al - alv
Einführung Talahuluganang al - alv

ab ag   al alam alan ale ali alip alo   am an ap as aw

ala, alas. {A?/Es} Espanyol
A la una, ala una. Alas tres.

alaala. {X/N} Pangngalan
Kung saạn mayaman akọ sa mga masasayạng alaala ng aking kabataan. {W Pagbabalik 3.1}.
makaalaala {DT10}. Sino ang nakaalaala ng pẹtsa ng pịsta?
magpaalaala {DT00+1/fh|fg}. Magpaalaala kayọ sa kanilạ tungkọl sa madulạs na daạn.
paalalahanan {DB11/fp} !!= jem. erinnern, ermahnen.
maalala, maalaala {DB10/ft|fg} {6-3.5.1}. Naaalaala mo pa ba ang namatạy na lola mo? Naalaala ko si Inạ at magdamạg na hind akọ nakatulog sa pag-iyạk. {W Daluyong 15.16}.

alab. {X/N} Pangngalan
mag-alab. Nag-aalab ang bahay. Nag-aalab ang kanyạng puso sa pag-ibig sa Diyọs.
pag-alabin {DB10} {6-5.3}.
papạg-alabin {DB00/fg} {6-5.3 (2)}. ... upang mulịng papạg-alabin ang buhay natin kay Krịsto. {W Katesismo 3.32}.

alabọkalikabọk.
alaga. {X/N} Pangngalan
alaga {U}. Alaga ang kanilạng bahay.
mag-alaga {DT10/fg|ft?fp}. Mag-aalaga akọ ng manọk (katawạn).
alagaan {DB10/ft?fp|fg}. Alagaan mo ang bata.
pangalagaan {DB10/ft?fp|fg} {6-6.2}. ... tungo sa isạng pamahalaạng kabutihan ng mamamayan ang pinangangalagaan. {W Aquino 2010 3.8}.
pag-aalaga {ND}. Pag-aalaga ng isd.

alagạd. {X/N} Pangngalan
Sinundạn si Jesus ng kanyạng mga alagạd.
alagạd ng batạs. Dapat magịng tapạt ang mga alagạd ng batạs.

alahas. {N/Es} Espanyol hiyas
mag-aalahạs. Magbibilị ng hiyạs ang mag-aalahạs.

alạk.   {X/N} Pangngalan

alalạ, alaalạ. {U X?} Pang-uri
Alalạ siyạ sa anạk niyạ.

alalaọn. {?} Pangatnig
Alalaọn ko (mo ...).
alalaọng bagạ {?TL AN/EC}. Alalaọng bagạ, ipinahahayag wari ng mga misyonerong Espanyọl na kung kasalanan ang pag-uusapan, lahạt ng puwedeng magịng kasalanan ay nagagaw ng mga katutubo kay may salitạ silạ para sa mga itọ. {W Dasal 3.17} .

alalay. {X/N} Pangngalan
Maraming alalay si Nora.
alalayan {DB10/fp|fg}. Ngayọ'y inalalayan siyạ ng isạng dalaga sa paglalakad nang malayo-layo. {W Nanyang 12.25}.

alam (1). {X/J?N} Pang-uri/Pangngalan
alạm {U, J?N X/DB}. Alạm ko. Hind ko alạm. Noọn ko pa alạm, ngunit nakalimutan ko itọ.
alạm {N} {8K-635}. Wal akọng alạm tungkọl dito.
alạm {AH}} {8K-635} {10-5}. Alạm kong magluto ng pansịt.
alamịn {DB10}. Alamịn mo kung umalịs na si Jose.
magkaalạm {DT10}.
pagkakaalạm {ND}. Sa aming pagkakaalạm, itọ'y kauna-unahang pagtatangk ... {W Tiongson 4.1}.
kaalaman, kaalamạn {N}. Kaalaman ni Tomas tungkọl sa barịl.
maalam {U} {8K-6272} . Maalam siyạ ng Filipino. Maalam akọng lumangọy. Maalam akọng magluto ng pansịt.
[laman] (// lamạn).
 malaman {DB10/ma+alam+an} {6-3.5.1}. Nalalaman mo ba ang nilalamạn ng sulat? Gustọ ko malaman kung sino siyạ. Pauntị-unt, nalaman ko ang mga bagay-bagay tungkọl sa babaeng nakaitịm. {W Nanyang 11.5}.
kinalaman, kinalaman {N}. Walạng kinalaman ang pagkakagalịt naming magkakapatịd sa iyọng sinabi.
makialạm {DT01}.
 A Song, huwag kang makialam! Huwạg na huwạg makikialạm sa usapịn ng matatandạ ang mga bata. {W Nanyang 11.8}.
pakialạm {N}. Wal siyạng pakialạm kung anumạn ang sasabihin ng ibạng tao tungkọl sa kanyạ. {W Estranghera 3.2}.
pakialamero {N/Esm}, pakialamera {N/Esm}.
pakialamạn {DB10/pakialam+an?}. Huwạg mong pakialamạn ang makinạ.
alamạt {N}.
 May narinịg na ba kayọ sa aming mga alamạt?
maalamạt {U}. Ang Adạrna ang isạng maalamạt na ibong may magandạng awit na nakagagalịng ng mga may-sakịt.

[alam] (2). {X} Ugat ng salita
paalam {N} .
 Huwạg kang aalịs na walạng paalam.
Paalam! Adyọs! .
magpaalam {DT00/mag+paalam, DT01/fg|fp}. Hind siyạ nagpaalam sa tatay at nanay niyạ dahil sa agam-agam na bak hind siyạ payagan. {W Samadhi 4.1}.

[alang] {X} Ugat ng salita
alang-alang {N/&&}= Respekt, Hochachtung. Dapat tayong magkaroọn ng alang-alang sa matatand.
alang-alang sa {C/&&}= wegen, bezüglich. Sa gayọn, alang-alang sa dalawạng anạk ay nagịng mananayạw si Isha. {W Nanyang 13.30}.
isaalang-alang {DB11}.
isaalang-alang {DB10} {6-7.1} . Ngunit hind nilạ naisaalang-alang na bilang isạng bansạng multikultural, multilingguwal ang Filipinas. {W Plano 3.36}.
isaalang-alang {DB11}.

alangạn. {X/U} Pang-uri
Alangạn sa edad niyạ ang taạs niyạ.
mag-alangạn {DT00/fy?fg}. Dire-dirẹtso sa lab ni Nimfra, hind na nag-alangạn pa si Joe ... {W Suyuan 3.1}.
alanganin {U}.

alat. {X/N} Pangngalan asịn
Hind ko matiịs ang alat ng tubig sa dagat.
maalat {U}. Maalat ang adobong niluto mo.
tubig-alat {N/Cd}, tubig na alat {N L N}. Isd sa tubig-alat.

alay. {X} Ugat ng salita
mag-alay {DT10}. Mag-alay ng mga panalangin.
alayan {DB10}.
ialay {DB10}.

albulạryoarbulạryo.
ale, ali. {X/N} Pangngalan
ale (mama) :: Magalang na pantawag sa mga babaeng nabibilang sa mas mababang antạs ng pamumuhay na walạng pangalang. Katumbạs ang mama sa lalaki. Ale, nahulog ang inyọng pitaka.
aling:: Magalang na pantawag sa mga babaeng nabibilang sa mas mababang antạs ng pamumuhay. Dinudugtungạn ng pangalan. Aling Nena.

Alemạnya. {N/De/Es} Aleman-Espanyol
Sa wikang Alemạn, die Alemannen ang isạng lahing Alemạn sa timọg-kanluran ng Alemạnya (ngayọn bahagi ng Land Baden-Württemberg).
Alemạn {U}. Mahirap maintindihạn ang wikang Alemạn.
Alemana, Alemạn {N}. Alemạn ang mga taong galing sa Alemaṇya.

alibata. {N/Ar} Arabiko |arif+bata|
:: Alpabetong Arabikọ tulad ng pagkakakilala sa Silangan.  

alikabọk. {N/Cd/alik?+abok} Pangngalan abọk, gabọk, alabọk
Maraming alikabọk sa mesa.
alikabukịn. Aalikabukịn ang mesa dahil sa malakạs na hangin.

alimango (Portunus pelagicus). {X/N} Pangngalan
alimasag {N} (Portunus sanguinotentus). Malakị ang alimango kaysa alimasag.

alịn?. {UN} Pang-abay na pananong {12-2.2}
Alịn ang nasa bahay? Alịng aklạt?
kung alịn {C U} {7-4.4.1}. Kung alịn sa dalawạng magkapatịd ay maaaring magịng doktọr.
alịn man, alinmạn {U C, U A}. Alịn man sa dalawạng magkapatịd ay maaaring magịng doktọr. Sulatan natin ng malakịng titik ang alinmạn. Kunin mo ang alinmạng gustọ mo.
kahit alịn {C J, D U}. Kahit alịn sa dalawạng magkapatịd ay maaaring magịng doktọr. Sulatan natin ng malakịng titik kahit alịn. {2-4.1 (3)}. Kunin mo kahit alịng gustọ mo.
ikaalịn? {UN/ika+alin}, pang-alịn {UN} ikailạn, pang-ilạn. Pang-alịn kang anạk? Pang-ilạn kang anạk?

alinlangan. {N} Pangngalan
alinlangan {U}.
mag-alinlangan {DT10}. Nag-aalingangan kamị kung itọ ng ang tamang daạn.
pag-alinlanganan {DB10}. Pinag-alinlanganan niyạ ang sabi ko.
makapag-alinlangan, makapag-alinlangan {DT10} {6-3.4}.
pag-alinlanganan, pag-alinlanganan {DB10} {6-5.1}.
nakapag-aalinlangan {U/DT/K}.

alingawngạw. {N} Pangngalan
Malakạs na alingawngạw ng putọk ng barịl. {W Material Girl 3.12}.

alinsangan. {N} Pangngalan banạs
maalinsangan.

alipin. {X/N} Pangngalan
pang-aalipin {ND?}. Pagkapawi ng pang-aalipin.
ugaling-alipin {U/Cd}.

alipungạ (Dermatomykosis). {X/N} Pangngalan

alipust. apị {N X?} Pangngalan

alịs. {X/N/DB} Pangngalan
Bukas ang alịs ni Lola.
umalịs {DT00, DT01/fg|fn}. Aalịs tayo mamayạng gabị. Kaaalịs niyạ sa bahay namin. {8-6.6}. Aalịs na akọ.
umalịs { DT10/fg|fn} {6-1.2 (3)}. Umalịs akọ ng Kinaway, Masbate ... {13K-5311 Σ}.
mag-alịs {DT10/fg|ft, DT11/fg|ft|fn, DT11/fg|ft|fp}. Sino ang nag-alịs ng pera? Sino ang nag-aịs ng pera sa mesa? Akọ ang nag-alịs ng pera. Inalịs ko ang pera. Sino ang nag-alịs ng pera sa akin?
alisịn {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn}. Alisịn mo ang takịp ng kaldero. Alisịn sa apọy ang kaldero. Aalisịn ko ba ang tinịk?
alịs {X/DB/}. Alịs ang tinịk?
alisạn {DB20/fn|fg|ft}. Alisạn mo ng tungtọn ang palayọk.
ialịs {DB01/ft|fn, DB11/ft|fg|fp}. Inialịs siyạ sa paaralạn. Inialịs niyạ sa akin ng payong. Kailangan ialịs ang sampạy sa ulanạn.
maialịs {DB11/ft|fg|fn} {6-3.3}. Naialịs ko ang pako sa kahoy.
maalisạn {DB20/fp|ft|fg} {6-3.2}. Naalisạn ko ng kuto ang bata.
mapaalịs {DB10/ft} {6-4.2}. Hind ko napapaalịs ang sipọng itọ.
pag-alịs {ND}. Malungkọt na pag-alịs.

alit. {X/N} Ugat ng salita
magkaalịt {DT00}.
pag-alitạn {DB/fs|fg}.
alitan {N}. Pagkuwạ'y inayos pa niyạ ang alitan ng mga kamag-anak namin. {W Nanyang 21.3}.

alitaptạp (Photuris pensylvanica). {N} Pangngalan

alịw. {X} Ugat ng salita
aliwan. Karaṇwang aliwan ang sine.
bahay-aliwan {N}. Iyọ'y pagkatapos na nagịng mananayạw si Isha sa bahay-aliwan. {W Nanyang 11.15}.

aliwalas. {X} Ugat ng salita
umaliwalas {DT00}.
kaaliwalasan {N}.
maaliwalas {U}. Maaliwalas ang kalangitạn kanị-kanina lang. {W Nanyang 13.12}.

alkampọr. {N/Es} Espanyol |alcanfor|
:: Maputị, aromatiko, tila kristal na substance mula sa punongkahoy na Cinnamon camphora.
alkampọr (2) (ngayọn yari sa naptalina). .

almirọl [.ʔa.mi'rol]. {N/Es} Espanyol
:: Gaw sa gawgạw na gamit upang patigasạn ang labada.

almusạl. {N/Es} Espanyol agahan
mag-almusạl {DT00}. Nag-aalmusạl tayo sa umaga.
almusalịn {DB10}. Sinangạg lamang at kapẹ ang inaalmusạl niyạ.

alo. {X/N} Pangngalan
mang-alo {DT00}. May mga sinasabing tila nang-aalo, sak ihahatịd palabạs ng tindahan ang babaeng nakaitịm. {W Nanyang 11.2}.
aluin {DB10/ft|fg}. Wal siyạng nagaw kund aruin na lamang ang ampọn. {W Nanyang 13.27}.

alọg. {X/N} Pangngalan kalọg
Naramdamạn ko ang alọg ng mesa.
umalọg {DT01/fg|fn?DT01/fg|ft}. Sino ang umalọg sa mesa?
alugịn {DB10/ft|fg}. Alugịn (kalugịn) mo ang bote.
magpaalọg {DT}.
paalugịn {DB10/fh|fg}. Bakit mo pinaalọg ang mesa?
magpaalụg-alọg {DT00/fg}. Nagpaalụg-alọg sa daạn ang lumang kọtse.

alọk. {X/N} Pangngalan
Magkano ang alọk?
alukịn {DB20/fp|fg|ft} {6-2.2}. Siyạ ng ba ang inaalọk ni Andrew ng putịng pịldorạs? { Liwayway 17 Mar 2008 p.18}.
ialọk {DB11/ft|fg|fp}. ... piso ang iniạlok niyạ sa lupang iyọn.

alon. {X/N} Pangngalan
Malakị ang alon sa dagat kahapon. Kuminis ang mga batọ sa kahahampạs ng alon. {8K-6511}.

alpạs. {X/U} Pang-uri
Alpạs ang aso.
makaalpạs.
mag-alpạs {DT01/fg|ft}. Sino ang nag-alpạs sa aso?
alpasạn {DB01/ft|fg}. Alpasạn mo ang aso.

alsa. {N/Es} Espanyol
umalsạ {DT00}. Umaalsạ na ang masa.
alsahịn {DB10}.
alsado. Alsadong tinapay.
pag-aalsạ.
Pag-aalsạ sa Kabite.

alulọd. {X/N} Pangngalan
May barạ ang alulọd.

Alvarez, Mariano   {N/Na} Pangalan

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan al - alv   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   am - amp   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag