a - ady
Pambungad Talahuluganang a - ady
a aban abo ad   ag al am an ap as aw

[a-] {?}
aniyạ {?/a+niya} = sabi niyạ, alinsunod sa kanyạ, sang-ayon sa kanyạ. "Nay," aniyạ. {W Unawa 3.10}.
anitọ, aniyạn, aniyọn {?/a+nito} = sabi nito/niyạn/niyọn, alinsunod dito/diyạn/doọn, sang-ayon dito/diyạn/doọn.
anị {?/a+ni} = sabi ni ... . "Halika, ibubulọng ko sa'yọ," anị Buwaya. {W Gubat 3.6}.
anạng {?/a+ng} = sabi ng .... "Wal po akọng pambayad," anạng bata. {W Piso 3.2}.

Abạ!. {M} Padamdam
Abạ! Anọ kay iyọn?

abakạ Musa textilis. {N/Es} Espanyol
abakạ (1):: Halaman ng pamịlyang saging.
abakạ (2):: Putịng himaymạy na ginagawạng lubid, tela at katulad.

abakada.   {N/Ab} Daglat baybayin

abala. {X/N} Pangngalan
Malakịng abala ang iyọng ipinagagawạ sa akin.
abalahin {DB10}. Hind ko na kayọ puwedeng abalahin pa. {W Nanyang 13.3}.
makaabala {DT00}. Nakaabala sa aking pag-aaral ang malakạs na ingay sa labạs.

abalạ. {X/U} Pang-uri
Abalạ itọ sa pagtutupị ng mga damịt. {W Tiya Margie 3.3}.
abalạng-abalạ {U}. Nang lingunịn ko ang bata'y napansịn kong abalạng-abalạ siyạ pagdukot sa bulsạ ng shorts niyạ. {W Piso 3.3}.

abạng. {X/N} Pangngalan
mag-abạng {DT10}. Mag-abạng ka ng tạksi.
abangạn {DB10/fp?ft|fg}. Abangạn mo silạ sa eropọrto.

abaniko. {N/Es} Espanyol |abanico| paypạy

Abạnte!. {?/Es} Espanyol
:: Sige! Tulọy! Lakad!

abay. {X/N} Pangngalan
Sino ang abay sa kasạl mo?
mga abay {A/P N}. Kasama ng reyna ang kanyạng mga abay.
umabay {DT01/fg|fp}. Umabay kay Maria si Juạn. Umabay si Paola sa kasạl ng kaibigan niyạ.
abayan {DB10}. Inabayan ni Juạn ang nọbyo.
pang-abay {N} {10}.

abenida. {N/Es} Espanyol Sa Daạn
:: Malapad na daạn sa loọb ng lungsọd, karaniwang may dalawạng hilera ng punongkahoy sa gilid.

abitsuwelas, bitsuwelas (Phaseolus vulgaris). {N/Es} Espanyol |habichuela+s| sitaw
:: Halamang nakagapang na may nakakaing mahabang bunga para sa gulay. Tawag din Baguio beans.

abọ. {X/N} Pangngalan titis
Huwạg mong ilaglạg sa sahịg ang abọ.
maabọ {DB10, DT00} {8-2.4} {6-1.1}. Naabọ ko ang mga butọ upang kumuha ng potạsyum (K). Naabọ ang papẹl.
abuhan {N} (titisạn). Kunin mo ang abuhan. Lalagyạn ng abọ ng sigarịlyo ang abuhan.
abuhạn {N}. Sa abuhạn nagsasaing si Kuya.
maabọ {U}. Nililinis ko ang maabọng bintana.
abuhịn {U}. Abuhịn ang kulay ng salwạl ko.

abọkalikabọk.
abokado Persea americana.   {N/Atstek} Salitang hiram

abot. {X/DB} Ugat ng salita
umabot {DT01/fg|ft}. Umabot sa amin ang awtong asụl.
mag-abot.
abutin {DB10/ft|fg}. Tumingkayạd ka para abutin ang sampạy. Inabot namin si Juạn sa kạnto. Inabot ng hapon ang paghahanạp sa nawawalạng aso.
abot {X/DB?} = inabot. Abot na ang nauunang kabayo ng ikalawạ. Abot-tenga ang ngit. {W Nanyang 11.3}.
abutan {DB10/ft|fg}. Inabutan ng bagyọ ang mga bata. Inabutan ko si Manuel na hinahalikạn ng katulong.

abọt. {X/N} Pangngalan
Sa abọt ng asong maysakịt.
umabọt {DT01/fg|ft} |abọt ? abot!!|. Umabọt siyạ sa gulang na siyamnapụ bago namatạy.
mag-abọt {DT10/fg|ft, DT11/fg|ft|fp}. Sino ang mag-aabọt ng martịlyo? Sino ang mag-aabọt ng martịlyo sa kanyạ?
abutịn {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fp}. Abutịn mo sa akin ang pako.
iabọt {DB10/ft|fg, DB11/ft|fg|fp}. Iabọt mo ang mansanas. Inabọt sa akin ang isạng sobre. {W Pagbabalik 3.10}.
abutạn {DB20/fp|ft|fg}. Abutạn mo akọ ng pako.
maabọt {DB10, DT00} |abọt ? abot!!|. D ko maabọt ang itaạs ng padẹr. Maaabọt ang lapis.
maiabọt {DB11/ft|fg|fp} {6-3.3}. Naiabọt ni Jane ang bagin kay Tarzan. Marami pa sana akọng itatanọng, ngunit umalịs agạd itọ nang maiabọt ko sa kanyạ ang tirạng ulam at kanin. {W Angela 3.8}.
maabutan {DB20/fp|ft|fg} {6-3.2}. Naabutạn ko ng tinapay ang pagọd na mama.
makiabọt {D10, DT10} {6-9.1}. Makikiabọt nga ng baso ko.
makiabọt (2) {DT10} |abọt ? abot!!|. Nakikiabọt ang mga maliliịt na bata ng nakabitin para sa matandạ.
di-abọt {U?N} |abọt ? abot!!|. Di-abọt ng bata ang posporọ.

abuloy. {X/N} Pangngalan
Anọ ang abuloy ng pamahalaạn sa mga namamatayạn?

AD  = Anno Domini. {Ab/La} Latinong daglat
1200 AD = 1200 taong pagkaraan ni Kristi.

Adạrna. {N/Na} Pangngalan
:: Maalamạt na ibong may magandạng awit na nakagagalịng ng mga may-sakịt.

adẹlpa. {N/Es} Espanyol

adobo     {N/Es/Mexiko} Espanyol-Mehiko

[ady, adyạ, adiyạ] . {X} Ugat ng salita
mag-adyạ {DT11/fg|fp|fn}. Nag-ady mo ang Diyọs sa kasalanan.
iadyạ {DB11/fp|fg|fn}. Iadyạ mo kamị sa dilạng masasam. { LJE adya}.

adyọs. { /Es} Espanyol paalam

Wikang Filipino - Wakas ng talasalitaan a - ady   22 Setyembre 2016

Simula ng pahina   ag - aky   Pahinang pamagat na Filipino   Fisyntag  Schr