ag - aky
Einführung Walang talahuluganang sa ag - aky
ab   ag agas ago ah ak aki ako   al am an ap as aw

aga. {X/N} Pangngalan agap
maaga {U}. Magsimbạ ka maaga.
umaga {N}. Sa umaga kumakain tayo ng agahan.
agahan {N} (almusạl).
  maagahan {DT01/fg|fn/ma+agahan}. Naaagahan akọ sa meryẹnda.
mag-agahan {DT00/fg}.

agạd. {X/A} Pang-abay
Nang akọ'y dumatịng ay umalịs siyạ agạd.
agạd-agarịn.
agarịn.
kaagạd. Gawịn mo kaagạd ang ipinag-utos ko.

[agam]. {X} Ugat ng salita
agam-agam {N/&&}. Hind siyạ nagpaalam sa tatay at nanay niyạ dahil sa agam-agam na bak hind siyạ payagan. {W Samadhi 4.1}.

[agap]. {X} Ugat ng salita aga
maagap. Laging maagap na tumutulong siyạ.

agapay. {X/A} Pang-abay
umagapay {DT01}.
agapayan {DB10}. Agapayan mo ang may-sakịt na bata.
iagapay {DB10}. ... mulịng masugịd na iniagapay ng tinig Propagandista at tinig Katipunero ang pagtul sa takbọ ng buhay at kasaysayan ng bayan. {W Almario 2006 16.49}.
kaagapay, magkaagapay, magkakaagapay {U}. Isạng guhit kaagapay ng isạ pa. Dalawạng magkaagapay na guhit. Magkaagapay na nahig silạ. {W Daluyong 15.09}.

agas. {X} Ugat ng salita
pagpapaagas.
magpaagas.
pagkaagas.

[agaw, agạw]. {X} Ugat ng salita
agawan {DB20}. Inagawan nilạ ng relos si Juạn.
agawin {DB10}. Inagaw niyạ ang relọs ng babae. Inagaw ang dalaga.
magpangagawạn {DT01/fg|ft/magpang+agaw+an/mag.pa.nga.ga.wan} {6-8.2}. Nagpangagawạn sa bola ang batang lalaki.
makipạg-agawan {DT10/fg|ft} {6-9.1}. Nakipạg-agawan akọ ng gantimpala sa katabị ko.
makipangagaw {D.} {6-6}.
magkaagạw, magkakaagạw {N} {9K-221}. Nagkita ang magkaagạw upang ayusin ang kanilạng problema.
magkaagạw, magkakaagạw {U} {9K-221}. Tinapos ng magkaagạw na kapatịd ang kanilạng pag-aaway pagkatapos makapag-usap.

aghạm. {X/N} Pangngalan
Mul sa Griyego o Latịn na wika ay nanggagaling ang mga pangalang aghạm ng hayop at halaman.
likạs na aghạm {U TL N}.
makaaghạm {U}.
aghambilang, agbilang {N/Cd}.

Mga Paraang Makaagham.
banggịt.
hinuha.
kahulugạn.
iral.
patakarạn.
kalagayan.
kayariạn.
ipalagạy.
magpaliwanag.
isaạd.
sanaysạy.
suri.
talakayin.
tungkulin.
katuturạn.
ugnạy.
pag-uuri-uri.

aginạldo. {N/Es} Espanyol
:: Regalo, regalo kung Paskọ.

agos. {X/N} Pangngalan
Agos ng tubig sa kanạl.
umagos {DT00/fg}. Umaagos nang mabilịs ang ilog. Umaagos ang dug mul sa sugat.
agusin {DB00/ft}. Inagos ang mga damịt sa ilog.
agusan {DB10/fn|fg}. Inagusan ng tubig ang sahịg ng bạnyo.
agusan {N}. Agusan ng lababo.

Aguinaldo, Emilio {N/Na} Pangalan
Ipanganak noong 1869 (o 1870) sa Imus, Cavite. Namatay noong 1964. Heneral und isa sa pinuno ng Himagsikang Pilipino. Noong taong 1935, natalo siya sa pagkapinong kalaban si Manuel Quezon.

agwạt. {X/N} Pangngalan
Limạng kilometro ang agwạt ng nayon sa bayan.

ahas. {X/N} Pangngalan
Makamandạg ang ahas na tubig.

ahit. {X/N} Pangngalan
Hind mahusay ang ahit niyạ.
umahit {DT01/fg|fp}. Si Pedro ang umahit sa kanyạng kapatịd.
mag-ahit {DT00}. Nag-ahit akọ.
ahitin {DB10}. Ahitin mo ang iyọng bigote.
ahitan {DB10}. Inahitan ni Pedro ang kanyạng kapatid na lalaki.
magpaahit {DT00+1/fh|fg, DT01+1/fh|fg|ft} {6-4.1}. Nagpaahit siyạ kay Pedro. Nagpạhit siyạ sa bint niyạ sa manikyurista.
paahitan {DB10, DB20}. Paahitan mo ang mga bint. Paahitan mo ng balahibo ang mga bint.
ipaahit {DB10}. Ipaahit mo ang iyọng bigote.

ahon. {X/N} Pangngalan
Nahirapan sa ahon ng kọtse.
umahon {DT01/fg|fn}. Umahon ka na sa tubig at bak ka magkasakịt.
mag-ahon {DT10/fg|ft}. Sino ang nag-ahon ng gulayịn?
iahon {DB11/ft|fg|fn, DB10/ft|fg}. Iahon ang maysakịt sa bayan. Iahon mo ang sasakyạn. Iahon mo sa lupa ang mga labada.
maiahon {DB10/ft|fg} {6-3.3}. Naiahon ni Tatay ang tsinelas ko.
makaahon {DT01/fg|fn}. Sinikap ng lobo ang tumalọn upang makaahong palabạs.

akala. {X/N} Pangngalan
Akala ko ... may ụgnayan pa rin kayọ hanggạng ngayọn. {W Angela 3.18}.
mag-akala {DT10/fg|ft} (// magpalagạy).
akalain {DB10/ft|fg}. Inakala ni Tan Tiak na may sakịt ang ampọn at tatawag sana ng doktọr. {W Nanyang 13.27}. Inaakala kong maglalar ka sa labạs kung mabuti ang panahọn.

akay. {X/U} Pang-uri
Akay ni Maria ang matandạng babae.
umakay {DT01/fg|fp}. Sino ang umakay sa batang pilạy?
inakay {N/DB/D}.
akayạn {N}. Labingdalawạ ang sisiw sa akayạng iyọn.

akbạy. {X/U} Pang-uri
kaakbạy {N}.
pagkakaakbạy {N}. "...", sabi ni Rod at binabạ ang pagkakaakbạy. {W Suyuan 5.6}.
akbạy-akbạy {U}.

akd. {X/N} Pangngalan
Ipalalathala niyạ ang kanyạng akd.
may-akd. Siyạ ang may-akd ng aklạt na iyọn.
makakaakd {U} {9K-2221}.

akin. {TA.PP/1S} Panghalip {5-3.7}
mapasaakin {DB10/ft|fg/mapa+sa+akin}. Gagawịn ko rin ang lahạt upang mapasaakin ang kanyạng mga kayamanan. {W Girl 3.7}.

[akit]. {X} Ugat ng salita
mang-akit {DT10/fy|ft?}. Nang-akit ng mga ibon ang mga nakasabit na hinọg na saging.
akitin {DB10}. Akitin mo siyạng huwạg tumigil ng pag-aaral.
makaakit {DT01/fg|fp, DT10/fg|ft} {6-3.4}. Nakaaakit sa mga bata ang magagandạng kulay. {9K-2222} Makaaakit sa mga bata ang tugtọg ng bạnda.
maakit {DB10}. Ginaw ko ang lahạt upang siyạ'y maakit ko. {W Girl 3.7}.
kaakịt-akit, kaakit-akit {U/&&}.
mapạng-akit {U}. Mapạng-akit na ngit.

aklạt. {X/N} Pangngalan librọ
aklatan {N}. Aklatang nagpapahirạm ng mga aklạt sa labạs.
aklạt-pampaaralạn.

Sa Aklat.
talababaan.
bahagi.
hanay.
kabanata.
pahinạ.
pamagạt.
pambungad.
panig.
pangkạt.
sanaysạy.
talahanayan.
talata.
talataạn.
tudlịng.

akọ. {HT/1S} Panghalip na panao {5-4.1}
Pupuntạ akọ sa Lipạ. Magsasayạw ang aking mga kaibigan at sak akọ.
kaakuhạn {N}. Hind pipitsuging papẹl ang gagampanạn ng wikang Pilipino sa pagbubu ng isạng pambạnsang identidad o kaakuhạn ng Pilipinas. { Abeleda}.
maakọ, makaakọ {U}.
ako .
  Hind mo tinupạd ang ako mo sa akin.
mangako {DT10/fg|ft, DT11/fg|ft|fp}. Nangangako habang napapako. [Kasabihan]. Nangangako akọ sa iyọ ng pera.
magpaako {DT}.
ipangako {DB}.
ipinangako {U/DB/D}.
pangako {N}.

akyạt. {X/N} Pangngalan
Mahina ang akyạt ng tubo ngayọn.
umakyạt {DT01, DT10} {6-1.2 (4)} . Umakyạt siyạ sa / ng puno. Maingat akọng umakyạt sa hagdạn. {W Nanyang 11.11}.
akyatịn {DB10}. Inakyạt niyạ ang kahoy.
akyatạn {DB10, DB20}. Akyatạn mo ng pagkain si Juạn.
iakyạt {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fn}. Iniakyạt mo ang sapatos ko sa kuwạrto natin. Kaagạd naiakyạt ni Joshua ang hining ko. {DB10/A/iakyat?} {8-6.1.1 4.}.
ipaakyạt {DB11/ft|fh|fg}. Ipaakyạt mo sa bata ang pagkain.
maipaakyạt {DB11/ft|fh|fg} {6-4.2}. Naipaakyạt ko sa mama ang puno.
pag-akyạt {ND/umakyat}. Pag-akyạt ni Jesus.
pag-aakyạt {ND/[mag-akyat]}.
paakyạt{U}. Paakyạt na daạn itọ.
makakaakyạt {U} {9K-2221}.

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan ag - aky   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   al - alv   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag