko napapaalịs ang sipọng itọ. pag-alịs {N/G}. Malungkọt na pag-alịs. | |
| alitaptạp (Photuris pensylvanica). | {N} Pangngalan |
| alịw. | {X} Ugat ng salita |
| aliwan. Karaṇwang
aliwan ang sine. bahay-aliwan {N}. Iyọ'y pagkatapos na nagịng mananayạw si Isha sa bahay-aliwan. {W Nanyang 3.15}. | |
| alkampọr. | {N/Es} Espanyol |alcanfor| |
| :: Maputị, aromatiko, tila kristal na substance
mula sa punongkahoy na Cinnamon camphora. alkampọr (2) (ngayọn yari sa naptalina). . | |
| almirọl [.ʔa.mi'rol]. | {N/Es} Espanyol |
| :: Gawạ sa gawgạw na gamit upang patigasạn ang labada. | |
| almusạl. | {N/Es} Espanyol agahan |
| mag-almusạl {VA00}.
Nag-aalmusạl tayo sa umaga. almusalịn {VP10}. Sinangạg lamang at kapẹ ang inaalmusạl niyạ. | |
| alo. | {X/N} Pangngalan |
| alog. | {X/N} Pangngalan kalog |
| Naramdaman ko ang alog ng mesa. umalog {VA01/fa|fl?VA01/fa|fp}. Sino ang umalog sa mesa? alugin {VP10/fp|fa}. Alugin mo ang bote. magpaalog {VA}. paalugin {VP10/fi|fa}. Bakit mo pinaalog ang mesa? Warum hast du an dem Tisch gewackelt? magpaalug-alog {VA00/fa}. Nagpaalug-alog sa daan ang lumang kotse. | |
| alok. | {X/N} Pangngalan |
| Magkano ang alok? alukin {VP11/fb|fa|fp} {8-2.2}. Siya nga ba ang inaalok ni Andrew ng puting pildoras? {  Liwayway 17 Mar 2008 p.18}. | |
| alon. | {X/N} Pangngalan |
| Malaki ang alon sa dagat kahapon. Kuminis ang mga bato sa kahahampas ng alon. {7K-6511}. | |
| alpas. | {X/J} Pang-uri |
| Alpas ang aso. makaalpas. mag-alpas {VA01/fa|fp}, alpasan {VP01/fp|fa}. Sino ang nag-alpas sa aso? Alpasan mo ang aso. | |
| alsa. | {N/Es} Espanyol |
| umalsa {VA00}. Umaalsa na
ang masa. alsahin {VP10}. alsado. Alsadong tinapay. pag-aalsa. Pag-aalsa sa Kabite.  | |
| alulod. | {X/N} Pangngalan |
| May bara ang alulod. | |
| Alvarez, Mariano
|
{N/Na} Pangalan |